جستجو
صفحه اصلي
آيين نامه ها
جستجو
ورود كاربران
   خانه  >  خانه  >  سازمان وظيفه عمومي  >  منابع  >  جستجو  >  آيين نامه ها
:.آيين نامه ها
قانون خدمت وظيفه عمومي
قانون خدمت وظيفه عمومي
 
فصل چهارم – معافيتها
فصل هفتم : غيبت مشمولان وظيفه عمومي و جرائم و مجازاتها
 
 
آئين نامه اجرائي قانون خدمت وظيفه عمومي
 
فصل چهارم : معافيتها
فصل ششم : غيبت مشمولان وظيفه عمومي و جرايم و مجازاتهاي آنان
 
 
ساير قوانين و مقررات
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فصل اول- كليات
ماده1- دفاع از استقلال و تماميت ارضي و نظام جمهوري اسلامي ايران و جان و مال و ناموس مردم وظيفه ديني و ملي هر فرد ايراني است و در اجراي اين وظيفه كليه اتباع ذكور دولت جمهوري اسلامي ايران مكلف به انجام خدمت وظيفه عمومي برابر مقررات اين قانون ميباشند و هيچ فرد مشمول خدمت وظيفه عمومي را جزء در موارد مصرحه در اين قانون نميتوان از خدمت معاف كرد.
تبصره1- با توجه به اصل 151 قانون اساسي واحد بسيج مستضعفين سپاه پاسداران انقلاب اسلامي موظف است در اسرع وقت امكانات آموزش نظامي اتباع اناث دولت جمهوري اسلامي ايران با رعايت كليه موازين شرعي فراهم نمايد. اين آموزش براي اناث الزامي نيست.
تبصره2- وزارت آموزش و پرورش موظف است با همكاري واحد بسيج مستضعفين سپاه پاسداران آموزشهائي را كه زمينه ساز آمادگي دفاعي است طبق موازين اسلامي در برنامه‌هاي آموزشي مقاطع تحصيلي راهنمائي و دبيرستان پيش بيني نمايد. معلمان واجدشرايط در امر آموزش نظامي دانش آموزان الويت دارند. اين آموزش الزامي براي دختران در زمينه‌هاي دفاع غيرنظامي خواهد بود.
آئين نامه اجرائي اين تبصره حداكثر ظرف مدت سه ماه توسط وزارتين سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و آموزش و پرورش تهيه و به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد.
ماده2- هر فرد ذكور ايراني از اول فروردين ماه سالي كه طي آن سال وارد سن 19 سالگي ميشود مشمول مقررات خدمت وظيفه عمومي خواهد شد.
ماده3- سن مشمولان و افراد تحت تكفل از لحاظ خدمت وظيفه و معافيت از آن  تابع مندرجات اوليه اولين شناسنامه بوده  هر گونه تغييري كه بعدا به عمل آمده باشد از لحاظ وظيفه عمومي معتبر نخواهد بود.
تبصره- در صورتي كه اختلاف بين سن واقعي مشمول (طبق نظريه شوراي پزشكي مندرج در تبصره 1 ماده 41 اين قانون) و سن مندرج در شناسنامه اوليه بيش از 5 سال باشد، طبق نظر شوراي پزشكي عمل خواهد شد.
ماده4- خدمت وظيفه عمومي 30 سال است و مراحل آن براي كليه مشمولان بشرح زير است:
الف- دوره ضرورت دو سال و در صورتي كه مشمولان مازاد بر نياز باشند شوراي عالي دفاع ميتواند اين مدت را تا 18 ماه تقليل دهد.
ب- دوره احتياط 8 سال.
ج- دوره ذخيره اول 10 سال.
د- دوره ذخيره دوم 10 سال.
تبصره1- تاريخ شروع و پايان خدمت در مراحل احتياط و ذخيره از تاريخ پايان خدمت دوره ضرورت محاسبه ميگردد و در هر حال تاريخ خاتمه آن از سن 50 سالگي تجاوز نخواهد كرد.
تبصره2- در مواقع ضرورت و بسيج همگاني ممكن است افراد مشمول اين قانون تا سن شصت سالگي نيز احضار شوند.
تبصره3- مفاد بند الف اين ماده نسبت به مشمولاني مجري است كه از اول فروردين ماه سال 1363 به خدمت اعزام شوند.
ماده 5- كليه مشمولان قادر به خدمت و بلامانع به خدمت دوره ضرورت اعزام ميشوند و پس از فراگرفتن آموزشهاي نظامي لازم بقيه خدمت دوره ضرورت را در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران انجام خواهند داد. تعيين ترتيب تقدم براي استفاده از مشمولان مزبور در هر يك از سازمانهاي نظامي و انتظامي و نحوه سهيمه بندي آنها توسط ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي تهيه و به تصويب شوراي عالي دفاع ميرسد.
تبصره1- تعيين تعداد سهيمه هر يك از نيروهاي نظامي و انتظامي از مشمولين هر دوره به وسيله كميسيوني انجام خواهد شد كه از نمايندگان نيروهاي مزبور و به رياست رئيس اداره وظيفه عمومي تشكيل ميگردد.
تبصره2- سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ميتواند مشمولين مورد نياز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذيرش سپاه از بين دارندگان دفترچه آماده به خدمت در حد سهميه تعيين شده انتخاب و قبل از تاريخ اعزام آنان ليست اسامي آنها را به اداره وظيفه عمومي اعلام نمايد. اين مشمولين براي انجام خدمت وظيفه عمومي در اختيار سپاه قرار ميگيرند.
تبصره3- نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند طبق اصل 147 قانون اساسي پرسنل كادر ثابت و وظيفه خود را بنا به درخواست دولت براي امور توليدي، عمراني، تحقيقاتي، آموزشي، بهداشتي و درماني با رعايت كامل موازين عدل اسلامي در حدي كه به آمادگي رزمي آنها آسيبي وارد نيايد در اختيار دولت قرار دهند.
ماده 6- قانون خدمت نيروهاي انساني، درماني و بهداشتي مصوب 24/9/58 شوراي انقلاب و الحاقيه‌ها و اصلاحيه‌هاي بعدي آن ابقاء و مشمولين مذكور در آن قانون پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي بعد از تامين نيازمنديهاي نيروهاي مسلح ادامه خدمت را تا 5 سال در وزارت بهداري انجام ميدهند.
ماده 7- قانون معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم از خدمت وظيفه عمومي مصوب 27/2/58 شوراي انقلاب ابقاء و مشمولين مذكور در آن قانون پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي بقيه خدمت مقرر در آن قانون را در آموزش و پرورش انجام خواهند داد.
ماده 8- داوطلبان شغل معلمي خلباني در آموزشگاه فنون هواپيمائي به شرط سپردن تعهد و انجام ده سال خدمت و داوطلبان شغل تكنيسيني هواپيما در اين آموزشگاه به شرط سپردن تعهد و انجام دوازده سال خدمت از انجام خدمت وظيفه معاف خواهند بود.
ماده 9- دانشجويان دوره چهارساله آموزشي شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران و شركت ملي نفت‌ كش و سازمان بنادر و كشتيراني به شرط سپردن تعهد و انجام 10 سال خدمت در شركتهاي مذكور پس از طي دوره آموزش مقدماتي و تخصصي در نيروي دريائي و بر روي عرشه ناوهاي نيروي دريائي از انجام بقيه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
ماده 10- انجام امور زير در مورد مشمولين وظيفه عمومي مستلزم ارائه مدرك دال بر رسيدگي به وضع مشموليت آنان از اداره وظيفه عمومي ميباشد و فتوكپي مدرك ارائه شده از جمله منضمات ضروري پرونده متشكله ميباشد.
الف- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
ب- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
ج- كانديدا شدن جهت انتخابات مجلس شوراي اسلامي و ساير شوراها و انجمنهاي قانوني.
د- تحويل اصل گواهينامه يا پايان نامه دوره‌هاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
ه- صدور پروانه كسب و اجاره اشتغال و عضويت در شركتهاي تعاوني .
و- ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال به طور مستقيم و غيرمستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
ز- دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
ح- استخدام به هر صورت (رسمي،پيماني،روزمزد و خريد خدمت) در وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي.
تبصره 1- در مواردي كه ضرورت يا حرج ايجاب كند كه معاملات مشمول ثبت گردد، مانند اموال مشترك كه عدم ثبت اموال مشمول موجب زيان مالي بر شركاء ديگر گردد، ثبت اموال مشمول بلامانع است. تشخيص موضوع به عهده محاكم صالحه است.
تبصره 2- ساير اموري كه در ديگر قوانين منوط به روشن شدن وضعيت خدمتي مشمول ميباشد، به قوت خود باقي است.
ماده 11- در زمان جنگ و بسيج همگاني در صورت لزوم كساني كه به علتي در زمان صلح از معافيت خدمت دوره ضرورت استفاده نموده‌اند، نيز به خدمت احضار و از حقوق و مزاياي مشمولين دوره احتياط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده 12- كارگران و مستخدمين موسسات دولتي و نهادهاي قانوني و سازماني وابسته به دولت كه خدمت دوره وظيفه عمومي را انجام ميدهند پس از پايان خدمت مجددا به كار اوليه خود اشتغال خواهند يافت و كارفرما يا مسئولين مربوطه مكلفند آنان را به كار اوليه خود بگمارند.
تبصره 1- در مورد موسسات خصوصي كارفرما يا مسئولين مربوطه در صورتي مكلفند آنان را به كار اوليه خود بگمارند كه در قرارداد استخدام اين مسئله شرط شده باشد.
تبصره2- آئين نامه اجرائي اين ماده توسط وزارتين كشور و كار و امور اجتماعي و سازمان امور اداري و استخدامي كشور تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
ماده 13- مشمولاني كه با طي دوره دانشكده‌ها و آموزشگاههاي نظامي انتظامي براي خدمت در كادر ثابت استخدام شوند مدت تحصيل آنها جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و اگر مدت تحصيل از دو سال كمتر باشد، از دوره خدمت آنان به نسبت كسري خدمت تا ده سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب ميشود.
تبصره1- آن عده از محصلين مراكز آموزشي كادر ثابت نيروهاي نظامي و انتظامي كه قبل از نيل به درجه با پايان دوره آموزشي (در مورد كميته و سپاه) مستعفي يا اخراج شوند دو سال خدمت دوره ضرورت را بدون احتساب مدت قبلي انجام خواهند داد.در صورتي كه محصلين به علت بيماري يا عدم صلاحيتي كه ناشي از اعمال ارادي آنان نباشد بركنار گردند مدت تحصيل جزء خدمت دوره ضرورت آنان محسوب خواهد شد.
تبصره2- افسران و همافران و درجه داران كادر ثابت و اعضاء ثابت سپاه پاسداران و كميته انقلاب اسلامي در صورتي كه به موجب مقررات استخدامي مربوطه از خدمت مستعفي يا اخراج شوند مدت تحصيل آنان قبل از نيل به درجه يا پايان دوره آموزشي (در مورد كميته يا سپاه) جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و اگر بعد از نيل به درجه يا پايان دوره آموزشي از خدمت مستعفي يا اخراج گردند و مدت خدمت آنان از دو سال كمتر باشد و بقيه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال با درجه سربازي وظيفه انجام خواهند داد.
ماده 14- مشمولاني كه بعنوان كارمند رسمي با تعهد 9 سال خدمت در نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام شوند پس از انجام تعهد مزبور از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد. مدت تعهد مزبور در نقاط بد آب و هوا 6 سال ميباشد در صورتيكه كارمندان فوق الذكر از گروه پزشكي و فني كه داراي مدرك فوق ديپلم به بالا در اين دو رشته ميباشند مدتهاي فوق به ترتيب 6 سال و 4 سال خواهد بود.
تبصره 1- آن عده از كارمندان فوق كه بعلت انتزاع قسمت مربوطه از نيروهاي نظامي و انتظامي به يكي از وزارتخانه‌ها يا سازمانهاي دولتي و وابسته به دولت يا شهرداري و هلال احمر يا نهادهاي قانوني منتقل شوند، بقيه مدت تعهد خود را در سازمان جديد انجام خواهند داد.
تبصره2- سازمانهاي استخدام كننده كارمندان مشمول فوق موظفند در طول مدت خدمت مورد تعهد به كارمندان مزبور آموزش نظامي عمومي بدهند.
تبصره3- كارمندان فوق كه قبل از انجام خدمت مورد تعهد بنا به تشخيص نيرو يا سازمان مربوطه به عللي خارج از اعمال ارادي خود از خدمت بركنار شوند، در صورتيكه مدت خدمت آنان در نقاط عادي و بد آب و هوا و حداقل به ترتيب به 5 سال و 3 سال بالغ گردد، از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود و چنانچه كمتر از مدتهاي مذكور خدمت نموده باشند به ازاء هر يك سال كسري 4 ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد و در هر حال خدمت دوره ضرورت اين قبيل از كارمندان كمتر از 4 ماه نخواهد بود.
ماده15- سربازان وظيفه‌اي كه حين انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهينامه دوره ابتدايي و با تعهد 5 سال خدمت پيماني براي خدمت در مشاغل سازماني مورد نياز نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام گردند، تا 2 سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد به منزله خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و در صورتيكه قبل از خاتمه تعهد به هر علت از خدمت مستعفي و يا بركنار گردند، چنانچه مشمول معافيتهاي قانوني نباشند بدون احتساب مدت تعهد انجام شده بقيه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام خواهند داد.
ماده16- كليه مشمولاني كه وارد خدمت دوره ضرورت ميشوند طبق آئين نامه‌هاي ارتش جمهوري اسلامي ايران نسبت به انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي و قانون اساسي و مقام رهبري (فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران) سوگند وفاداري ياد خواهند كرد.
 
 
ماده17- در مواقع ضروري ممكن است بنا به مقتضيات يا پيشنهاد شوراي عالي دفاع و فرمان فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران (مقام معظم رهبري) مشمولين وظيفه عمومي دوره ضرورت بيش از 2 سال به خدمت ادامه داده و يا قبل از خاتمه 2 سال از خدمت مرخص شوند كه در صورت اول به ميزان 2 برابر خدمت اضافي از ادوار خدمت آنان در دورهاي احتياط و ذخيره كسر ميشود.
ماده18- به وضع مشمولان خدمت وظيفه عمومي يكسال قبل از اعزام به خدمت دوره ضرورت يعني در سالي كه مشمولان در آن سال وارد سن 19 سالگي ميشوند رسيدگي خواهد شد.
ماده19- كساني كه به سن 19 سالگي ميرسند پس از انتشار آگهي احضار موظفند براي روشن نمودن وضع مشموليتشان به سازمان وظيفه عمومي محل تولد مراجعه و خود را  معرفي نمايند و در صورتيكه در خارج از محل تولد اقامت داشته باشند ميتوانند به سازمان وظيفه عمومي محل اقامت خود مراجعه كنند.
مشمولان مقيم خارج از كشور بايد به نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران در كشور محل اقامت خود و در صورت نبودن آن به نزديكترين نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران مراجعه كنند.
ماده20- اداره ثبت احوال هر محل مكلف است صورت اسامي متولدين ذكور شهرستان يا بخشهاي حوزه ماموريت خود را كه در سال بعد بايد به وضع مشموليت آنان رسيدگي شود، بطور تفكيك در 4 نسخه تهيه و تا اول آذرماه هر سال به مراجعي كه براي رسيدگي به امر وظيفه عمومي تعيين شده و يا خواهد شد تسليم كنند.
 
فصل سوم – رسيدگي
ماده 21- حوزه هاي وظيفه عمومي تهران و مراجعي كه در هريك از مراكز شهرستانها وبخشها مسئول رسيدگي به امور وظيفه عمومي محل مي باشند زير نظر ژاندارمري  جمهوري اسلامي ايران انجام خواهند نمود.
تبصره1- رئيس اداره وظيفه عمومي از نظر سازماني معاون فرمانده ژاندارمري  كل در امر وظيفه عمومي بوده وبنا به پيشنهاد فرمانده ژاندارمري جمهوري اسلامي ايران وتصويب وزير كشور تعيين مي گردد.
تبصره2- رئيس اداره وظيفه عمومي موظف است كليه دستورالعمل ها وبخشنامه ها و اطلاعيه ها يي را كه به نحوي به نيروهاي نظامي وانتظامي و مراجع قضائي مرتبط باشند و اموراجرائي مربوطه را درشورايي كه باشركت نمايندگان وزارت كشور، ستاد مشترك ، ستاد مركزي سپاه ويك داديار به نمايندگي ديوان عالي كشور زيرنظررئيس اداره وظيفه عمومي تشكيل مي شود، هماهنگ نمايد.
ماده22- نمايندگان كنسولي دولت جمهوري اسلامي ايران در كشور هاي خارج مسئول اجراي مقررات قانون وظيفه عمومي نسبت به مشمولان مقيم حوزه هاي ماموريت  خود مي باشند و موظفند به وضع مشموليت آنان رسيدگي كرده ونتيجه اقدامات را از طريق وزارت امور خارجه به اداره وظيفه عمومي اعلام دارند.
ماده 23- مشمولاني  كه براي ادامه تحصيل به خارج از كشور مسافرت مي كنندپس از ترك تحصيل يا فراغ از تحصيل  همچنين مشمولاني كه پس از احضار به خدمت طبق آئين نامه اجرائي اين قانون به طور موقت به خارج  از كشور مسافرت مي كنند در پايان مدت تعيين شده بايد جهت رسيدگي به وضع مشموليتشان خود را به سازمان وظيفه عمومي داخل كشور معرفي كنند.
ماده 24- به وضع مشمولاني كه ادعاي تكفل نمايند د رمراكز شهرستانها و بخشها توسط هياتي مركب از اشخاص زير رسيدگي مي شود:
الف-بخشدار محل يانماينده او.
ب-رئيس سازمان وظيفه عمومي محل يانماينده او.
ج-نماينده دادستان  شهرستان ودر صورت نبودن دادسرا ووجود دادگاه صلح ، نماينده دادگاه.
د-يكنفر از نمايندگان شوراي اسلامي  شهرستان يا شوراي اسلامي بخش يا شهر به معرفي  شوراي مربوطه
ماده 25- درصورتيكه مشمول يا افراي از بستگان  او كه مدعي كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمايند كه حقي ازآنان تضييع شده است همچنين هريك از اعضاي هيات رسيدگي ويافرمانده رده سازماني بالاتر اويا رئيس اداره وظيفه عمومي مي توانند با ذكر دليل موجه به راي صادره از هيات رسيدگي اعتراض نمايند و پرونده مشمول در هيات رسيدگي تجديد نظر مطرح وراي هيات مزبور به استثناي موارد منطبق باماده 29 اين قانون قطعي و غير قابل  اعتراض است.
اعتراض به راي سربازي مانع اعزام مشمول به خدمت وظيفه نمي باشد.
 
ماده26- هيات رسيدگي تجديد نظر در سازمان وظيفه عمومي تهران و مراكز هنگها و گردانهاي مستقل ژاندارمري با شركت اشخاص زير تشكيل ميشود:
الف- فرماندار يا معاون او.
ب- در سازمان وظيفه عمومي تهران رئيس سازمان يا جانشين او، در هنگها و گردانهاي مستقل ژاندارمري فرمانده هنگ يا گردان مستقل يا معاون آنها.
ج- دادستان شهرستان يا يكي از دادياران.
د- فرمانده سپاه شهرستان يا قائم مقام وي.
ه- يك نفر به انتخاب شوراي اسلامي شهرستان مربوطه.
ماده27- در مورد موارد 24 و 26 تشكيل جلسات با دو سوم اعضاء و تصويب با اكثريت مطلق آراء اعضاء خواهد بود.
ماده28- در صورتي كه حداكثر ظرف 5 سال از تاريخ صدور راي هيات تجديد نظر معلوم شود كه نظر هيات رسيدگي تجديدنظر منطبق با اصول و قوانين جاري نبوده و اهميت آن به حدي باشد كه در وضع مشمول موثر باشد پرونده به وسيله رئيس اداره وظيفه عمومي به يكي از هياتهاي رسيدگي تجديد نظر ارجاع خواهد شد و نظر اين هيات قطعي و لازم الاجراء است.
ماده29- در صورتي كه در حين انجام خدمت دوره ضرورت مشمول يا يكي از كسان تحت تكفل او ادعاي كفالت كند فرماندهان و روساي مربوطه مكلفند مراتب را به حوزه هاي وظيفه عمومي يا گروهانهاي اعزام كننده مشاراليه اعلام دارند كه در اسرع وقت وضع مشمول در هيات رسيدگي مطرح و تصميم مقتضي اتخاذ شود.
ماده30-  به ادعاي كفالت مشمولاني رسيدگي ميشود كه غيبت نداشته باشد مگر اينكه در موقع احضار و در طول مدت غيبت و حين رسيدگي حائز شروط معافيت كفالت بوده باشند كه در اين صورت اين قبيل مشمولان از معافيت كفالت استفاده خواهند كرد. (با در نظر گرفتن ماده 55)
تبصره- رئيس اداره وظيفه عمومي يا نماينده او در صورتيكه دلائل و مدارك مثبته‌اي مبني بر معافيت از خدمت در پرونده موجود باشد ميتواند براي يك دوره دستور عدم اعزام صادر نمايد
 
ماده31- دانش آموزان دانشسراهاودانش آموزان چهارساله آخر متوسطه وهنرآموزان
 هنرستانهاوآموزشگاههاي فني وحرفه اي كه ارزش تحصيلي ديپلم آنهاازطرف مراجع صلاحيت دارمعادل متوسطه كامل شناخته شده تحصيل نمايند ودانشجويان وهنرجويان دانشگاههاوموسسات آموزش عالي اگردرحين تحصيل به سن مشموليت برسند تازماني كه به تحصيلات خو ادامه دهند ازاعزام به خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
ماده32- طلاب علوم ديني كه قبل از رسيدن به سن مشموليت ويا اعزام هم  طبقه خود طبق ضوابط شوراي مديريت حوزه علميه قم ويانماينده رسمي آن در شهرستانها به تحصيل اشتغال ورزند درمد ت تحصيل مي توانند از مزاياي ماده31قانون استفاده كنند.ارزشيابي ميزان تحصيل باشوراي مديريت ويا نماينده آن خواهد بود.
تبصره- مشمولان ديپلمه كه دوره سطح وياحداقل 6سال دوره خارج راگذرانده باشندبه ترتيب همانند مشمولان ليسانس ودكتر خواهند بود وچنانچه بدون ديپلم دورهاي مذكور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق ديپلم وفوق ليسانس مي باشند ودر هر صورت طلابي كه به درجه اجتهاد نايل گردند همانند مشمولين دكترا مي باشند.
ماده33- صدور كارت معافيت تحصيلي دانش آموزان وهنر جويان و دانشجويان و طلاب علوم ديني موكول به گواهي اشتغال به تحصيل آنان از طرف مقامات صالحه بوده ومدت اعتبار آن يكسال تمام است.
ماده34- دانش آموزان وهنرجويان و دانشجويان وطلاب علوم ديني مشمول به محض ترك تحصيل يا اخراج ويا فراغ از تحصيل بايد براي انجام خدمت دوره ضرورت خود رامعرفي كنند.
مقامات مسئول مكلفند صورت اسامي اين قبيل مشمولان رابا ذكر مشخصات كامل ونشاني ورشته تحصيلي به طور انفرادي وبدون تاخير به سازمان وظيفه عمومي محل ارسال دارند.
تبصره1- مشمولاني كه با داشتن معافيت تحصيلي در خارج ازكشور تحصيل مي كنند پس از ترك تحصيل ويا فراغ از تحصيل موظفند حداكثر ظرف يكسال خود را به سازمان وظيفه عمومي مربوط در داخل كشور معرفي كنند .
تبصره2- مقامات مسئول حسب مورد موظفند ارزش تحصيل اين قبيل مشمولان را از تاريخ تسليم مدارك حداكثر ظرف دو ماه تعيين و به آنها تسليم ومراتب را به اداره وظيفه عمومي اعلام كنند .
ماده35- مشمولان ديپلمه كه باداشتن برگه آماده به خدمت يا برگ معافيت موقت از خدمت دوره ضرورت در مسابقه ورودي يكي از دانشگاههايا موسسات آموزش عالي داخل كشور قبول شده تازماني كه به تحصيل اشتغال دارند،مي توانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند مشروط به اينكه داراي غيبت غير موجه نباشند –اين معافيت فقط براي يك بار داده خواهد شد .
ماده36- فارغ التحصيلان ديپلمه در صور تي كه از نظر مقررات اين قانون وبنا به گواهي وزارت فرهنگ وآموزش عالي حائز شروط اشتغال به تحصيل در خارج از كشور باشند و ادامه تحصيل آنان در رشته هاي مورد تاييد وزارت فرهنگ وآموزش عالي باشد مي توانند با استفاده از مقررات معافيت تحصيلي بزاي ادامه تحصيل به خارج كشور مسافرت كنند.( اين ماده به استناد قانون اعزام دانشجو به خارج از كشور لغو شده است )
ماده 37 – دانش آموزاني كه قبل از سن مشموليت بخواهند در خارج از كشور ادامه تحصيل دهند در صورتي كه مورد تاييد وزارت آموزش و پروش باشد مي توانندازمعافيت تحصيلي براي ادامه تحصيل در خارج از كشور استفاده نمايند.
تبصره – فرزندان ايرانيان مقيم خارج از كشور و فرزندان مامورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور همچنين كساني كه قانونا تحت كفالت و يا ولايت قانوني آنهاهستند تا اخذ ديپلم از مقررات اين ماده مستثني بوده و ادامه تحصيل آنان در رشته هاي عالي و دانشگاهي با تاييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي بلا مانع خواهد بود.
ماده 38 – آئيننامه اجرائي مواد اين بخش از طرف وزارتخانه هاي كشور ، دفاع ، سپاه آموزش وپرورش و فرهنگ وآموزش عالي وباكسب نظر از شوراي مديريت حوزه علميه قم و اداره وظيفه عمومي تهيه وتصويب وبه موقع اجراگذاشته خواهد شد .
 
 
ماده39- مشمولان خدمت وظيفه عمومي از نظر وضع مزاجي واستعداد جسمي و رواني به چهار دسته به شرح زير تقسيم مي شود :
1-  كساني كه از نظر جسمي و رواني سالم و قادر به انجام خدمت هستند .
2-  كساني كه به علت نقص عضو و يا ابتلا به بيماري از سلامتي كامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غير رزمي مي باشند .
3-  كساني كه به علت عدم رشد يا ابتلا به بيماري موقتا قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند.
4-  مشمولاني كه به علت نقص عضو ويا ابتلا به بيماري جسمي و يا رواني به طور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند.
تبصره 1- نحوه طبقه بندي مشمولان و طرز معاينه و ضوابط پزشكي آنها به موجب آئين نامه معاينه پزشكي مشمولان خدمت وظيفه عمومي خواهد بود كه وسيله ستاد مشترك تهيه و به تصويب وزارتخانه هاي بهداري ، كشور، دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي خواهد رسيد.
تبصره 2 – مشمولان موضوع بند 2 اين ماده كه براي انجام خدمت  در مشاغل غير رزمي نيروهاي نظامي يا انتظامي اختصاص داده ميشوند ، آن قسمت از برنامه آموزش عملي و نظامي را كه به تشخيص كميسيون پزشكي مراكز آموزش نيروهاي مسلح با سلامتي آنان منافات داشته باشد انجام نخواهند داد.
ماده 40- به مشمولاني كه به علت ابتلا به بيماري موقتا قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نباشند براي مدتي كه شوراي پزشكي تعيين مي نمايد و در هر حال متجاوز از يك سال نخواهد بود معافيت موقت پزشكي داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بيماري به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نيز قادر به انجام خدمت نباشند به طور دائم از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
تبصره 1– مشمولان پزشك فقط در صورتي معاف دائم از خدمت دوره ضرورت شناخته مي شوند به قادر به اشتغال به حرفه طبابت نباشند. آن تعداد از مشمو لين خدمت دوره ضرورت پزشك كه از سلامتي كامل برخوردار نيستند ليكن قادر به طبابت مي باشند ، به خدمت دوره ضرورت اعزام مي گردند و برابر نظر شورا هاي پزشكي ا زخدمت سنگين معاف خواهند شد .
تبصره 2- در زمان جنگ يا بسيج همگاني مي توان افرادي را كه در زمان صلح به علل پزشكي يا تكفل از خدمت دوره ضرورت معاف شده اند نيز به خدمت احضار كرد.
ماده 41 – معاينه مشمولان وسيله يك نفر پزشك از نيروهاي مسلح انجام مي شود و در صورت نبودن پزشك ازنيروهاي مسلح از پزشكان غير نظامي كه صلاحيت آنان وسيله بهداري محل و فرماندار يا بخشدار محل تاييد شده باشد استفاده خواهد شد .
تبصره1- اظهار نظر در مورد معافيت پزشكي مشمولان بايد توسط سه نفر پزشك كه مورد تاييد رئيس بهداري و فرماندار محل باشند انجام شود وراي اكثريت اين پزشكان معتبر است.
تبصره2- مديران عامل بهداري هر استان موظفند پزشكان مورد نياز شوراهاي پرشكي موضوع تبصره را تعيين و به فرمانداري محل معرفي نمايند.
ماده42- در صورتي كه مشمولان در حين خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو يا بيماريهايي شوند كه پس اتمام مدت معالجه كه كمتر از 6ماه نباشد و طبق نظر شوراي پزشكي بيمارستانهاي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي كه مورد تاييد عقيدتي –سياسي در نيروي مربوطه هستند قادر به انجام خدمت نباشند از انجام بقيه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود .
تبصره- دوران معالجه مشمولان موضوع اين ماده جزو خدمت دوره ضرورت  آنان محسوب مي گردد .
ماده43- چنانچه رئيس اداره وظيفه عمومي ظرف5 سال به نحوي اطمينان حاصل نمايند كه مشمولي با تقلب و دسيسه در معاينه پزشكي معافيت اخذ نموده يا برخلاف اين قانون و آئين نامه معاينه و معافيت پزشكي از خدمت دوره ضرورت معاف تشخيص داده شده از اين قبيل مشمولان توسط شوراي عالي پزشكي كه از 5نفر از پزشكان نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران تشكيل مي گردد معاينه مجدد به عمل خواهد آمد و نظر اين شورا قطعي و لازم ا لجرا است
 
 
ماده44- مشمولان زير حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي باشند :
الف- يگانه مراقب و نگهدارنده پدر يا جد يا برادر و يا مادر يا جده يا خواهر كه قادر به اداره امور خود نباشد.
ب- يگانه سرپرست و نگهدارنده برادر يا خواهر صغير .
ج- يگانه سرپرست خواهر مجرد در صورتي كه تا سن 24سالگي مجرد باشد .
د- از 2يا3 برادر واجد شرايط اعزام به خدمت يكي از آنان تا خاتمه خدمت ديگري به خدمت دوره ضرورت يا احتياط اعزام نخواهدشد وترتيب تقدم در اعزام بر مبناي سن مشمول خواهد بود.
هـ -مشمولين غير غايب كه داراي همسر يا  فرزند تحت تكفل مي باشند تا تصويب و اجراي لايحه مذكور در ماده55 اين قانون در زمان صلح .
بديهي  است پس از تصويب و اجراي لايحه مذكور به شرط نداشتن مانع ديگري مشمولين فوق به خدمت اعزام خواهند شد.
تبصره 1- مشمولان  بندهاي الف و ب چنانچه در 5 سال متوالي داراي شرايط معافيت موقت از خدمت باشند در پايان سال 5 به آنها معافيت د رزمان صلح داده خواهد شد و مشمولين بند ج تا پايان سن 24 سالگي خواهر مي توانند سالانه از معافيت موقت استفاده و سپس به شرط نداشتن مانع ديگري به خدمت اعزام شوند.
تبصره 2 – مشمولاني كه براي انجام خدمت وظيفه عمومي احضار مي شوند در صورتيكه در تاريخ هاي  معينه بدون عذر موجه خود را معرفي نكنند از معافيت موضوع اين ماده محروم ميشوند.( با توجه به ماده 55 )
ماده 45 ملغي شده است .
ماده 46 – مشمولاني كه ادعاي كفالت مي كنند مي توانند مدارك لازم را پيش ا ز اعزام به حوزه وظيفه عمومي محل سكونت خود تسليم كنند.
تحقيقات لازم نسبت به ادعاي كفالت اين قبيل مشمولان و همچنين تصديق صحت مندرجات استشهاد و مدارك آنها با شهرباني و يا ژاندارمري خواهد بود .
تبصره – در هر سال كه مشمولان سالم و بلامانع ، نياز نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي را تامين نموده باشند به مشمولان بند 2 ماده 39 و مشمولاني كه داراي معافيت موقت و معتبر به مدت 2 سال باشند معافيت دائم در زمان صلح داده خواهد شد
 
 
فصل پنجم – آموزش نظامي مشمولان و درجات و حقوق و مزاياي آنان
ماده 47- كليه مشمولان طبق برنامه و مدت آموزشي كه ا ز طرف ستاد مشترك ارتش و ستاد مركزي سپاه تنظيم مي گردد دوره آموزش مقدماتي نظامي را طي خواهند كرد.
تبصره 1- مشمولان فوق ديپلم جهت طي دوره درجه داري وظيفه به مراكز آموزشي و فرهنگي اعزام و پس از گذراندن دوره مقدماتي و تخصصي و داشتن سلامت جسمي و رواني و صلاحيت اخلاقي و سياسي به يكي از درجات گروهباني وظيفه نائل مي شوند در غير اين صورت بادرجه افرادي وظيفه به خدمت ادامه خواهندداد.
تبصره2- مشمولان ديپلمه وپايين تر پس از طي دوره مقدماتي با درجه افراد وظيفه به خدمت در نيروهاوسازمانها ي مربوطه مشغول خواهند شد.
تبصره3- در موارد ضروري نيروها وسازمانها ي نظامي وانتظامي مجاز خواهند بود تعدادي از مشمولان ديپلمه رادر تخصصهاي مورد نيازبر اساس ضوابط مندرج در آئين نامه اجرائي اين قانون انتخاب وجهت طي دوره درجه داري وظيفه به مراكز آموزشي و فرهنگي اعزام دارند.
ماده 48- مشمولان ليسانسيه وبالاتر پس از طي دوره مقدماتي نظامي وموفقيت در آزمايشهاي آن دارندگان دانشنامه دكترا به درجه ستوان يكمي وسايرين به درجه ستوان دومي وظيفه نائل خواهند شد.
تبصره1- در صورتيكه مشمولان موضوع اين ماده در آزمايشهاي دوره مقدماتي نظامي مردود شوند و يا طبق نظر شوراي مركز آموزشي از لحاظ جسمي مكتبي و اخلاقي صلاحيت لازم جهت نيل به درجه افسري را نداشته باشند براي طي دوره درجه‌داري اعزام خواهند شد.
تبصره2- در صورتي كه مشمولان موضوع اين ماده در آزمايشهاي دوره آموزشي افسري وظيفه مردود گردند يا از لحاظ مكتبي واخلاقي واجدصلاحيت نيل به مقام افسري بر حسب تشخيص شوراي مركز آموزشي مربوط نباشند بقيه خدمت دوره ضرورت رايكي از درجات گروهباني وظيفه انجام خواهند داد.
تبصره3- در صورتي كه مشمولان موضوع اين ماده در هريك از مراحل آموزشي به علل سياسي وامنيتي واجد صلاحيت نيل به مقام افسري تشخيص داده نشوند بقيه خدمت دوره ضرورت رامانند افراد وظيفه انجام خواهند داد.
ماده 49- حقوق ماهانه افسران –درجه داران-دانشجويان و دانش آموزان وافراد وظيفه به شرح زير خواهد بود:
الف-حقوق افسران وظيفه به ميزان حقوق ثابت ماهانه سال اول افسران همدرجه كادر ثابت .
ب-حقوق درجه داران وظيفه:
1-گروهبان سوم 115واحد حقوقي.
2-گروهبان دوم 125واحد حقوقي.
3-گروهبان يكم 135واحد حقوقي.
ج-حقوق دانشجويان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي ودانش آموزان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي وتخصصي2000ريال .
د-حقوق دانشجويان وظيفه در مدت آموزش تخصصي2500ريال.
هـ-حقوق ماهانه افراد وظيفه به ميزاني است كه هرسال در بودجه وزارت دفاع پيش بيني مي شود .
ماده50- افسران و درجه داران وظيفه درصورت اعزام به ماموريت يا انتقال يا خدمت در مناطق بد آب وهوامشمول مقررات فوق العاده و مزاياي مربوط به افسران و درجه داران كادر ثابت نسبت به حقوق  آنان خواهند بود و در صورتي كه در يگانها وقسمتهائي كه پرسنل كادر ثابت آنها از مزاياي قانوني خاص استفاده مي كنند ، مشغول خدمت شوند در شرايط مشابه از مزاياي مزبور نسبت به حقوق خويش استفاده خواهند كرد.
تبصره 1- افسران و درجه داران وظيفه اي كه در محل سكونت خود خدمت مي نمايند،از مقررات مربوط به بدي آب و هوا ،مذكور در اين ماده استفاده نخواهند كرد .
تبصره 2- سربازان وظيفه در غير زمان جنگ يا بسيج عمومي به طور اجبار بيش از يكسال (نيمي از مدت خدمت)از خدمت خود رادر نقاط بد آب وهوا خدمت نخواهند كرد.
تبصره3- طبقه بندي مناطق از نظر آب وهوا طبق آئين نامه اي خواهد بود كه به وسيله ستاد مشترك با هماهنگي سازمان امور اداري واستخدامي كل كشور تهيه و تصويب وزير دفاع برسد.
تبصره4- به افسران ودرجه داران وظيفه اي كه بنا به تقاضاي شخصي منتقل مي شوند هزينه سفر و فو ق العاده انتقال تعلق نمي گيرد .
ماده51- به پرسنل وظيفه اي كه در عمليات جنگي شركت مي نمايند،فوق العاده عملياتي بر طبق ضوابطي كه توسط وزارتين دفاع وسپاه پاسداران تهيه و به تصويب شوراي عالي دفاع مي رسد پرداخت خواهد شد.
ماده52- ميزان مرخصي پرسنل وظيفه در مدت خدمت ونحوه استفاده از آن طبق مقررات مرخصي پرسنل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران خواهد بود.
ماده53-كساني كه در حين خدمت وظيفه عمومي در هر يك از دورهاي ضرورت ،احتياط وذخيره به سبب انجام وظيفه و شركت در عمليات رزمي ويا قيود خدمتي شهيد يا فوت يا معلول شوند از لحاظ ميزان ونحوه پرداخت حقوق وظيفه و مستمري مشمول قوانين ومقررات مربوط به پرسنل كادر ثابت هم درجه مي باشند و حقوق وظيفه ومستمري آنان حسب مورد از بودجه وزارتخانه ها يا سازمانهاي مربوطه پرداخت مي گردد.
تبصره 1- در صورتي كه مشمولين اين ماده قبل از ورود به خدمت وظيفه عمومي از كارمندان دولت يا سازمانهاي تابع يا وابسته به دولت بوده وآخرين حقوق دريافتي آنان از سازمان مربوطه از ميزان حقوقي كه برابر اين قانون به آنان تعلق مي گيرد،بيشتر باشد حقوق وظيفه ومستمري وارث آنان براساس حقوق بيشتر پرداخت خواهد شد.
تبصره2-كساني كه تا تاريخ تصويب اين قانون از بودجه وزارتخانه ها يا سازماني حقوق وظيفه يا مستمري در يافت مي داشته اند حقوق آنان كماكان از همان محل پرداخت خواهد شد.
ماده 54- پرسنل وظيفه اي كه در حين خدمت وظيفه عمومي اسير يا مفقود الاثر بشوندتا پايان اسارت يا تعيين تكليف ،عائله تحت تكفل آنان به ترتيب زير حقوق دريافت خواهند نمود :
الف-در دوره ضرورت از حقوق مربوطه وپس از پايان دوره ضرورت از حقوق هم طبقه دوره احتياط.
ب- در دوره ذخيره از حقوق يك درجه بالاترهم طبقه احتياط و ذخيره .
تبصره-شرايط لازم براي اسير و مفقودالاثر شناخته شدن پرسنل در آئين نامه اجرائي اين قانون پيش بيني خواهد شد.
ماده55- دولت موظف است لايحه نحوه كمك به خانواده هاي مشموليني راكه با اعزام مشمول قدرت اداره معاش خود رااز دست مي دهند تهيه و ظرف مدت 6ماه جهت تصويب به مجلس شوراي اسلامي تقديم نمايد
 
ماده56- شوراي عالي دفاع مي تواند يك يا چند طبقه از افسران و درجه داران وافراد وظيفه كه خدمت دوره ضرورت را انجام دادهاند و در دورهاي احتياط وذخيره خدمت وظيفه عمومي هستند براي تجديديا تكميل آموزش نظامي فراخوانده يا پيشنهاد بسيج همگاني به مقام رهبري بنمايد.نحوه احضار ومهلت معرفي فراخواندگان همچنين كساني كه به علل ناشي از وضع جسماني يا اجتماعي يا حساسيت مشاغل آنان ممكن است از فراخوانده شدن براي تجديد يا تكميل آموزش نظامي معاف شوند در آئين نامه اجرائي اين قانون كه توسط وزارتين دفاع وسپاه تهيه وبه تصويب شوراي عالي دفاع مي رسد ،تعيين خواهد شد .
ماده57-كليه فراخواندگان براي خدمت دوره احتياط و ذخيره ويا تجديد ويا تكميل  آموزش يا بسيج همگاني حقوقي معادل حقوق ثابت افسران ،درجه داران و افرادكادر ثابت هم درجه خود حسب مورد از بودجه وزارتخانه هاي مربوطه دريافت خواهند شد .
تبصره 1- فراخواندگان موضوع اين ماده در صورتي كه كارمند يكي از وزارتخانه ها يا سازمانهاي دولتي ويا وابسته به دولت باشتند ما به التفات حقوق و مزاياي خود رااز سازمان متبوع دريافت خواهند داشت.
تبصره 2- ميزان حقوق پرسنل احتياط و ذخيره در زمان جنگ بنا بر پيشنهاد ستاد مشترك و تصويب شوراي عالي دفاع خواهد بود
 
 
ماده 58- مشمولان خدمت وظيفه عمومي (ضرورت، احتياط، ذخيره) كه براي رسيدگي يا اعزام احضار شوند و در مهلت يا موعد مقرر كه از طرف اداره وظيفه عمومي اعلام شود خود را معرفي نكنند همچنين مشمولاني كه معافيتهاي موقت دريافت داشته‌اند و پس از انقضاء مدت اعتبار ظرف يكماه براي تجديد رسيدگي خود را معرفي نكنند، غايب شناخته شده و پس از معرفي يا دستگيري در صورتي كه طبق مقررات اين قانون قادر به خدمت و بلامانع تشخيص داده شوند به خدمت اعزام مي‌شوند و پس از انجام خدمت مقرر در صورت اعلام اداره وظيفه عمومي موضوع غيبت در محاكم صالحه قضائي مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد و چنانچه داراي عذر موجه نباشند، به شرح زير اتخاذ تصميم خواهد شد:
الف- مشمولان غايب زمان صلح كه در زمان صلح خود را معرفي كنند پس از تعيين تكليف مشموليت يا انجام خدمت دوره ضرورت به مدت 6 ماه تا يكسال و مشمولاني كه دستگير شده باشند به مدت يكسال تا دو سال از دريافت كارت پايان خدمت يا معافيت محروم خواهند شد.
ب- مشمولان غايب زمان صلح كه خود را در زمان جنگ معرفي نمايند پس از پايان خدمت يا تعيين تكليف از نظر مشموليت به مدت يك تا دو سال و كساني كه دستگير شوند به مدت 3 تا 5 سال از دريافت كارت پايان خدمت يا كارت معافيت محروم خواهند شد.
ج- مشمولان غايب زمان جنگ كه خود را در زمان جنگ معرفي كنند، پس از پايان خدمت يا تعيين تكليف از نظر مشموليت به مدت يك تا دو سال و كساني كه دستگير شوند به مدت 3 تا 5 سال از دريافت كارت پايان خدمت يا معافيت محروم خواهند شد.
د- مشمولان غايب زمان جنگ كه خود را در زمان صلح معرفي كنند، پس از پايان خدمت تا تعيين تكليف از نظر مشموليت به مدت 5 تا 7 سال و كساني كه دستگير شوند به مدت 7 تا 10 سال از دريافت كارت پايان خدمت يا معافيت محروم خواهند شد.
تبصره1- قاضي مي‌تواند غايب را به مجازات(تعزير) ديگري كه خود صلاح بداند به جاي مجازاتهاي فوق محكوم نمايد.
تبصره2- مشمولاني كه تا تاريخ تصويب اين قانون غايب شناخته شده‌اند چنانچه داخل كشور باشند ظرف 6 ماه و آنهائي كه در خارج باشند ظرف يكسال براي رسيدگي به وضع مشموليتشان خود را به سازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند به جز مشمولان بند «د» محروميتهاي مندرج در ماده در مورد آنان اجرا نخواهد شد.
 
ماده 59- مشمولين خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اوليه و يا پس از خاتمه آموزش بيش از مدت 6 ماه مرتكب فرار از خدمت بشوند پس از دستگيري يا معرفي بدون احتساب مدت قبلي خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
ماده60- كساني كه با روشهايي همچون جعل شناسنامه، استفاده از شناسنامه ديگران، اعمال نفوذ، شهادت كذب، گواهي خلاف واقع، مكتوم داشتن حقيقت، فريب دادن مشمول و ديگر انواع تقلب موجبات معافيت خود يا ديگران را از خدمت وظيفه عمومي فراهم سازند به ازاء هر مورد معافيت توسط دادگاه صالحه طبق قانون تعزيرات محكوم به تعزير مي‌شوند.
ماده 61- پرسنل ادراه وظيفه عمومي و نيروهاي نظامي و انتظامي و نهادها و ارگانها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نمايندگان شوراها و انجمنهاي اسلامي چنانچه با سوء نيت موجبات معافيت يا اعزام مشمولي را به خدمت وظيفه عمومي من غيرحق فراهم سازندبه كسر نصف حقوق  از 6 ماه الي يكسال براي فرد اول  و انفصال دائم  از خدمت براي فرد دوم در دادگاه  صالحه  محكوم خواهند شد.
تبصره1- نمايندگان شوراها و انجمنها ي اسلامي كه سوءنيت  موجبات معافيت يا اعزام مشمولي رابه خدمت وظيفه عمومي من غير حق فراهم سازند علاوه بر اخراج از شوراها وانجمنها به ازاءهر مورد معافيت به تعزير طبق  قانون تعزيرات محكوم مي شوند.
تبصره2- هرگاه  اعمال ارتكابي متخلفين  مذكور دو ماده فوق عناوين خاص ديگري داشته باشد كه مستلزم كيفر خاصي باشد به آن كيفر نيز محكوم مي شوند.
ماده62- استخدام مشمولان غير غايب درنيروهاي مسلح جمهوري اسلامي با رعايت مقررات اين قانون از محدوديت مقرر در موارد فوق مستثني است.
ماده63- استخدام كننده يا استخدام كنندگان مشمولين غايب در وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادها براي هريك از افراد اول ودوم به كسر نصف حقوق از 6ماه الي يكسال ودر صورت تكرار سه مورد يا بيشتر به انفصال دائم از خدمت توسط دادگاه صالحه محكوم خواهند شد.
ماده64- اشتغال به كار مشمولان با برگ معافيت موقت يا دفترچه آماده به خدمت فقط درمدت اعتبار بلامانع است.
ماده65-كليه افرادي كه از اول مهرماه سال يكهزار وسيصدوپنجاه و نه تا پايان جنگ تحميلي در خدمت وظيفه عمومي بوده اندويا خواهند بوداز لحاظ استخدام در وزارتخانه ها و مؤسسات وابسته بر ساير افرادي كه در شرايط مشابه هستند حق تقدم دارند.
ماده66-آئين نامه اجرائي اين قانون جز در مواردي كه درموارد اين قانون مرجع  خاصي براي آن مشخص شده است توسط وزارتخانه هاي كشور ، دفاع و سپاه تهيه و به تصويب  هيات دولت خواهد رسيد.
ماده 67-كليه قوانين مغاير با اين قانون از تاريخ تصويب اين قانون ملغي است.
تبصره-قانون مربوط به معافيت يك نفر از خانوده شهداء ازشمول اين قانون مستثني است. قانون فوق مشتمل بر شصت و هفت ماده و پنجاه وهفت تبصره در جلسه روزيكشنبه بيست ونهم مهرماه يكهزار و سيصد وشصت وسه مجلس شواري اسلامي  تصويب ودر تاريخ 8/8/1363 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است
 
 
از تاريخ 13/8/1363 (تاريخ ابلاغ قانون خدمت وظيفه  عمومي )مشمولان مذكور در قانون تربيت تكنيسين بهداشت و مبارزه با بيماريهاي مصوب 18/5/1362 و مشمولان قانون تربيت بهداشتكاران دهان و دندان مصوب 23/1/1360 پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي و در صورت عدم نياز نيروهاي مسلح به تخصيص مربوطه آنان چنانچه تعهد 5 سال خدمت خود را در روستاها و مناطق عشايري انجام داده يا بدهند از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
 
قانون الحاق موادي به قانون خدمت وظيفه عمومي      مصوب 1365/1/26
ماده 1- سپاه پاسداران و كميته انقلاب اسلامي ، ژاندارمري و شهرباني جمهوري اسلامي موظفند مشمولان غايب را پس از گذشت سه ماه از تصويب اين قانون شناسايي و دستگير نموده و به حوزه وظيفه عمومي محل دستگيري تحويل دهند.
چنانچه اين گونه مشمولان در موعد مقرر حاضر به انجام خدمت نگرديده مجددا دستگير و به مراجع قضايي محل تحويل خواهند شد.
تبصره - نيروها ي مذكور در اين ماده موظفند سربازان فراري را دستگير و به مراجع صالحه تحويل نمايند.
ماده 2- مجازات مشمولين غايب زمان جنگ كه براي بار دوم دستگير شوند، علاوه بر مجازات مقرر در ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي يك تا سه سال حبس تعليقي خواهد بود و در هر حال موظف به انجام خدمت وظيفه عمومي ميباشند. 
ماده 3-مدت خدمت دوره ضرورت مشمولين غايب زمان جنگ كه خود را پس از سه ماه از تاريخ تصويب اين قانون معرفي نمايند ، سه ماه و غايبيني كه دستگير شوند ، 6 ماه بيش از ساير مشمولين خواهد بود. بديهي است مشمولين غايبي كه تا سه ماه بعد از تاريخ تصويب اين قانون خود را معرفي نمايند، خدمت اضافي نخواهند داشت.
تبصره : تا زمان تصويب اين قانون افرادي كه در دوران غيبت ا زطريق بسيج مدتي را در جبهه گذرانده اند ، اين مدت از اضافه خدمت آنان كسر خواهد شد.
ماده4 -كساني كه به نحوي مشمولين غايب زمان جنگ را در موسساتي غير دولتي از قبيل كارخانه، كارگاه ، بنگاه ، مغازه به كار گيرند، توسط نيروهاي مذكور در ماده 1 اين قانون شناسايي و به محاكم صالحه قضايي معرفي خواهند شد.
مجازات اين گونه افراد يك تا سه سال حبس خواهند بود .
تبصره - به پرونده هاي مواد 2 و 4 اين قانون خارج ا ز نوبت در مراجع قضايي رسيدگي خواهد شد.
ماده 5- سازمانهاي نظامي و انتظامي موظفند ترتيبي اتخاذ نمايند كه كليه افراد وظيفه د رزمان جنگ يا بسيج همگاني حداقل يك سال ا ز خدمت دوره ضرورت را در مناطق عملياتي انجام دهند .مگر در مواردي كه به تشخيص شوراي عالي دفاع وجود افرادي در غير مناطق عملياتي ضروري باشد.
ماده 6 - آيين نامه اجرايي اين قانون ظرف مدت يك ماه برابر ماده 66 قانون وظيفه عمومي تهيه و به مورد اجرا گذارده خواهد شد. قانون فوق مشتمل بر 6 ماده و سه تبصره در جلسه روز سه شنبه بيست وششم فروردين ماه 1365 مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 3/2/1365 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
قانون الحاق ماده اي به قانون خدمت وظيفه عمومي    مصوب 1366/9/1
ماده واحده - بسيجيان ، جهادگران و ساير افرادي كه در اسارت و يا گروگان دشمن باشند و يا به اسارت و يا گروگان گرفته شوند ، با تاييد حفاظت اطلاعات سپاه و ارتش حسب مورد مدت اسارت و گروگان بودن آنان در حكم خدمت وظيفه عمومي ( اعم ا ز ضرورت ، احتياط و ذخيره ) محسوب مي گردد .
تبصره 1- براي افراد مذكور در ماده واحده كه مدت اسارت و يا گروگان آنان دو سال باشد ، كارت معافيت دائم از انجام دوره ضرورت صادر و اگر بيش از دو سال در اسارت  يا گروگان باشند ، اين مدت از دوره هاي احتياط و ذخيره خدمت وظيفه عمومي آنان كسر خواهد شد.
تبصره 2 - افراد موضوع ماده واحده كه مدت اسارت و يا گروگان بودن آنان كمتر از دو سال بوده و فاقد شرايط معافيت باشند ، مابقي خدمت خود را در صورتي كه كمتر از يك سال باشند ، در نزديكترين واحد نظامي انتظامي محل سكونت مي گذرانند و در غير اين صورت به مابقي خدمت همانند ساير مشمولين با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 3-آئبن نامه اجرائي اين قانون توسط وزارتخانه هاي دفاع ، سپاه و كشور ظرف سه ماهه تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و سه تبصره در جلسه روز يكشنبه اول آذر ماه 1366 مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 9/9/1366 به تائيد شوراي نگهبان رسيده است
 
 
 
آئين نامه اجرائي قانون خدمت وظيفه عمومي
 
ماده 1- اتباع ذكور دولت جمهوري اسلامي ايران از لحاظ قانون خدمت وظيفه عمومي باتوجه به مقررات ماده976 قانون مدني به شرح زير مي باشند:
1-كليه ساكنين ايران به استثناي اشخاصي كه تبعيت خارجي آنها مسلم باشد.
تبعيت خارجي كساني مسلم است كه مدارك تابعيت آنها مورد اعتراض دولت ايران نباشد.
2-كساني كه پدر آنها ايراني است اعم از اينكه در ايران يا در خارجه متولد شده باشند .
3-كساني كه در ايران متولد شده و پدر ومادر آنان غير معلوم باشند .
4-كساني كه در ايران از پدر ومادر خارجي كه يكي از آنها در ايران متولد شده به وجود آمده اند .
5-كساني كه در ايران از پدري كه تبعه خارجي است به وجود آمده و بلافاصله پس از رسيدن به سن 18 سال تمام لااقل يك سال ديگر در ايران اقامت كرده باشند والا قبول شدن آنها به تابعيت ايران بر طبق مقرراتي خواهد بود كه بر طبق قانون براي تحصيل تابعيت ايران قانون مقرر است .
6-هر تبعه خارجي كه تابعيت ايران را تحصيل كرده باشد .
تبصره- اطفال متولد از نمايندگان سياسي و كنسولي خارجي مشمول فقره 4و5 نخواهند بود .
ماده2- اشخاصي كه تابعيت خارجي داشته و بعداتابعيت ايراني تحصيل كرده باشند.از لحاظ انجام خدمت وظيفه تابع مقررات خدمت وظيفه عمومي خواهند بود.
تبصره 1- چنانچه در زمان داشتن تابعيت كشور خارجي مطابق قوانين همان كشور خدمت دوره ضرورت را انجام داده باشندبراي مراحل احتياط و ذخيره تابع مقررات مربوط به اشخاص هم طبقه خود خواهند بود.
تبصره2- چنانچه كشور متبوع قبلي آنان فاقد مقررات خدمت وظيفه عمومي بوده ويااز انجام خدمت دوره ضرورت معاف شده باشنددر صورت لزوم در زمان جنگ وبسيج همگاني به خدمت احضار خواهند شد .
ماده3- افراد ذكور ايراني از اول فروردين ماه سالي كه طي آن سال وارد سن نوزده سالگي ميشوند براي روشن شدن وضع مشموليت خود احضار خواهند شد.
ماده4- افرادي كه جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع تشخيص داده شوند در طي سالي كه به سن 19سال تمام مي رسند به خدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد .
ماده5- در تعيين سن مشموليت براي احضار  و اعزام روز يا ماه تولد تاثيري نخواهد داشت و كليه افراد ذكور متولد در يكسال شمسي (از اول فروردين ماه تا پايان اسفندماه)متولد همان سال تلقي شده و از لحاظ مشموليت در يك طبقه قرار خواهند گرفت.
ماده6- مشمولان قادر به خدمت و بلامانع كه در سال احضار ،خود داوطلب انجام خدمت دوره ضرورت باشند در صورت نياز بنا به اعلام اداره وظيفه عمومي مي توان آن را به خدمت اعزام نمود.
ماده7-كليه مشمولان احضار شده براي تعيين تكليف و روشن شدن وضع مشموليت در موعد مقرر خود را به مراكزي كه از طرف اداره وظيفه عمومي در رسانه هاي گروهي اعلام مي شود معرفي نمايند.
ماده8- سن مشمولان و افراد تحت تكفل آنان از لحاظ انجام خدمت وظيفه و يا معافيت از آن تابع مندرجات اولين شناسنامه آنان بوده و ابطال شناسنامه و اسناد سجلي مربوط به آن و هر نوع تغييري اعم از اصلاح و الحاق و يا تكميل كه بعدا به عمل آمده باشد در صورتي كه در وضع معافيت و يا مشموليت موثر باشد و لو براساس  حكم صادره از مراجع قضايي ، معتبر نخواهد بود و سازمانهاي وظيفه عمومي و هياتهاي رسيدگي مكلف به رعايت مندرجات اولين شناسنامه مشمولين و افراد تحت تكفل آنان مي باشند.
ماده9- چنانچه حسب اعلام مشمول يا سازمان هاي وظيفه عمومي يا تشخيص پزشك معاين اولين يا يگان هاي محل خدمت پرسنل وظيفه تفاوت سن واقعي مشمول يا سن مندرج در شناسنامه وي بيشتر از 5سال به نظر برسد مشمول در شوراي پزشكي (موضوع تبصره1 ماده41  قانون خدمت وظيفه عمومي ) معاينه و در صورتي كه شورا تفاوت مشمول را به ميزان مصرحه فوق تاييد نمايد به مشمول ابلاغ خواهد شد كه در مورد تصحيح شناسنامه خود از طريق مراجع ذيصلاح اقدام نمايد ، بديهي است در صورتي كه طبق نظر شوراي پزشكي مشمول در سني قرار گيرد كه بايد به خدمت اعزام گردد بلافاصله به خدمت اعزام و چنانچه در سن معافيت قرار گيرد صدور و تحويل كارت معافيت مشاراليه منوط به ارائه شناسنامه تصحيح شده مي باشد .
تبصره - در مورد مشمولاني كه تفاوت سن مندرج در شناسنامه جديد و شناسنامه اوليه آنان بيشتر از 5 سال باشد برابر روش مذكور در ماده 9 اقدام خواهد شد .
ماده 10 - در مورد كساني كه ظاهرا در سنين مشموليت قرار دارند و به عنوان عدم دريافت شناسنامه تقاضاي صدور شناسنامه مي نمايند اداره ثبت احوال محل ، اين قبيل افراد را جهت معاينه در شوراي پزشكي به حوزه وظيفه عمومي محل معرفي و سپس برابر نظر شورا نسبت به صدور شناسنامه براي آنان اقدام خواهند نمود و حوزه هاي وظيفه عمومي به شرح ماده 9 در مورد آنها طبق شناسنامه صادره اقدام مي نمايند .
ماده 11 - در اسفند ماه هر سال طرح كلي نيازمندي ساليانه نيروهاي نظامي و انتظامي كه شامل نيازمندي هر دوره نيز خواهد بود و همچنين ترتيب تقدم تامين نيازمندي ها وسيله ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران تهيه و پس از تصويب شوراي عالي  دفاع جهت اجرا به اداره وظيفه عمومي ابلاغ خواهد شد.
تبصره1- به منظور تهيه طرح نيازمندي هاي موضوع اين ماده كميسيوني با شركت نيروهاي نظامي و انتظامي در ستاد مشترك تشكيل خواهد شد.
تبصره2- نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند سقف سازماني مصوبه پرسنل وظيفه خود همچنين تعداد موجودي را برابر آمار پايه خدمتي در خاتمه هر سال براي محاسبه نيازمندي هاي سال بعد به ستاد مشترك منعكس نمايند .
تبصره 3 - چنانچه بر حسب ضرورت  در يك يا چند دوره اعزام تغييري حاصل گردد تغييرات حاصله در قالب سهميه ساليانه هر يك ا ز نيروها و سازمانها وسيله ستاد مشترك تنظيم و پس از تصويب شوراي عالي دفاع جهت اجرا به اداره وظيفه عمومي ابلاغ خواهد شد .
ماده 12 – در مواقع ضروري واگذاري مشمولين خاص به طور دسته جمعي يا انفرادي به نيروهاي نظامي و انتظامي توسط ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران به اداره وظيفه عمومي ابلاغ خواهد شد.
ماده 13- اداره وظيفه عمومي پس از وصول ميزان نيازمندي هر يك از نيروهاي نظامي و انتظامي از ستاد مشترك در هر  مرحله اعزام مشمول با تشكيل كميسيوني مركب از نمايندگان ستاد مشترك و نيروها و سازمانهايي كه داراي سهميه مي باشند سهميه هر نيرو يا سازمان را از مشمولان موجود در هر حوزه وظيفه تعيين خواهد نمود.
تبصره- چنانچه مشمولان موجود در هر مرحله اعزام بيشتر يا كمتر از ميزان نيازمندي نيروي نظامي و انتظامي باشند تعداد افزايش يا كاهش مزبور به صورت تقسيم به نسبت بين مبادي مصرحه بر اساس سهميه آنها در همان مرحله اعزام تقسيم و سهميه تعيين شده اخير ملاك عمل حوزه هاي وظيفه خواهد بود و درصورت وجود مشمول اضافي در طول سال بايستي ترتيبي اتخاذ گردد كه سهميه هيچيك از نيروهاي نظامي و انتظامي بيش از سهميه ساليانه آنها كه به تصويب شوراي عالي دفاع رسيده است نگردد.
ماده14- نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند پس از معين شدن سهميه آنها از هر حوزه مراتب را به مراكز آموزشي نيروهاي مربوطه اطلاع دهند .
ماده15- چنانچه پس از تعيين سهميه بر اساس مقررات ماده 13 اين آيين نامه در حين اعزام تعداد مشمولان قابل اعزام اضافه بر سهميه باشند اداره وظيفه عمومي موظف است تعداد مازاد را بر اساس ترتيب تقدم مصوبه شوراي عالي دفاع با نظر ستاد مشترك و نيروي ذيربط تا حد نيازمندي هر مرحله اعزام مربوط به همان نيرو اختصاص دهد.
ماده16- نحوه تقسيم و اختصاص مشمولان هر حوزه به نيروها و سازمانهاي نظامي و انتظامي به ميزاني كه مورد تصويب كميسيون قرار گرفته است با اداره وظيفه عمومي خواهد بود.
ماده17- اداره وظيفه عمومي موظف است مشمولين هر نيرو را در مراكز آموزشي كه قبلا تعيين شده است تحويل نمايد.
ماده18 - مراكز آموزشي نيروهاي نظامي و انتظامي موظف به پذيرش مشمولاني كه با هماهنگي قبلي ستاد نيرو يا سازمان مربوطه ،به آنان اختصاص داده شده و از طرف اداره وظيفه عمومي معرفي گردند مي باشند0
ماده 19- هزينه اعزام و حمل و نقل و جيره بين راه كليه مشمولان از مراكز اعزام تا مراكز آموزشي با ژاندارمري جمهوري اسلامي ايران خواهد بود ، در محلهايي كه وسيله نقليه به اندازه كافي موجود نبوده و امكان كمك و همياري موجود باشد ساير نيروهاي نظامي و انتظامي مساعدتهاي لازم را با حوزه هاي وظيفه عمومي اعزام كننده در حمل و نقل مشمولان به عمل خواهند آورد.
ماده 20 – هيچ يك از نيروها ي نظامي و انتظامي مجاز به پذيرش مشمولين فاقد دفترچه آماده به خدمت يا داراي دفترچه آماده به خدمت بدون معرفي اداره وظيفه عمومي نخواهند بود .
ماده 21- هرگاه مشمولان بدون معرفي اداره وظيفه عمومي به خدمت هر يك از نيروهاي نظامي يا انتظامي پذيرفته شوند مدتي را كه در آن نيروها خدمت نموده اند  جز خدمت وظيفه عمومي محسوب نگرديده و با آنان مانند مشموليني كه به خدمت اعزام نگرديده اند رفتار خواهد شد.
ماده 22- مشمولاني كه دفترچه آماده به خدمت داشته و وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت جهت انجام خدمت به مراكز آموزشي تعيين شده اعزام گرديده اند ملزم به انجام خدمت در آن مركز آموزشي بوده و چنانچه مجددا ضمن معرفي خود به يكي از حوزه هاي ديگر وظيفه عمومي و يا معرفي به حوزه وظيفه اعزام كننده و كتمان اعزام قبلي دفترچه آماده به خدمت جديدي دريافت داشته و به مركز آموزشي ديگري اعزام گردند خدمت آنان در مركز آموزشي بعدي جز خدمت وظيفه عمومي محسوب نگرديده و با آنان مانند مشموليني كه به خدمت اعزام نگرديده  اند رفتار خواهد شد .
ماده 23- نيروهاي نظامي و انتظامي بدون رعايت قانون خدمت وظيفه عمومي و آيين نامه هاي اجرايي آن يا بدون صدور حكم ا ز مراجع قضايي مجاز به ترخيص سربازان وظيفه در حين خدمت وظيفه عمومي نمي باشند.
ماده 24 – سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مي تواند مشمولان مورد نياز خود را در هر دوره برابر ضوابط معينه ا ز بين مشمولاني  كه داراي دفترچه آماده به خدمت مي باشند انتخاب و مشخصات آنان را قبل ا ز تاريخ اعزام به حوزه هاي وظيفه عمومي صادر كننده دفترچه آماده به خدمت اعلام نمايد تا مشمولين مورد نظر از طريق آن حوزه ها در حد سهميه تعيين شده  به مراكز آموزشي سپاه معرفي شوند.
ماده 25- در صورتي كه سهميه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي از مشمولان اعلام شده در هر حوزه تامين نشود در صورت درخواست سپاه بقيه سهميه ا ز ساير مشمولان تامين خواهد شد.
ماده 26 – نيروهاي نظامي و انتظامي كه از مشمولين وظيفه استفاده مي نمايند موظفند پس ا ز انجام خدمت مقرر كارت پايان خدمت هر يك ا ز پرسنل وظيفه را صادر نموده و در صورتي كه فاقد غيبت اوليه و يا فرار ا ز خدمت باشند به آنان تحويل و مراتب را كتبا با ذكر مشخصات به حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند.
تبصره 1 - مشمولاني كه محل صدور شناسنامه آنان خارج ا ز كشور باشد مراتب پايان خدمت آنان به حوزه وظيفه عمومي شماره 1 تهران اعلام خواهد شد.
تبصره 2 - هرگاه افرادي كه خدمت وظيفه عمومي خود را در هريك از مراحل آن انجام داده و كارت پايان خدمت دريافت داشته اند ادعاي مفقود شدن يا به سرقت رفتن يا غير قابل استفاده بودن آن را بنمايد و تقاضاي صدور المثني كرده مدارك لازم را براي اثبات ادعاي خود ارائه دهند ( مدارك لازم با هماهنگي نيروها و سازمانها ي نظامي و يا انتظامي تعيين مي گردد) يگانهاي صادر كننده و در صورت انحلال و موجود نبودن آنها ستاد رده هاي بالاتر موضوع را براساس سوابق مربوط مورد بررسي قرار داده و پس ا ز تاييد ادعاي متقاضي كارت المثني صادر خواهند نمود .
ماده 27 – اعزام به خدمت مشمولين از طريق حوزه ها ي وظيفه صادركننده دفترچه آماده به خدمت انجام مي گيرد ، مگر در مواردي كه اداره وظيفه عمومي تغيير محل اعزام را ضروري بداند.
ماده 28-كليه مشمولان بايد خدمت وظيفه عمومي را در نيروهاي نظامي و انتظامي انجام دهند.
ماده 29- هرگاه سازمان هاي دولتي درزمان صلح بخواهند از پرسنل كادر ثابت و وظيفه نيروهاي نظامي و انتظامي به طور دستجمعي  يا انفرادي در امور توليدي و عمراني و تحقيقاتي و آموزشي و بهداشتي و درماني موضوع 147 قانون اساسي استفاده نمايند بايد بالاترين مقام آن سازمان چگونگي استفاده ا ز آنان را به نخست وزيري اعلام تا پس ا ز تصويب هيات دولت مراتب از آن طريق حسب مورد به ستاد مشترك ارتش جمهور ي اسلامي ايران ( در مورد نيروهاي سه گانه ) و وزارت كشور ( در مورد نيروها ي انتظامي) و ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي اعلام گردد تا در اختيار وزارتخانه ها و سازمانهاي درخواست كننده قرار گيرد .
ماده 30 – ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران يا وزارت كشور يا سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در صورت عدم موافقت يا با اعزام پرسنل درخواستي  چگونگي آن را به شوراي عالي دفاع گزارش نموده و برابر تصميم شوراي عالي دفاع اقدام خواهند نمود.
ماده 31- پرسنل وظيفه هر يك از نيروهاي نظامي و انتظامي كه در اجراي ماده 29 اين آيين نامه به طور دست جمعي يا انفرادي د ر سازمانهاي  دولتي به صورت مامور خدمت مي نمايند جمعي نيروي معرفي كننده محسوب مي شوند و كارت پايان خدمت خود را نيز از همان نيرو دريافت خواهند نمود .
ماده 32- مشمولان موضوع لايحه قانوني خدمت نيروي انساني درماني و بهداشتي مصوب 24/9/58 موظف هستند به حوزه هاي وظيفه عمومي ذيربط مراجعه نموده و مانند ساير مشمولان جهت انجام خدمت دوره ضرورت اعزام گردند.
ماده 33 – مشمولان ماده قبل مانند سايرين جهت طي دوره آموزش مقدماتي نظامي به مراكز آموزشي اعزام و پس ا ز اتمام دوره آموزشي بدوا  نيازمندي نيروهاي نظامي و انتظامي از آنان تامين گرديده و تعداد مازاد جهت انجام خدمت موضوع لايحه قانوني خدمت نيروي انساني درماني و بهداشتي در اختيار وزارت بهداري قرار خواهند گرفت.
ماده 34- مدت آموزش مقدماتي نظامي مشموليني كه در اجراي ماده 33 اين آئين نامه در اختيار وزارت بهداري قرار خواهند گرفت در احتساب خدمت موضوع لايحه مذكور ملحوظ خواهد شد.
ماده35- وزارت بهداري مشمولان معرفي شده را به خدمت پذيرفته و پس انجام 5 سال خدمت مقرره با احتساب دوره آموزش نظامي مراتب را به حوزه وظيفه اعزام كننده مشمول اعلام و حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت در زمان صلح براي آنان صادر خواهد نمود.
ماده36- مشمولان موضوع لايحه قانوني معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم از خدمت زير پرچم مانند ساير مشمولان جهت طي دوره آموزش نظامي مقدماتي به مراكز آموزشي اعزام گرديده و پس از اتمام دوره آموزشي مذكور جهت انجام خدمت موضوع لايحه قانوني معافيت قانوني فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم در اختيار وزارت آموزش و پرورش قرار خواهند گرفت.
ماده 37- مراكز تربيت معلم موظفند مشخصات فارغ التحصيلان مشمول خود را به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند.
ماده38- وزارت آموزش و پرورش پس از انجام تعهد خدمت موضوع لايحه قانوني معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم مراتب را به حوزه وظيفه اعزام كننده آنان اعلام و حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت در زمان صلح براي آنان صادر خواهند نمود.
ماده39- وزارت آموزش و پرورش موظف است اسامي مراكز تربيت معلم و تغييرات بعدي آن را به اداره وظيفه عمومي اعلام نمايد.
ماده40- آموزشگاه فنون هوايي موظف است مشخصات مشموليني را كه در اجراي ماده 8 قانون خدمت وظيفه عمومي تحت عنوان معلم خلبان و تكنسين هواپيما استخدام نموده است پس از انجام تعهد مندرج در ماده 8 مذكور جهت صدور كارت معافيت از خدمت وظيفه عمومي به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد حوزه وظيفه عمومي ذيربط جهت اين قبيل مشمولان كارت معافيت از خدمت وظيفه عمومي صادر خواهند نمود.
ماده41- شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران موظف است دانشجويان دوره چهار ساله آموزشي خود را كه متعهد انجام 10 سال خدمت در همان شركت شده اند جهت طي دوره آموزش مقدماتي و تخصصي نظامي بر روي عرشه ناوهاي نيروي دريايي مستقيما به آن نيرو معرفي و مشخصات كامل فارغ التحصيلان مزبور را به حوزه هاي وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد.
تبصره- فارغ التحصيلان موضوع اين ماده پس از پايان دوره آموزش مقدماتي و تخصصي نظامي به شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران معرفي و بعد از پايان ده سال خدمت مقرر در شركت مذبور از انجام بقيه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
ماده 42 - شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران موظف است مشخصات مشموليني را كه تعهد موضوع ماده 9 قانون خدمت وظيفه عمومي را انجام داده اند به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد حوزه وظيفه عمومي ذيربط جهت اين قبيل مشمولان كارت معافيت دوره ضرورت صادر خواهد نمود.
ماده 43 - مراكز تربيت معلم و شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران مجاز به پذيرش مشمولين غايب در مراكز تحصيلي مربوطه نمي باشند.
ماده 44 – آموزشگاه فنون هواپيمايي مجاز به استخدام مشمولين غايب در مشاغل معلم خلباني و تكنيسين هواپيما موضوع ماده 8 قانون خدمت وظيفه عمومي نمي باشد .
ماده45 – وزارت آموزش و پرورش ، شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران ، آموزشگاه فنون هواپيمايي موظفند مشخصات كامل مشموليني را كه به منظور خدمت و يا تحصيل در مراكز آموزشي مربوطه پذيرفته اند به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان جهت ثبت در دفتر وضعيت مشمولين اعلام دارند.
ماده46- چنانچه هر يك از مشمولين مواد 6و 7و 8و9 قانون خدمت وظيفه عمومي در هر مرحله از انجام تعهد مقرره خودداري نمايند وزارت بهداري، آموزش و پرورش، شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران و آموزشگاه فنون هواپيمايي حسب مورد موظفند مراتب را به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول اعلام دارند.
ماده47- حوزه هاي وظيفه ذيربط به وضع مشموليت اين قبيل افراد رسيدگي و در صورت بلامانع بودن مانند ساير مشمولين جهت انجام خدمت وظيفه عمومي اعزام خواهند نمود.
ماده 48 - مشمولين وظيفه عمومي مندرج در ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي عبارتند از:
1-  دارندگان مدارك دكتري پزشكي، دندانپزشكي، داروسازي، دامپزشكي، متولدين 1328 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
2-  دارندگان مدارك دكتري غير گروه پزشكي و دارندگان مدارك فوق ليسانس و ليسانس متولدين 1334 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
3-  دارندگان مدارك فوق ديپلم و ديپلم و كمتر از آن و اشخاص فاقد سواد متولدين 1338 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
ماده 49- وزارتخانه‌ها، ادارات و موسسات دولتي و وابسته به دولت، دفاتر اسناد رسمي، بانكها، شركتهاي تعاوني، نهادهاي قانوني، موسسات خصوصي كه قانونا انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي حسب مورد در زمره وظايف آنان بوده و يا در ارتباط با وظايف آنان قرار دارد موظفند از مشمولين موضوع ماده 48 اين آئين نامه مدارك دال بر رسيدگي به وضع مشموليت آنان را اخذ و جزو منضمات پرونده متشكله منظور نمايند.
تبصره از مشمولين متولد 1328 تا پايان 1337 در صورتي مدارك دال بر رسيدگي به وضع مشموليت آنان خواسته ميشود كه براي مسئولين يا متصديان سازمانهاي مندرج در ماده 49 اين آئين نامه محرز شود مشمول داراي مدارك ليسانس و يا بالاتر ميباشد.
ماده 50 - مدارك دال بر رسيدگي به وضع مشموليت مشمولين خدمت وظيفه عمومي به شرح زير ميباشد:
الف- كارت پايان خدمت دوره ضرورت (زير پرچم سابق).
ب- كارت معافيت دائم.
ج- كارت معافيت موقت (كفالت يا پزشكي و يا معافيت برادر يا فرزند اسير) در مدت اعتبار آن.
د- گواهي اشتغال به تحصيل بر اساس كارت معافيت تحصيلي معتبر.
ه- گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر استخدام در نيروهاي مذكور.
و- گواهي صادره از نيروهاي نظامي وانتظامي مبني بر اشتغال به خدمت دوره ضرورت در نيروهاي مذكور بدون داشتن غيبت اوليه.
ز- گواهي صادره از اداره وظيفه عمومي يا نواحي ژاندارمري در حد اختيار تفويضي توسط اداره وظيفه عمومي كه حسب مورد به امضاء رئيس اداره وظيفه عمومي ويا فرمانده ناحيه ذيربط خواهد رسيد.
ح- گواهي اشتغال به تحصيلي و يا خدمت در وزارت بهداري، وزارت آموزش و پرورش، سازمان كشتيراني جمهوري اسلامي ايران، آموزشگاه فنون هواپيمايي موضوع مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظيفه عمومي.
ط- احكام صادره از محاكم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولين.
ي- دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن.
ك- كارت محروميت از انجام خدمت وظيفه عمومي كه به استناد قوانين قبلي صادر شده باشد.
تبصره  اداره وظيفه عمومي بنا بر مقتضيات و حسب مورد ميتواند مدارك لازم جهت انجام امور موضوع ماده 10 قانون را مورد تجديد نظر قرار داده و اصلاحات لازم را از طريق شوراي هماهنگي موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون وظيفه عمومي تهيه و از طريق وزارت كشور جهت تصويب هيات وزيران پيشنهاد نمايد.
ماده 51 -  ارزش و اعتبار ارائه هر يك از مدارك موضوع ماده 50 از لحاظ انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي حسب مورد به شرح زير است:
الف- دارندگان كارت پايان خدمت دوره ضرورت يا كارت معافيت دائم ميتوانند كليه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي را انجام دهند.
ب- دارندگان كارت معافيت موقت (كفالت يا پزشكي) در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3- كانديدا شدن جهت شوراها و انجمنهاي قانوني.
4- تحويل اصل گواهي نامه يا پايان نامه دوره‌هاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
5- عضويت در شركتهاي تعاوني.
6- ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
7- دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته به نهادهاي قانوني.
8- استخدام بصورت روزمزد- خريد خدمت در وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي.
ج- دارندگان گواهي اشتغال به تحصيل بر اساس كارت معافيت تحصيلي معتبر در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3- كانديدا شدن جهت شوراها و انجمنهاي قانوني.
4- عضويت در شركتهاي تعاوني.
5- ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
6- تحويل اصل گواهينامه يا پايان نامه دورهاي تحصيل ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
7- دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
8- استخدام بصورت روزمزد-خريد خدمت در وزارتخانه‌ها، موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي.
د- دارندگان گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر استخدام در نيروهاي مذكور ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3- تحويل اصل گواهينامه يا پايان نامه دورهاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه‌هاي مربوطه.
4- عضويت در شركتهاي تعاوني.
5- ثبت هر گونه نقل وانتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
ه- دارندگان گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر اشتغال به خدمت دوره ضرورت ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3- تحويل اصل گواهينامه يا پايان نامه دورهاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه‌هاي مربوطه.
4- عضويت در شركتهاي تعاوني.
5- ثبت هر گونه نقل وانتقال غير قهري اموال بطور مستقيم  در دفاتر اسناد رسمي.
6- دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته از نهادهاي قانوني.
ز- دارندگان گواهي صادره از اداره وظيفه عمومي يا نواحي ژاندارمري در حد اختيار تفويضي ميتوانند اموري را كه در گواهي صادره ذكر شده است انجام دهند.
ح- دارندگان دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- دارندگان دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن چنانچه موفق به انجام مراحل ثبت نام و آزمون صدور گواهينامه شدند گواهينامه صادر و به آنان تحويل خواهد شد.
2- دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
3- استخدام بصورت روزمزد- خريد خدمت در وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي.
ط- دارندگان گواهي اشتغال به تحصيل ويا خدمت در وزارت بهداري و وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه فنون هواپيمائي و شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران موضوع مواد 6-7-8-9 قانون خدمت وظيفه عمومي ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند:
1- شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2- دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3- كانديدا شدن جهت شوراها و انجمنهاي قانوني.
4- عضويت در شركتهاي تعاوني.
5- ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
ي- دارندگان احكام صادره از محاكم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولين ميتوانند امور مربوط به معاملات غير قهري آنان را در حدي كه در حكم قيد شده است انجام دهند.
ك- دارندگان كارت محرومت از انجام خدمت وظيفه عمومي كه به استناد قوانين قبلي صادر شده است ميتوانند كليه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي را با رعايت قوانين مربوطه انجام دهند.
تبصره 1 - چنانچه مسئولين يا متصديان سازمانهاي مجري ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي امور مندرج در ماده مذكور را بدون ارائه مدرك دال بر رسيدگي وضع مشمول (موضوع ماده 50 اين آئين نامه) انجام دهند امور انجام شده از درجه اعتبار ساقط است و مراتب به سازمان ذيربط به منظور تعقيب قانوني مسئول يا متصدي متخلف اعلام خواهد شد.
تبصره 2 -  تائيد اصالت كارتهاي معافيت موقت موضوع بند (ب) اين ماده بايد از حوزه‌هاي وظيفه عمومي صادر كننده كارتهاي مزبور استعلام گردد.
تبصره 3  - ادارات و نواحي و مناطق آموزش و پرورش و دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و شوراي مديرت حوزه علميه قم و يا نماينده رسمي آن در شهرستانها حسب مورد گواهي اشتغال به تحصيل براي دانش‌آموزان و هنر آموزان و دانشجويان و هنرجويان و طلاب علوم ديني در مورد موضوعات مندرج در بند «ج» اين ماده در طول سال تحصيلي كه در آن سال به تحصيل اشتغال دارند بر اساس كارت معافيت تحصيلي آنان صادر خواهند نمود.
تبصره 4 -  نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند گواهي موضوع بند «ه» ماده 51 اين آئين نامه را با توجه به ماده 58 قانون فقط براي پرسنل وظيفه‌اي كه دفترچه آماده به خدمت آنان فاقد مهر غيبت باشد صادر نمايند.
مشمولاني كه دفترچه آماده به خدمت آنان داراي مهر غيبت باشد، در صورتيكه به خدمت اعزام شوند، پس از انجام چهار ماه خدمت مجاز به شركت و اخذ گواهينامه رانندگي خواهند بود.
تبصره 5 - استخدام در نيروهاي نظامي و انتظامي بصورت رسمي و پيماني مشمول مقررات اين ماده نبوده و وفق قوانين نيروي ذيربط مجاز خواهد بود.
ماده 52 -  مسئولين يا متصديان سازمانهاي مجري ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي موظفند حسب مورد در موقع انجام امور موضوع ماده مذكور تاريخ تولد اشخاص را با توجه به موارد 8 و 9 و 10 اين آئين نامه در اسناد مدارك تنظيمي قيد نمايند.
ماده 53 - در زمان جنگ و بسيج همگاني در صورت لزوم مشموليني كه به علتي در زمان صلح از خدمت دوره ضرورت معاف شده‌اند به خدمت احضار و از حقوق و مزاياي مشمولين دوره احتياط هم طبقه خود  استفاده خواهند نمود.
ماده 54 - احضار مشمولين فوق پس از پيشنهاد ستاد مشترك ارتش و تصويب شوراي عالي دفاع با اداره وظيفه عمومي خواهد بود اداره وظيفه عمومي مراتب را از طريق رسانه‌هاي گروهي به اطلاع عموم رسانيده و احضار شدگان را مانند ساير مشمولين به خدمت اعزام خواهد نمود.
تبصره1- ستادمشترك ارتش دراين مورد با ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هماهنگي خواهد نمود.
تبصره2-  از مشموليني كه بعلت نقص عضو يا ابتلا به بيماريهاي جسمي و رواني بطور موقت يا دائم از انجام خدمت دوره ضرورت در زمان صلح معاف شده‌اند در شوراي پزشكي معاينه مجدد بعمل آمده و در صورت بقاي بيماري برابر نظريه شوراي پزشكي به خدمت اعزام نخواهند شد.
ماده 55 - مشمولاني كه با طي دوره دانشكده ها و آموزشگاه‌هاي نظامي و انتظامي براي خدمت در كادر ثابت استخدام ميشوند اگر مدت تحصيل از دو سال كمتر باشد مدتي از دوره خدمت آنان نه نسبت كسري خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره  نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند كارت پايان خدمت دوره ضرورت را جهت موظفين و بازنشستگان مربوطه كه به سن 50 سالگي نرسيده‌اند صادر و به آنان تحويل نمايند.
  ماده 56 - درصورتي كه محصلين كادرثابت مراكزآموزش نيروهاي نظامي وانتظامي قبل ازنيل به درجه (ياپان دوره آموزشي درموردسپاه پاسداران وكميته انقلاب اسلامي)مستعفي يااخراج شوند مدت آموزش جزءخدمت دوره ضرورت راانجام خواهندداد.
تبصره 1- قسمت هاي مربوطه موظفندمشمولان فوق رابه حوزه وظيفه ذيربط به وضع اين قبيل مشمولان رسيدگي ودرصورت بلامانع بودن مانندسايرين به خدمت اعزام خواهندنمود.
تبصره2 - مشمولان فوق نمي توانندازمعافيت تحصيلي استفاده نمايندمگراينكه درسال اعزام مشمولين هم طبقه خودواجدشرايط معافيت تحصيلي باشند.
ماده 57 - محصلين كادرثابت مراكزآموزش نظامي وانتظامي چنانچه به علت عدم صلاحيتي كه ناشي ازاراده آنان نباشداخراج شوندمدت تحصيل آنان درمراكزفوق جزوخدمت دوره ضرورت محسوب خواهدشد.درصورتي كه مدت آموزش معادل يابيشترازمدت خدمت دوره ضرورت باشدكارت پايان خدمت دوره ضرورت  آنان توسط قسمت مربوطه صادروتحويل خواهدشدودرصورتي كه مدت آموزش كمترازمدت خدمت دوره ضرورت باشدكسري آن راتاپايان سال درهمان نيروياسازمان انجام داده وكارت پايان خدمت دوره ضرورت رادريافت خواهندنمود.
تبصره- قسمت هاي مربوطه موظفندپس ازصدوركارت پايان خدمت دوره ضرورت مراتب رابه حوزه وظيفه محل صدورشناسنامه آنان اعلام نمايند.
ماده 58 - تشخيص ارتدي ياغيرارادي بودن عدم صلاحيت باشورايامرجع تصميم گيرنده درمورداخراج دانشجو يا دانش آموز مي باشد.
تبصره- عدم استعدادتحصيلي ومردويت درآزمايشات مراكز آموزشيو فرهنگي كه منجر به اخراج شود ارادي محسوب مي گردد.
ماده59- محصلين مراكز آموزشي كادر ثابت نيروهاي نظامي و انتظامي چنانچه قبل از نيل به به درجه (يا پايان دوره آموزش در مورد كميته وسپاه)به علت بيماري بر كنار گردند در صورتي كه مدت آموزش معادل مدت خدمت دوره ضرورت يا بيشتر از آن باشدكارت پايان خدمت دوره ضرورت توسط قسمت مربوطه صادر و به آنان تحويل خواهد شد .چنانچه مدت آموزش كمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد به نزديكترين حوزه وظيفه عمومي محل معرفي ودر شوراي پزشكي معاينه گرديده ودر صورتي كه طبق مقررات اين آيين نامه قادر به انجام خدمت وبلامانع تشخيص داده شوند جهت ادامه بقيه خدمت دوره ضرورت به قسمت مربوطه اعزام خواهند شد .
ماده60- افسران و همافران ودرجه داران كادر ثابت نيروهاي نظامي و انتظامي و اعضا ثابت سپاه پاسداران و كميته هاي انقلاب در صورتي كه به موجب مقررات استخدامي مربوطه از خدمت اخراج ويا مستعفي شوند مدت تحصيل آنان در مراكز آموزشي قبل از نيل به درجه (يا پايان دوره آموزشيدر مورد كميته وسپاه)جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد وچنانچه مدت خدمت آنان بعداز نيل به درجه يا پايان دوره آموزش (مدت خدمت افسري،همافري،درجه داري عضويت ثابت سپاه وكميته)معادل مدت دوره ضرورت يا بيشتر از آن باشد كارت پايان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت محل خدمت صادر و تحويل خواهد شد در صورتي كه مدت خدمت آنان كمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد چنانچه قادر به انجام خدمت و بلامانع باشند بقيه خدمت دوره ضرورت را بادرجه سربازي وظيفهدر قسمت مربوطه انجام دادهو كارت پايان خدمت دوره ضرورت دريافت خوهند نمود.
تبصره- قسمت محل خدمت مشمولين مواد فوق كليه تغييرات حاصله دروضع خدمتي آنان راضمن ارسال يك برگ تصوير شناسنامه به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه اعلام خواهند نمود.
ماده61- مراكز آموزش نيروها نظامي وانتظامي موظفند مشخصات كامل مشمولاني را كه جهت تحصيل پذيرفته اند به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند.
ماده62- مشمولاني كه به عنوان كارمند رسمي با تعهد خدمت در نيروهاي نظامي وانتظامي استخدام شوند پس از انجام تعهد از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد .
ماده63- مدت تعهد مزبور در مورد كارمنداني كه از گروه پزشكي وفني بوده وداراي مدرك تحصيلي فوق ديپلم وبالاتر باشند در نقاط عادي 6سالودر نقاط بد آب وهوا4سال خواهد بود ودر مورد ساير كارمندان درنقاط عادي9سال ودر نقاط بدآبو هوا 6سال خواهد بود.
تبصره1- مدتهاي تعهد مذكور در اين ماده ناظر ه مشمولاني است كه از تاريخ 29/7/63به بعد در نيروهاي نظامي وانتظامي استخدام شده يا بشوند.
تبصره2- طبقه بندي گروه پزشكي وفني برمبناي قانون استخدام سازمان متبوع كارمندان خواهد بود.
تبصره3- نيروهاي نظامي وانتظامي استدام كننده مشخصات كارمندان استخدامي فوق را به حوزهوظيفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده64- نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده كارمند مو ظفند در طول مدت خدمت به آنان آموزش نظامي عمومي بدهند.
ماده65- آن عده از كارمندا ن فوق كه به علت انتزاع قسمت مربوطه از نيروهاي نظامي و انتظامي به يكي از وزارتخانه ها يا سازمانها ي دولتي و وابسته به دولت ويا شهرداري وهلال احمريا نهادهاي قانوني منتقل شوند بقيه مدت تعهد خود رادر سازمان جديد انجام خواهند داد و چنانچه اين قبيل كارمندان قبلا دوره آموزش نظامي راطي ننموده باشند سازمانهاي مذكور موظفند باهمكاري نيروهاي نظامي وانتظامي ترتيب آموزش نظامي آنان را بدهند .
ماده66- نيروهاي نظامي وانتظامي و همچنين وازرتخانه ها و سازمانهاي مندرج در ماده65موظفند پس از انجام تعهد مراتب راضمن ارسال يك برگ تصوير شناسنمه به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه كارمندان اعلام دارند ،حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت جهت آنان صادر خواهند نمود .
ماده67- چنانجه كارمندان مذكور قبل از انجام تعهد از خدمت مستعفي و يا اخراج شوند نيروهاي نظامي وانتظامي و سازمان مربوطه موظفند مراتب را به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام دارند.
ماده 68- چنانچه كارمندان مذكور فبل از انجام تعهد بنابر تشخيص نيروهاي نظامي وانتظامي و سازمان مربوطه به عللي خارج از اعمال ارادي از خدمت بركنار شوند در صورتي كه مدت خدمت آنان حداقل در نقاط عادي 5سال ودر نقاط بد آب و هوا3سال باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود چنانچه كمتر از مدتهاي مذكور خدمت نموده باشند به ازاهر يكسال كسري4ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد كه در هر حال مدت خدمت دوره ضرورت آنان كمتر از 4ماه نخواهدبود.
تبصره1- نيروهاي نظامي وانتظامي و سازمانها ي مربوطه موظفند مراتب را در مورد اين قبيل كارمندان به منظورصدوكارت معافيت از خدمت دوره ضرورت يا انجام بقيه خدمت دوره ضرورت به حوزه وظيفه عمومي محل اعلام نمايند.
تبصره2- حوزه وظيفه ذيربط حسب مورد نسبت به صدور كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت براي كساني كه تعهد خود را انجام داده‌انديا اعزام كارمنداني كه داراي كسري خدمت هستند اقدام و براي اين قبيل كارمندان نيز پس ز انجام كسري خدمت كارت معافيت صادر خواهدنمود.
تبصره3- در صورتيكه كارمندان مذكور در تبصره2 ماده 68 مايل باشند بجاي كارت معافيت از كارت پايان خدمت دوره ضرورت استفاده كنند مي‌توانند مانند ساير مشمولان خدمت دوره ضرورت را بطور كامل انجام داده و از كارت پايان خدمت دوره ضرورت استفاده نمايند.
ماده69- سربازان وظيفه‌اي كه حين انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهينامه دوره ابتدايي و سپردن تعهد 5 سال خدمت پيماني براي خدمت در مشاغل سازماني مورد نياز نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام گردند دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد به منزله خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره- نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده موظفند مراتب استخدام مشمولين مذكور را به حوزه اعزام كننده اعلام دارند.
ماده70- نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده مشمولين فوق موظفند پس از انجام تعهد كارت پايان خدمت دوره ضرورت براي آنان صادر و تحويل نمايند.
ماده71- چنانچه مشمولين فوق قبل از انجام تعهد به هر علت مستعفي و يا از خدمت بركنار گردند و مشمول معافيتهاي قانوني نباشند با احتساب مدتي از دوره ضرورت كه قبل از استخدام انجام داده‌اند بقيه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال در نيروي مربوطه انجام خواهند داد.
ماده72- نيروهاي نظامي و انتظامي مراتب را در مورد مشمولين ماده فوق ضمن ارسال يك برگ تصوير شناسنامه به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده73- استخدام پرسنل وظيفه‌اي كه با داشتن غيبت اوليه به خدمت دوره ضرورت اعزام شده‌اند تحت هر عنوان در نيروهاي نظامي و انتظامي مجاز نمي‌باشد.
ماده74- نيروهاي نظامي و انتظامي مذكور در اين آئين‌نامه عبارتند از:
الف- وزارتين دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران.
ب- ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران.
ج- ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران.
د- نيروهاي سه‌گانه ارتش جمهوري اسلامي ايران.
ه- ژاندارمري و شهرداري جمهوري اسلامي ايران.
و- كميته‌هاي انقلاب اسلامي ايران.
ز- همچنين ستادها _ ادارات_يگانهاوشركتهاي تابعه ووابسته به آنها .
ح- پليس قضايي.
ماده75- كليه مشمولاني كه وارد خمت دوره ضرورت مي‌شوند طبق آئين‌نامه‌هاي ارتش جمهوري اسلامي ايران نسبت به انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي ايران و قانون اساسي و مقام رهبري(فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران) سوگند وفاداري ياد خواهند كرد.
 
 
ماده76- اداره وظيفه عمومي در هرسال مشموليني را كه در آن سال وارد سن 19 سالگي مي‌شوند بمنظور رسيدگي به وضع مشموليتشان از طريق رسانه‌هاي گروهي احضار خواهند نمود.
ماده77- طبقات احضار شده مشمولين در هرسال به ضميمه آگهي‌هاي احضار به وزارت امور خارجه اعلام مي‌گردد، وزارت اور خارجه مراتب را جهت اطلاع مشمولين مقيم خارج از كشور به كنسولگريها و نمايندگي‌هاي سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران اعلام خواهد نمود.
ماده78- كنسولگريهاونمايندگي‌هاي سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران موظفندآگهي احضار طبقات احضار شده را اطلاع مشمولان مقيم نزديكترين كشور محل ماموريت (در صورتي كه درآن كشور نمايندگي سياسي وجود نداشته باشد) برسانند.
   ماده79- مشمولان احضار شده مكلفند به منظور روشن شدن وضع مشموليتشان درطول سالي كه وارد سن 19سالگي مي شوند خود را به سازمانهاي وظيفه عمومي محل تولد يا محل سكونت خود معرفي نمايند.
ماده80- مشمولان مقيم خارج از كشور موظفند به منظور روشن شدن وضع مشموليتشان خود را به كنسولگري يا نمايندگي سياسي جمهوري اسلامي ايران در كشور محل اقامت خود و در صورت نبودن آن به نزديكترين نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران معرفي نمايند.
ماده81- اداره ثبت احوال هر محل مكلف است سالانه صورت اسامي و مشخصات مشمولان شهرستان يا بخشها و حوزه ماموريت خود را كه در سال بعد به سن مشموليت(احضار) مي رسندازدفاتر مربوطه استخراج و به طور تفكيك در چهار نسخه تهيه و تنظيم و سه نسخه آن را تا اول آذر ماه هر سال به سازمانها و مراجع وظيفه عمومي ارسال ونسخه چهارم آن را به عنوان ساقه نگهداري نمايند.
ماده82- سامانها و مرجع وظيفه عمومي يك نسخه از صورتهاي دريافتي راجهت ثبت در دفاتر مشخصات و وضعيت مشمولان (دفتر اسامي)مربوطه نگهداري نموده ودو نسخه ديگر را به مراجع زير ارسال خواهند نمود:
الف-نسخه اول به اداره وظيفه عمومي .
ب-نسخه دوم به هنگ يا گردان ژاندارمري .
ماده83- چنانچه پس از ارسال صورتهاي مشمولان ا ادارات ثبت احوال به سازمانها و مراجع وظيفه عمومي اشخاصي به علت عدم دريافت شناسنامه جهت ديافت آن به اداره ثبت احوال مراجعه نمايندادارات مزبو موظفند:
الف-در صورتي كه تاريخ تولد مورد ادعاي اين اشخاص با مشمولان مندرج در صورتهاي ارسالي ويا طبقات قبل كه درشمول معافيت طبقاتي نيستند منطبق اشد پس از صدور شناسنامه صورت اسامي آنان راضمن صورتهاي سال بعدارسال دارند.
ب-در صورتي كه تاريخ تولد مورد ادعاي اشخاص مذكور دراين ماده با سالهاي تولد مندرج در صورتهاي ارسالي يا طبقات قبلي كه در شمول معافيت طبقاتي نيستندمنطبق نباشد،برابرمقررات ماده10اين آيين نامه اقدام وپس از صدور شناسنامه صورت اسامي آنان راضمن صورتهاي سال بعد ارسال دارند.
ماده84- سازمانها و مراجع وظيفه عمومي كه مأمور رسيدگي به وضع مشمولان مي‌باشند پس از دريافت صورتهاي موضوع ماده 81 موظفند آنها را در دفتر وضعيت و مشخصات مشمولان(دفتر اسامي) برابر دستورالعمل مربوطه كه از طرف اداره وظيفه عمومي ابلاغ و در پشت دفتر مزبور ملصق است ثبت نمايند.
ماده85- اداره ثبت احوال هر محل مكلف است همه ساله صورت اسامي مشمولان متوفاي سال قبل همچنين اسامي كساني را كه از طبقات اناث بوده و اشتباهاً بعنوان ذكور اسامي آنها به سازمان وظيفه عمومي محل داده شده است با انجام تشريفات مقرر در ماده 81 در اول آذرماه هر سال به سازمان وظيفه عمومي محل ارسال دارند كه در دفتر اسامي منعكس گردد. سازمان وظيفه عمومي محل به محض دريافت صورتهاي مذكور برابر ماده82 اقدام خواهد نمود.
ماده86- كليه اطلاعات مورد نياز سازمانها و مراجع وظيفه عمومي ضمن فرمهاي مخصوصي كه با هماهنگي اداره وظيفه عمومي وسازمان ثبت احوال كشور تهيه و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد از طريق اداره ثبت احوال هر محل در اختيار سازمانهاي وظيفه عمومي قرار خواهد گرفت.
ماده87- شهربانيها، كلانتريها و يگانها و پاسگاههاي ژاندارمري موظفند پس از انتشار آگهي احضار و يا اعلام سازمان وظيفه عمومي محل مشمولان حوزه ماموريت خود را شناسايي نموده و به آنان ابلاغ نمايند به منظور روشن شدن وضع مشموليتشان خود را به سازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند.
ماده88- حوزه وظيفه يا گروهان و يا پاسگاه ژاندارمري منطبق با مركز شهرستان و بخش به محض دريافت صورتهاي مذكور در ماده 81 اين آئين نامه موظفند اسامي مشمولان حوزه استحفاظي پاسگاههاي تابعه و مجاور خود را به طور مجزا استخراج و به پاسگاه مربوطه بفرستند تا هر پاسگاه نسبت به احضار و اعزام مشمولان حوزه استحفاظي اقدام كند.
ماده89- در هريك از پاسگاههاي ژاندارمري غير منطبق با مراكز بخش اسامي مشمولان حوزه استحفاظي آن پاسگاه در دفتري كه به همين منظور اختصاص داده مي شودثبت مي گردد اعم از اينكه مشمولان مزبور در حوزه استحفاظي پاسگاه متولد شده يا در آنجا اقامت داشته باشند. مشمولان نيزمكلفند در موقع تغيير اقامت مراتب را به پاسگاه ژاندارمري اطلاع دهند تا تغييرات در دفتر مزبور ثبت گردد.
ماده90- نمايندگيهاي سياسي جمهوري اسلامي ايران در خارج ازكشور بايد دفتري جهت ثبت اسامي مشمولين مقيم حوزه مقاومت خود و مشمولان مقيم خارج از محل اقامت آنان كه نمايندگي كنسولي يا سياسي وجود ندارد تهيه و مشخصات كامل هر يك را با قيد شماره شناسنامه تاريخ و محل تولد شغل و نشاني كامل محل اقامت را در آن ثبت نمايند.
ماده91- نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در خارج موظفند در تيرماه سال احضار اسامي مشمولان مقيم حوزه ماموريت خود را كه آگهي احضار آنان منتشر شده است از دفتر مذكور استخراج و در دو نسخه از طريق وزارت امور خارجه به اداره وظيفه عمومي ارسال دارند.
 
 
 
ماده92- دستورالعملها،بخشنامه ها و اطلاعيه ها و امور اجرائي مربوط كه موضوعا مربوط به امور وظيفه عمومي و به نحوي در ارتباط با نيروهاي نظامي و انتظامي و مراجع قضايي باشد در شوراي هماهنگي موضوع تبصره 2 ماده21 قانون خدمت وظيفه عمومي مطرح گرديده و پس از تاييد شوراي مزبور براي كليه دستگاههاي فوق الذكر لازم الاجرا خواهد بود.
ماده93- وزارت كشور،ستاد مشترك ارتش، ستاد مركزي سپاه و ديوان عالي كشور نمايندگاني به منظور شركت در شوراي هماهنگي كه زير نظر رئيس اداره وظيفه عمومي تشكيل مي گردد معرفي خواهند نمود.
ماده94- نمايندگان معرفي شده بايد در امور نظامي و انتظامي آگاهي لازم داشته و در مواقع ضروري بتوانند ضمن ارتباط با سازمان مربوطه در رفع مشكلات مطروحه همكاري لازم را به عمل آورند.
ماده95- در صورتيكه هريك از نمايندگان وزارتخانه و سازمانهاي مذكور در ماده93 اين آئين نامه براي اعلام نظر نسبت به موارد مطروحه جلب نظر سازمان متبوع خود را ضروري تشخيص دهد ميتواند اعلام نظر نهايي را به جلسه بعدي موكول نمايد.
ماده96- سازمانهاي وظيفه عمومي موظفند در طول سال احضار به طور مداوم به وضع مشمولان مقيم يا متولد حوزه ماموريت خود رسيدگي نمايند به طوريكه قبل از رسيدن به سال اعزام تكليف كليه مشمولان روشن شده باشد.
ماده97- مشمولان وظيفه عمومي مكلفند در طول سال احضار به سازمان وظيفه عمومي محل تولد يا محل اقامت خود مراجعه و ضمن تسليم مدارك زير خود را معرفي نمايند تا به وضع مشموليت آنان رسيدگي شود.
الف- عكس به تعداد مورد نياز.
ب- فتوكپي شناسنامه به تعداد مورد نياز.
ج- گواهي فراغت از تحصيل در صورتيكه فارغ التحصيل داخل كشور باشند در مورد ديپلمه ها از ادارات آموزش و پرورش و در مورد فوق ديپلم و ليسانس و بالاتر از دانشگاهها و موسسات آموزش عالي مربوط و چنانچه فارغ التحصيل خارج كشور باشند گواهي ارزش تحصيلي در مورد ديپلمه ها از وزارت آموزش وپرورش و در مورد فوق ديپلم و ليسانس و بالاتر از وزارت فرهنگ و آموزش عالي و در مورد طلاب علوم ديني ارزش تحصيلي بر مبناي ارزشيابي مدرك تحصيلي آنان با شوراي مديريت حوزه علميه قم و يا نماينده رسمي آن خواهد بود.
تبصره1-گواهي فوق صرفا به منظور ارائه به سازمانهاي وظيفه عمومي بوده و قيد اين مطلب در متن آن الزامي است.
تبصره2- نداشتن يا مفقود نمودن شناسنامه موجب سلب تكليف مشمولان از لحاظ اجراي تكاليف مقرر در اين ماده نبوده و اين قبيل مشمولان موظفند به موقع نسبت به تهيه شناسنامه يا المثناي آن اقدام نمايند.
ماده98- مشمولاني كه برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالي و موافقت اداره وظيفه عمومي براي ادامه تحصيل به خارج از كشور عزيمت مي نمايند پس از فراغت از تحصيل يا ترك آن مكلفند حداكثر ظرف يك سال به منظور رسيدگي به وضع مشموليتشان به كشور مراجعت و خود را به سازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند.
ماده99- مشمولاني كه پس از احضار به خدمت در موارد استثنائي به طور موقت و با اجازه اداره وظيفه عمومي به خارج از كشور مسافرت مي كنند مكلفند در خاتمه مدت تعيين شده به كشور مراجعت نموده و خود را به سازمانها وظيفه عمومي معرفي نمايند.
ماده100- مشمولاني كه داراي كارت پايان خدمت يا معافيت دائم باشند تازمانيكه اداره وظيفه عمومي خروج آنان را از كشور در حدود قوانين ممنوع اعلام ننمايد مي توانند از كشور خارج شوند.
ماده101- به مشمولاني كه داراي معافيت موقت مي باشند در صورت لزوم و با اجازه اداره وظيفه عمومي در مدت اعتبار كارت معافيت موقت اجازه خروج از كشور داده خواهد شد.
ماده102- مشمولان غائب مي توانند با اجازه اداره وظيفه عمومي به منظور معالجه بيماري كه ضرورت آن به تاييد شوراي عالي پزشكي وزارت بهداري يا شوراي پزشكي موضوع ماده 43 قانون خدمت وظيفه عمومي رسيده باشد از كشور خارج شوند.
ماده103- اداره وظيفه عمومي از مشمولاني كه به طور موقت در موارد مندرج در اين آئين نامه به خارج مسافرت مي نمايند تضمين لازم به صورت سپرده نقدي يا ضمانت نامه بانكي اخذ نموده و با مشمول شرط مي نمايند كه در صورت عدم مراجعت به موقع مبلغ مورد تضمين به نفع دولت ضبط و نسبت به احضار مشمولان مورد بحث از طريق مبادي ذيربط اقدام لازم به عمل خواهد آورد.
تبصره1- در صورتيكه توديع سپرده نقدي يا ضمانت نامه بانكي مقدور نباشد ادراه وظيفه عمومي مجاز است با توجه به شخصيت و موقعيت اجتماعي و وضعيت مشمول و شخصي كه به عنوان متعهد مراجعه مي كند بجاي سپرده نقدي يا ضمانت نامه بانكي تعهد كتبي اخذ نمايد.
تبصره2- فرزندان مشمول مامورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور، همچنين كساني كه بر اساس قوانين مربوط تحت كفالت يا ولايت قانوني آنها هستند با تاييد وزارت امور خارجه و ارائه تعهد كتبي ميتوانند مادام كه ماموريت والدين آنها در خارج از كشور ادامه دارد، ايشان را همراهي نمايند.
تبصره3- خروج موقت مشمولان زير از كشور، در صورتيكه داراي معافيت تحصيلي باشند در مدت اعتبار كارت معافيت موقت، بدون اخذ تضمينهاي فوق الذكر مجاز خواهد بود:
الف- دانشجويان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي كشور كه از طريق كنكور رسمي سراسري پذيرفته شده اند با معرفي كتبي مراجع ياد شده.
ب‌-    طلاب علوم ديني حوزه هاي علميه با تاييديه كتبي شوراي مديريت حوزه علميه قم يا نمايندگي آن در استانها.
ماده104- نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در كشورهاي خارج صلاحيت رسيدگي به وضع مشموليت مشمولان مندرج در موارد 98 و 99 و101 و102 اين آئين نامه را ندارند.
ماده105- سازمانهاي وظيفه عمومي موظفند مشمولاني را كه مراجعه مي نمايند مورد معاينه پزشكي قرار داده و براي كساني كه قادر به خدمت تشخيص داده شوند دفترچه آماده به خدمت صادر و تحويل نمايند.
ماده106- مشمولاني كه دفترچه آماده به خدمت دريافت داشته اند پس از اعلام در رسانه هاي گروهي موظفند در زمان اعلام شده خود را در جهت اعزام به محلهاي معينه معرفي نمايند.
ماده107- سازمانهاي وظيفه عمومي مشمولان مندرج در ماده فوق را برابر دستورالعمل صادره از اداره وظيفه عمومي به مراكز آموزشي اعزام خواهند نمود.
ماده108- چنانچه تعداد مشمولي قابل اعزام در هر دوره بيش از ظرفيت اعلام شده توسط مراكز آموزش نيروهاي نظامي و انتظامي باشد اداره وظيفه عمومي مي تواند اعزام آنان را به دوره هاي بعد موكول نمايد.
ماده109- به وضع مشمولاني كه ادعاي كفالت نمايند بوسيله هياتهاي رسيدگي مذكور در موارد24و26 قاموم خدمت وظيفه عمومي رسيدگي مي گردد.
تبصره- رسيدگي به تقاضاي معافيت مشمولان (معافيت كفالت يا پزشكي) كه برابر مقررات قانون خدمت وظيفه عمومي و آئين نامه هاي اجرايي آن به تحصيل اشتغال داشته و از معافيت تحصيلي استفاده مي نمايند پس از فراغت از تحصيل يا ترك تحصيل يا اخراج به عمل خواهد آمد.
ماده110- مشمولان مقيم خارج از كشور كه مدعي كفالت هستند مكلفند مدارك مورد نياز را به نمايندگي سياسي يا كنسولگري جمهوري اسلامي محل اقامت و در صورت نبودن نمايندگي سياسي در محل اقامت به نزديكترين نمايندگي سياسي تسليم نمايند تا از طريق وزارت امور خارجه به اداره وظيفه عمومي ارسال گردد.
ماده111- به وضع مشموليت اين قبيل مشمولان در حوزه مركزي تهران رسيدگي و در صورتي كه راي هيات رسيدگي مبني بر معافيت صادر گردد كارت معافيت به منظور تحويل به مشمول به وزارت امورخارجه ارسال خواهد شد حضور مشمول يا كسان وي در هياتهاي رسيدگي ضروري نمي باشد.
ماده112- چنانچه بعد از صدور دفترچه آماده به خدمت و قبل از اعزام به خدمت دوره ضرورت يا قبل از صدور كارت معافيت كفالت تغييري در وضع مشمول حاصل شود كه از موجبات معافيت يا بلامانع بودن مشمول باشد در صورت اول مشمول يا هريك از افراد تحت الكفاله او مي توانند به سازمان وظيفه عمومي كه دفترچه آماده به خدمت صادر نموده مراجعه نمايند تا ادعاي آنان در هياتهاي رسيدگي مطرح و راي مقتضي صادر شود و در صورت دوم مشمول بايد به سازمان وظيفه عمومي مربوطه مراجعه و بلامانع بودن خود را اعلام دارد تا دفترچه آماده به خدمت جهت وي صادر گردد.
ماده113- در صورتيكه در حين انجام خدمت دوره ضرورت تغييري در وضع مشمول حاصل شود و مشمول يا يكي از بستگان او كه مدعي كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعاي كفالت نمايند فرمانهان و رؤساي مربوطه مكلفند مراتب را به حوزه وظيفه عمومي اعزام كننده مشمول اعلام دارند حوزه وظيفه عمومي در اسرع وقت پرونده را در هيات رسيگي مطرح و در صورتي كه راي هيات رسيدگي بر معافيت تكفل صادر گردد مراتب به منظور ترخيص وي به قسمت محل خدمتي مشمول اعلام و كارت معافيت تكفل با رعايت مقررات مربوطه بوسيله حوزه وظيفه ذيربط جهت مشمول صادر خواهد شد.
ماده114- در صورتي كه مشمول ياافرادي از بستگان او كه مدعي كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمايند كه حقي ازآنان تضييع شده است ياهر يك از اعضاءهيأت هاي رسيدگي يا فرماندهان گروهان ها و گردان ها وهنگ ها و نواحي ژاندارمري ورئيس اداره وظيفه عمومي با ذكر دليل موجه به رأي صادره اعتراض نمايند، پرونده مشمول در هيأت رسيدگي تجديد نظر مطرح و رأي هيأت رسيدگي مزبور به استثناي موارد مندرج در ماده 28 قانون خدمت وظيفه عمومي قطعي و غيرقابل  اعتراض خواهد بود.
تبصره-تشخيص موجه بودن اعتراض ،مذكور در اين ماده ،بااداره وظيفه عمومي خواهد بود .
ماده115- به اعتراض مشمولاني كه در هيأت هاي رسيدگي اوليه سرباز شناخته شده اند موقعي در هيأت هاي رسيدگي تجديد نظر رسيدگي خواهد شدكه به خدمت اعزام شده و گواهي اشتغال به خدمت ارائه نمايند .
ماده 116- در صورتي كه دلائل و مدارك مثبت مبني بر معافيت در پرونده موجود باشد رئيس اداره وظيفه عمومي و يا فرماندهان نواحي يا هنگ هايا گردانهاي ژاندارمري و يارئيس منطقه وظيفه عمومي تهران مي توانند قبل از اعزام مشمول به خدمت دستور رسيدگي به پرونده مورد اعتراض مشمول را در هيأت هاي رسيدگي تجديد نظر صادر نمايند .
ماده117-تشكيل هيأت هاي رسيدگي با حضور حداقل سه نفر از اعضاءامكان پذير است.
ماده118- در صورتي كه هيأت رسيدگي با شركت كليه اعضاءتشكيل گردد رأي اكثريت مناط اعتبار بوده و در صورتي كه باشركت سه نفر از اعضاءتشكيل گردد اتفاق آراء معتبر خواهد بود.
ماده 119- حذف شده است.
ماده120- در صورتي كه هيأت رسيدگي باحضور چهار نفر از اعضاءتشكيل شود نظر اكثريت مناط اعتبار خواهد بود وچنانچه اكثريت حاصل نشود پرونده در جلسه ديگري كه كليه اعضاءحضور خواهندداشت مورد رسيدگي قرار خواهدگرفت.
ماده121- اعضائي كه در هيأت رسيدگي بدوي اظهار نظر نموده اند حق شركت در جلسه هيأت رسيدگي تجديد نظر در آن مورد رانخواهندداشت
 
 
ماده122- منظور از يگانه مراقب و نگه دارنده يا سرپرست مندرج در ماده 44 قانون خدمت وظيفه عمومي مشمولي مي باشد كه به شرح موارد زير تنها فرزند يا نوه ذكور بيش از18 سال هر پدر يا مادر يا جد يا جده يا تنها برادر بيش از18 سال خواهر يا برادر خود باشد.
تبصره- از دو برادر، تنها برادر بيش از18 سال مشمول كه اشتغال به تحصيل دارد به شرط دارا بودن معافيت تحصيلي معتبر و همچنين تحصيل در خارج از محل سكونت مكفول، مشمول معافيت مي باشد.
ماده123- هر گاه مشمول داراي برادري بيش از18سال باشد كه به علت نقص عضو يا بيماري به تشخيص هيات رسيدگي يا كسب نظر شوراي پزشكي قادر به سرپرستي و مراقبت از افرادي كه مشمول ادعاي كفالت آنان را مي نمايد نباشد و يا داراي برادر اسير يا مفقودالاثري باشد مشمول يگانه مراقب و سرپرست محسوب خواهد شد.
ماده124- مشمولان زير برابر مقررات ماده44 قانون خدمت وظيفه عمومي كفيل شناخته مي شوند و چنانچه در5سال متوالي داراي شرايط معافيت موقت يكساله باشند در پايان سال پنجم به آنان معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد.
1- يگانه مراقب و نگه دارنده پدري كه به سن 60سالگي رسيده و يا پدري كه طبق نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگه داري داشته و به تشخيص هيات رسيدگي قادر به اداره امورخود نباشد.
2- يگانه مراقب و نگه دارنده مادر فاقد شوهر (در صورت مطلقه بودن مادر بايد تاريخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمي قبل از ورود به سن 16سالگي مشمو باشد).
تبصره- چنانچه تاريخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمي بعد از ورود به سن16سالگي و قبل از سن مشموليت باشد پرونده در شوراي پيش بيني شده در تبصره2 ماده21 قانون خدمت وظيفه عمومي مطرح و شورا بادر نظر گرفتن وضع خانوادگي مشمول مجوز طرح پرونده در هياتهاي رسيدگي را صادر خواهد نمود.
3- يگانه مراقب و نگهدارنده جد فاقد فرزند كه به علت بيماري يا نقص عضو و يا كهولت بنا به تشخيص هيات رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد.
4- يگانه مراقب و نگهدارنده جده فاقد شوهر و فرزند.
5- يگانه مراقب و نگهدارنده برادر فاقد پدر و همسر و فرزند كه به علت بيماري يا نقص عضو بنا به تشخيص هيات رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد.
6- يگانه مراقب و نگهدارنده خواهر فاقد پدر و همسر و فرزندي كه به علت بيماري يا نقص عضو بنا به تشخيص هيات رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد.
7- يگانه سرپرست و نگهدارنده برادر يا خواهر صغير.
ماده125- در مورد معافيت به منظور سرپرستي و نگهداري برادر يا خواهر صغير، مشمولي كه با صغار از يك پدر و مادر باشد حق تقدم خواهد داشت و در غير اين صورت مشمولي كه با صغار از يك پدر باشد حق تقدم دارد و وجود برادران ناتني صغار مانع از معافيت برادر پدر و مادري آنان نخواهد بود.
ماده126- مشمولاني كه تنها برادر خواهري باشند كه فاقد پدر بوده و تا سن 24سالگي شوهر انتخاب ننمايد تارسيدن خواهر به سن24سال تمام مي توانند سالانه از معافيت موقت استفاده نمايند و پس از آن به خدمت اعزام خواهند شد.
ماده127- از دو ياسه برادر واجد شرايط اعزام به خدمت يكي از آنان كه سن او از ديگران كمتر است به شرطي كه خود و برادري كه به خدمت رفته است فاقد غيبت باشد با ارائه گواهي اشتغال به خدمت برادر يا برادران ديگر مي تواند به تاريخ خاتمه خدمت برادر يا يكي از برادران دفترچه آماده به خدمت در يافت نمايد.
تبصره1- برادر بزرگتري كه برادر يا برادران كوچكتر او به خدمت اعزام شده اند و اعزام وي قبل از آنان به هر علت مقدور نبوده است چنانچه فاقد غيبت باشد مي تواند تا خاتمه خدمت يكي از آنان از تاخير در اعزام به خدمت استفاده نمايد.
تبصره2- در صورتيكه مشمولان مذكور به خدمت اعزام شده باشندنمي توانند از معافيت تاخير در اعزام موضوع بند(د) ماده44 قانون خدمت وظيفه عمومي استفاده نمايند.
ماده128- به مشمولاني كه كفيل خواهر صغير مي شوند چنانچه تا5 سال متوالي داراي شرايط معافيت باشند در پايان سال پنجم معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد.
تبصره- چنانچه مدت معافيت موقت موضوع ماده فوق كمتر از پنج سال بوده و مشمول بلافاصله واجد شرايط مندرج در ماده 126 اين آئين نامه بشود مدت معافيت كفالت در زمان صغر خواهر بامدت معافيت كفالت خواهر مجرد در زمان كبرقابل جمع نبوده و مشمول پس از رسيدن خواهر به سن 24 سالگي تمام به خدمت اعزام خواهد شد.
ماده 129 – مشمولاني كه براي انجام خدمت وظيفه عمومي احضار مي شوند چنانچه در تاريخ هاي معينه خود را معرفي نكنند از معافيت هاي مذكور در اين فصل محروم مي شوندمگر اين كه در طول مدت غيبت وحين رسيدگي واجد شرائط معافيت كفالت بوده باشند ودر ساير موارد تشخيص عذر موجه با رئيس اداره وظيفه عمومي يا نماينده او خواهد بود.
ماده 130- مدارك لازم براي تشخيص يگانه سرپرست بودن مشمول:
الف- فتوكپي شناسنامه افراد ذينفع كه مأمور مربوطه با اصل سند سجلي تطبيق داده وذيل آن نام ونشان خود را با ذكر تاريخ تأييد وامضاء مينمايد .
ب- استشهاد امضاءشده توسط سه نفر از بستگان مشمول كه به تأييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
ج- انجام تحقيقات در مورد صحت وسقم ادعاي مشمول ومفاد استشهاد تنظيمي توسط مأموران حوزه يا پاسگاه انتظامي ياكلانتري مربوط واحراز هويت بستگان شهود وي كه به گواهي ومهروامضاءفرمانده حوزه يا پاسگاه انتظاماتي يا كلانتري محل رسيده باشد.
ماده 131- در پايان هرسال كه مشمولان سالم وبلامانع موضوع بند(1)ماده 39 قانون خدمت وظيفه عمومي كه به خدمت اعزام شده اند بيش از ميزان نيازمندي نيروهاي مسلح باشد كه در اول همان سال از طرف ستاد مشترك اعلام گرديده است تعداد اضافي از مشمولان بند2 ماده 39 كه مدت خدمت ضرورت آنان بيشتر است حسب اعلام اداره وظيفه عمومي از خدمت ترخيص و به حوزه وظيفه عمومي اعزام كننده معرفي خواهند شد.حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت در زمان صلح جهت آنان صادر و تحويل خواهد نمود.
تبصره- چنانچه افرادي از مشمولان اين ماده مايل به ادامه خدمت باشند در صورت نياز نيروها و سازمان ها مي توانند به خدمت ادامه دهند.
ماده 132- در صورت تأمين نيازمندي نيروهاي مسلح به شرح ماده قبل براي مشمولاني كه حداقل دوسال تمام از معافيت موقت استفاده نموده اند به وسيله حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت دائم در زمان صلح صادر و تحويل خواهد شد .
ماده 133- با مشمولاني كه پدر يا برادر آنها از تاريخ 19/10/1356 در راه به ثمر رسيدن انفلاب اسلامي واستمرار آن معلول يا مفقودالاثر يا اسير شده يا بشوند از نظر معافيت به ترتيب زير رفتار خواهد شد:
الف- يك نفر از فرزندان يا برادران مشمول فرد معلولي كه برابر نظر شوراي پزشكي بنياد شهيد به تنهائي قادر به اداره امور شخصي خود نباشد از انجام خدمت دوره ضرورت و احتياط معاف دائم خواهد شد.
ب- يك نفر از فرزندان يا برادران مشمول فرد مفقودالاثر از انجام خدمت دوره ضرورت و احتياط معاف دائم خواهد شد.
ج- يك نفر از فرزندان يا برادران مشمول فرد اسير سه سال متوالي مي تواند از معافيت موقت يك ساله خدمت دوره ضرورت واحتياط استفاده كرده و در پايان سال سوم در صورت بقا اسارت به مشمول نعافيت دائم از خدمت دوره ضرورت و احتياط داده خواهد شد.
تبصره 1- يك نفر از فرزندان ويا برادران مشمول فرد اسير در صورتيكه بيش از سه سال از تاريخ اسارت اسير گذشته باشد و در بدو مراجعه مشمول مدت اسارت بيش از سه سال احراز گردد و در صورت وجود ساير شرايط مقرر در قانون در همان نوبت اول براي مشمول كارت معافيت دائم از انجام خدمت صادر گردد.
تبصره2- مشمولاني كه به موجب قانون اصلاح ماده 45 قانون خدمت وظيفه عمومي از معافيت موقت استفاده كرده چنانچه در مدت اعتبار معافيت موقت و يا قبل از آن مدت اسارت اسير از سه سال تجاوز نمايد مي توانند به حوزه هاي وظيفه عمومي ذيربط مراجعه و تقاضا نمايند كه معافيت موقت آنان به معافيت دائم تبديل شود.
ماده134- منظور از معلول مندرج در ماده45 قانون خدمت وظيفه عمومي و ماده133 اين آئين نامه فرد ذكوري است كه در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن از تاريخ 19/10/1356 به بعد معلول شده يا بشود و در شوراي پزشكي بنياد شهيد معاينه شده و برابر نظر شوراي پزشكي مذكور به تنهايي قادر به اداره امور شخصي نباشد.
ماده135- مراتب معلوليت پرسنل نظامي و انتظامي بايد مورد تاييد نيرو يا سازمان مربوطه بوده و در ساير موارد تاييد بنياد شهيد كافي خواهد بود.
ماده136- اسير و مفقودالاثر شخصي است كه در را ه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن از تاريخ 19/10/1356 به بعد اسير يا مفقود الاثر شده و مراتب در مورد پرسنل نيروهاي نظامي و انتظامي به تاييد نيروي مربوطه و در ساير موارد به تاييد بنياد شهيد رسيده باشد.
ماده137- چنانچه معلول يا اسير يا مفقود الاثر غير از برادر پدر و مادري برادران ناتني ديگري داشته باشد وجود برادر ناتني مانع استفاده برادر تني از معافيت نخواهد شد.
تبصره- در صورت تعدد مشمولان در موارد مشابه برابر مقررات مواد140 تا155 اين آئين نامه عمل شود.
 
 
ماده138- مشمولاني كه پدر يا برادر آنان به درجه رفيع شهادت رسيده يا برسد با داشتن شرايط زير مي توانند از معافيت موضوع قانون معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهدا مصوب 25/11/1361 استفاده كنند:
الف- تاريخ شهادت برادر يا پدر مشمول بعداز نوزدهم ديماه هزار و سيصد و پنجاه و شش باشد.
ب- بيش از هفت سال از تاريخ شهادت تا تاريخ معرفي و يا تا فروردين ماه سالي كه طي آن سال مشمول به سن 19سالگي مي رسد نگذشته باشد.
ج- پدر و مادر مشمول يا يكي از آنها در قيد حيات بوده و يا مشمول عهده دار سرپرستي برادر يا خواهر صغير خود باشد.
ماده139- شهادت پرسنل نيروهاي نظامي و انتظامي بايد به تاييد نيروي مربوطه و بنياد شهيد برسد و در ساير موارد تاييد بنياد شهيد كافي خواهد بود.
ماده140- چنانچه از يك خانواده افراد شهيد يا مفقودالاثر يا معلول يا اسير شده باشند فقط يك نفر از فرزندان يا برادران مشمول آن خانواده مي تواند از معافيت استفاده نمايد.
ماده141- استفاده از معافيت خانواده شهدا در مورد چند برادر مشمول كه همه از يك پدر و مادر باشند با توافق والدين خواهد بود و در صورت عدم توافق يكي از آنان توسط اداره وظيفه عمومي به قيد قرعه انتخاب خواهد شد.
ماده142- در صورتيكه پدر شهيد فوت نموده و مادر در قيد حيات باشد و برادران مشمول او متعدد باشند انتخاب با مادر شهيد خواهد بود و در صورتيكه مادر نسبت به انتخاب اقدام ننمايد يكي از آنان از طريق قرعه توسط اداره وظيفه عمومي انتخاب خواهد شد.
ماده143- چنانچه مشموليني كه برادر شهيد هستند متعدد بوده و با شهيد از پدر يكي ولي از مادر جدا باشند مشمولي حق استفاده از معافيت دارد كه با شهيد از يك مادر باشد.
ماده144- در صورتيكه شهيد فرزندان مشمول متعدد داشته باشد كه از يك مادر نباشند مشمولي مي تواند از معافيت استفاده نمايد كه تعداد خواهر و برادر صغير بيشتري داشته باشد.در صورت نبودن خواهر و برادر صغير حق نقدم با مشمولي است كه از مادر و از پدر تعداد برادر كمتري داشته باشد.
ماده145- در صورتيكه شهيد داراي برادري از پدر يا مادر بوده كه به سن مشموليت رسيده باشند و هر يك از پدر يا مادر مدعي معافيت فرزند خود بشوند در صورت عدم توافق به وضع معافيت رسيدگي نشده و پس از رفع اختلاف با مشمولي كه نتوانسته از معافيت استفاده كند مانند مشمولان هم طبقه او رفتار خواهد شد.
ماده146- در صورتيكه شهيد داراي فرزندي باشد كه در سن مشموليت قرار دارد و يا ظرف 7سال از تاريخ شهادت مشمول بشود و شهيد برادر مشمول نيز داشته باشد حق استفاده از معافيت با فرزند شهيد خواهد بود مگر اينكه همسر شهيد كتبا رضايت دهد كه به جاي فرزند شهيد برادر وي از معافيت استفاده نمايد.
ماده147- چنانچه پدر و مادر مشمول فوت نموده و برادر و خواهر صغيري نيز وجود نداشته باشد مشموليني كه برادر شهيد هستند نميتوانند از معافيت استفاده نمايند .
ماده 148- در صورتيكه يكي از فرزندان شهيد از معافيت موضوع قانون معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهدا استفاده نمايد ساير فرزندان شهيد نمي توانند از معافيت كفالت استفاده نمايند .
ماده 149- چنانچه پدر و مادر شهيد فوت نموده و شهيد برادر يا خواهر صغير داشته باشد برادري ميتواند از معافيت موضوع قانون معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهدا استفاده نمايد كه با شهيد و برادر يا خواهر صغير وي حسب مورد از يك پدر يا مادر باشد .
ماده 150- در صورتيكه پدر شهيد فوت نموده و مادر در قيد حيات باشد شهيد برادران مشمول متعدد تني و ناتني داشته باشد حق تقدم با مشمولي است كه با شهيد از يك پدر و مادر (تني) ميباشد .
ماده 151- در صورتيكه شهيد برادران ابويني نداشته باشد بين برادران ناتني شهيد حق تقدم با برادري خواهد بود كه تعداد بيشتري خواهر يا برادر صغير داشته باشد . در صورت تساوي شرايط حق تقدم با مشمولي است كه داراي برادر كمتر ميباشد.
ماده 152- مشمولي كه از معافيت دائم يا موقت كفالت يا پزشكي استفاده نموده يا مينمايد پس از شهادت يا معلوليت يا مفقودالاثر شدن يا اسارت پدر و  يا برادر خود ميتواند تقاضاي تبديل معافيت كفالت يا پزشكي يا تحصيلي را به معافيت يك نفر از فرزندان يا برادران خانواده طبقات مذكور به حوزه وظيفه عمومي صادر كننده كارتهاي مذكور تسليم نمايد و حوزه وظيفه مربوطه برابر مقررات پس از رسيدگي نسبت به تبديل كارت معافيت قبلي وي به كارت معافيت يك نفر از فرزندان يا برادران خانواده آن  طبقات اقدام خواهد نمود .
ماده 153- استفاده مشمول از معافيت پزشكي و معافيت تحصيلي مانع استفاده برادران ديگر وي از معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهدا نخواهد بود .
ماده 154- غيبت مشمول مانع استفاده وي از معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهدا نخواهد بود .
ماده 155- چنانچه مشمولي از خانواده شهدا از معافيت كفالت دائم استفاده كرده باشد ساير برادران و فرزندان نميتوانند از معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهدا براي همان موضوع استفاده نمايند .مگر اينكه معافيت كفالت مقدم بر شهادت باشد .
ماده 156- حذف شده است .
ماده 157- حذف شده است 0
ماده 158- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده پدر كه قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زير است :
1- تصوير شناسنامه پدر .
2- تصوير شناسنامه مادر .
3- تصوير شناسنامه برادران و خواهران مشمول (در صورتيكه هر يك از آنان فوت كرده باشند برگه فوت آنان ).
4- عكس پدر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
5- تصوير شناسنامه همسر يا همسران ديگر پدر مشمول .
6- پاسخ اداره ثبت و احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر مشمول به استعلام حوزه وظيفه ذيربط در مورد مشخصات فرزندان ذكور پدر و مادر .
7- در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه ژاندارمري محل صدور شناسنامه مشمول .
8- برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا" حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه و يا محل سكونت مشمول تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود ) .
9- برگ معاينه پزشكي پدر مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت به اداره امور و نياز به مراقبت و نگهداري به علت كهولت يا بيماري يا نقص عضو .
10- برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه به علت بيماري يا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداري از پدر خود نميباشد .
11- برگ استشهاد تائيد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي 3 نفر از بستگان مشمول كه به تائيد مراجع انتظامي محل رسيده باشد .
تبصره 1- حضور پدر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه پدر مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشد گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور پدر مشمول در جلسه الزامي است .
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند نمود .
ماده 159- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر به شرح زير است .
1- گواهي فوت پدر .
2- رونوشت طلاقنامه مادر در صورتيكه مادر مشمول مطلقه باشد .
3- تصوير شناسنامه مادر .
4- تصوير شناسنامه پدر مشمول در صورتيكه مادر مشمول مطلقه شده باشد .
5- تصوير شناسنامه برادران و خواهران مشمول .
6- گواهي فوت برادر يا برادران مشمول در صورتيكه فوت شده باشند .
7- پاسخ اداره ثبت و احوال محل محل صدور شناسنامه مشمول و پدر و مادر وي به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط درباره مشخصات فرزندان ذكور مادر .
8- در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول .
9- برگ تحقيق وضعيت(اين برگ بدوا" حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه و يا محل سكونت مشمول و مادر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود ) .
10- عكس مادر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
11- تصوير شناسنامه و يا خلاصه فوت شوهر و يا شوهران قبلي مادر مشمول.
12-برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه به علت بيماري يا نقص عضو قادر به سرپرستي مادر فاقد شوهر خود نمي باشد.
13- برگ استشهاد تاييد وضعيت سه نفر از بستگان مشمول كه به تاييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
14- رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارائه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)
تبصره1- حضور مادر مشمول در جلسه هيات رسيدگي ضروري است چنانچه مادر مشمول قادر به حضور در جلسه هيات رسيدگي نباشد، گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور مادر مشمول در جلسه الزامي است.
تبصره2- مشمولان بايد هريك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي تحويل نمايند.
ماده160- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقت و نگهدارنده جد يا جده پدري يا مادري كه قادر به اداره امور خود نباشند به شرح زير است:
الف- جد پدري يا مادري.
1- تصوير شناسنامه جد.
2- تصوير شناسنامه نوه هاي ذكور و اناث.
3-گواهي فوت فرزندان جد.
4- عكس جد مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
5- برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا" حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه و يا محل سكونت مشمول در مورد فرزندان و نوه هاي جد تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و جد وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود ) .
6- برگ معاينه پزشكي جدمشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر نياز به مراقبت و نگهداري به علت بيماري يا نقص عضو يا كهولت.
7- چنانچه جد داراي همسران ديگر باشد تصويب شناسنامه آنها.
8- پاسخ ادارةثبت احوال محل صدور شناسنامه افرادبندهاي 1و2 به استعلام حوزه وظيفه ذيربط درموردمشخصات‌آنان.
9- در صورتي كه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شاسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت از حوزه يا گروهان ويا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول .
10- برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه به علت بيماري يا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداري از جد خود نمي باشد.
11- برگ استشهاد تاييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي 3نفر از بستگان مشمول كه به تاييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد .
تبصره1- حضور جد مشمول با شناسنامه عكس دار در جلسه هيات رسيدگي ضروري است در صورتي كه جد به هر علت قادر به حضور در جلسه دادگاه نباشد. گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور وي در جلسه الزامي است.
تبصره2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي مربوطه تحويل خواهند داد.
ب- جده مادري يا پدري.
1- در مورد مشمولاني كه ادعاي تكفل جده مادري يا پدري خود را نموده باشند مدارك مذكور در بند الف اين ماده به استثناي مدارك مندرج در بند6.
2- گواهي فوت شوهر يا طلاقنامه جده كه تاريخ وقوع طلاق قبل از رسيدن مشمول به سن مشموليت باشد.
ماده 161- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده خواهر كه قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زير است:
1-     گواهي فوت پدر.
2-     تصوير شناسنامه خواهر.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول و همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
4-  برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و خواهر تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5-  پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط در مورد فرزندان آنها.
6-  در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
7-     عكس خواهر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
8-     در صورتيكه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
9-  برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه بعلت بيماري يا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداري از خواهر خود نميباشد.
10- برگ استشهاد تائيد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاء سه نفر از بستگان مشمول كه به تائيد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
11- برگ معاينه پزشكي خواهر مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه بعلت بيماري يا نقص عضو قادر به اداره امور خود نميباشد و نياز به مراقبت و نگهداري دارد.
12- رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارائه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقيمانده باشد).
تبصره 1- حضور خواهر مشمول در جلسه هيات رسيدگي ضروري است. چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه هيات رسيدگي نباشد گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامي است.
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد.
ماده 162- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده برادر كه قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زير است:
1-     گواهي فوت پدر.
2-     تصوير شناسنامه برادر بيمار مشمول.
3-     تصوير شناسنامه ساير برادران مشمول.
4-  برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و خواهر تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و برادر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5-     عكس برادر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
6-     درصورتي كه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
7-  پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت پدر و مادر به استعلام حوزه وظيفه ذيربط در مورد فرزندان آنها.
8-  در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9-  برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه بعلت بيماري يا نقص عضو قادر اداره امور خود نمباشد و نياز به مراقبت و نگهداري دارد.
10- برگ استشهاد تائيد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاء سه نفر از بستگان مشمول كه به تائيد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
11- رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارائه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقيمانده باشد).
تبصره 1- حضور برادر مشمول در جلسه هيات رسيدگي ضروري است. چنانچه برادر مشمول قادر به حضور در جلسه هيات رسيدگي نباشد گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور برادر مشمول در جلسه الزامي است.
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد.
ماده 163- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه سرپرست و نگهدارنده برادر و يا خواهر صغير به شرح زير است:
1-     گواهي فوت پدر.
2-     تصوير شناسنامه برادران و يا خواهران صغير.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول و همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
4-  برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و برادر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و  برادر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5-  عكس برادر يا برادران و خواهر يا خواهران صغير مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
6-     درصورتي كه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
7-  برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه بعلت بيماري يا نقص عضو قادر به سرپرستي و نگهداري از برادر يا خواهر صغير خود نمباشد.
8-  برگ استشهاد تائيد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاء سه نفر از بستگان مشمول كه به تائيد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
9-  در صورتيكه وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
10- پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت پدر و مادر و مشمول به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط درباره مشخصات فرزندان آنها.
11- رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارائه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقيمانده باشد).
تبصره 1- حضور يكي يا كليه برادران و خواهران صغير مشمول در جلسه هيات رسيدگي ضروري است، چنانچه هر يك از برادران يا خواهران صغير مشمول قادر به حضور در جلسه هيات رسيدگي نباشند،‌گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور در جلسه الزامي است.
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد.
ماده 164- مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه سرپرست خواهر مجرد:
1-     گواهي فوت پدر.
2-     تصوير شناسنامه خواهر.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول و همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
4-  برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدوا حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و خواهر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5-  پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط در مورد فرزندان آنها.
6-  در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
7-     عكس خواهر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
8-     درصورتي كه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
9-  برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر اينكه بعلت بيماري يا نقص عضو قادر به سرپرستي از خواهر مجرد خود نميباشد.
10- برگ استشهاد تائيد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاء سه نفر از بستگان مشمول كه به تائيد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
11- رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارائه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقيمانده باشد).
تبصره 1- حضور خواهر مشمول در جلسه هيات رسيدگي ضروري است چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه هيات رسيدگي نباشد، گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامي است.
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد.
ماده 165- مدارك لازم براي رسيدگي به تقاضاي معافيت يك نفر از فرزندان يا برادران فرد معلول به شرح زير است:
1-     تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه معلول شده باشد.
2-     حذف شده است.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4-     تصوير شناسنامه برادر يا برادران مشمول.
5-     حذف شده است.
6-     حذف شده است.
7-     گواهي فوت پدر يا مادر در صورتيكه يكي از آنها فوت كرده باشد.
8-     در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از حوزه محل صدرو شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9-     حذف شده است.
10- حذف شده است.
11- حذف شده است.
12- حذف شده است.
تبصره 1- حذف شده است.
تبصره 2- مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد.
ماده 166- مدارك لازم براي رسيدگي به تفاضاي معافيت يك نفر از فرزندان يا برادران فرد اسير يا مفقود الاثر به شرح زير است:
1-     تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه اسير يا مفقود الاثر باشند.
2-     حذف شده است.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4-     در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
5-     حذف شده است.
6-     حذف شده است.
7-     حذف شده است.
تبصره 1- حذف شده است .
 تبصره- مشمولان هريك ازمدارك فوق  رابه تعدادموردنيازبه حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهندداد.
ماده 167- مدارك لازم براي رسيدگي به تقاضاي معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهداء به شرح زير است:
1-     تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه شهيد شده‌اند.
2-     گواهي نيروهاي نظامي و انتظامي مربوط كه به تائيد بنياد شهيد رسيده است مبني بر شهادت پدر يا برادر مشمول در مورد شهداي نيروهاي نظامي و انتظامي و يا گواهي بنياد شهيد مبني بر شهادت پدر يا برادر مشمول در مورد ساير شهداء.
3-     تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4-     تصوير شناسنامه برادر يا برادران مشمول.
5-     حذف شده است.
6-     گواهي فوت پدر و مادر مشمول در صورتيكه برادر مشمول شهيد شده و پدر و مادر فوت نموده و مشمول مدعي سرپرستي برادر يا خواهر صغير خود باشد.
7-     حذف شده است.
8-     حذف شده است.
9-     حذف شده است.
10- حذف شده است.
11- رضايت نامه رسمي همسر شهيدي كه داراي فرزند مشمول يا فرزندي است كه ظرف 7 سال از تاريخ شهادت به سن مشموليت ميرسد مبني بر اينكه برادر شهيد كه مشمول ميباشد از معافيت يك نفر از خانواده شهداء استفاده نمايد اين رضايتنامه بايستي در دفاتر اسناد رسمي تنظيم و ثبت شود.
12- حذف شده است.
تبصره- مشمولان هريك ازمدارك فوق رابه تعدادموردنيازبه حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهندداد
 
 
 
ماده168- كليه مشمولان خدمت وظيفه عمومي كه از طريق مراجع پزشكي و سازمانهاي وظيفه قادر به خدمت وبلامانع تشخيص داده شده اند به مراكز آموزشي نيروهاي نظامي و انتظامي تحويل و طبق برنامه آموزشي كه از طريق ستاد مشترك ارتش و ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تنظيم مي گردد دوره آموزش مقدماتي نظامي را بايد طي نمايند .
ماده169- كليه مشمولان فوق ديپلم جهت طي دوره درجه داري وظيفه به مراكز آموزشي و فرهنگي نيروهاي نظامي و انتظامي اعزام و پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي و تخصصي و موفقيت در آزمايشهاي مربوطه و داشتن سلامت جسمي و رواني و صلاحيت اخلاقي وسياسي به يكي از درجات گروهباني وظيفه نايل مي شوند.
ماده170- مشمولان فوق ديپلم كه به دوره آموزشي درجه داري وظيفه اعزام مي شوند در صورت مردود شدن در دوره آموزش مقدماتي تخصصي و يا نداشتن سلامت جسمي و رواني و صلاحيت اخلاقي و سياسي بقيه خدمت خود را با درجه افرادي وظيفه انجام خواهند داد.
ماده171- كليه مشمولان ديپلمه و پايين تر پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي با درجه افرادي وظيفه به خدمت خود در نيروهاي نظامي يا انتظامي مربوطه ادامه خواهند داد.
ماده172- در موارد ضروري نيروها وسازمانهاي نظامي و انتظامي مجاز خواهند بود به تعداد مورد نياز از بين مشمولان ديپلمه پس از خاتمه دوره آموزش مقدماتي نظامي بر اساس ضوابط زير انتخاب و جهت طي دوره درجه داري وظيفه در تخصص هاي مورد لزوم به مراكز فرهنگي مربوطه اعزام دارند:
الف- دارا بودن صلاحيت اخلاقي و سياسي .
ب- ابراز لياقت و شايستگي در دوره آموزش مقدماتي نظامي .
ج- داشتن استعداد جسمي و رواني برابر نظريه بهداري سازمان يا نيرو .
د- دارا بودن معدل بالاتر در پايان دوره دبيرستان و دوره آموزش مقدماتي نظامي .
ماده 173- مشمولان ليسانسيه و بالاتر در صورتي كه قادر به خدمت و بلامانع تشخيص داده شوند براي طي دوره آموزش مقدماتي نظامي تحويل مراكز آموزشي  خواهند شد و پس از موفقيت در دوره مذكور در صورتي كه از لحاظ اخلاقي و سياسي و مكتبي شايستگي داشته باشند براي طي دوره آموزش افسري وظيفه اعزام خواهند گرديد.
ماده174- مشمولاني كه داراي دانشنامه دكترا در هر رشته باشند پس از طي دوره آموزش افسري و موفقيت در آزمايشهاي مربوطه به درجه ستوان يكمي مفتخر خواهند شد.
ماده175- مشمولان ليسانسيه و فوق ليسانسيه در صورت موفقت در آزمايشهاي دوره آموزشي افسري به درجه ستوان دومي مفتخر خواهندشد.
ماده176- در صورتي كه مشمولان  ليسانسيه و بالاتر در آزمايشهاي دوره آموزش مقدماتي نظامي مردود شوند و يا طبق نظر شوراي مركز آموزشي از لحاظ جسمي، مكتبي و اخلاقي صلاحيت لازم جهت نيل به درجه افسري نداشته باشندف براي طي دوره درجه داري وظيفه اعزام خواهند شد. 
ماده177- در صورتي كه مشمولان ليسانسيه و بالاتر در آزمايشهاي دوره افسري مردود گردند و يا طبق نظر شوراي مركز آموزشي مربوطه از لحاظ مكتبي و اخلاقي صلاحيت لازم جهت نيل به مقام افسري نداشته باشند بقيه خدمت دوره ضرورت را برابر نظر شورا با يكي از درجات گروهباني وظيفه انجام خواهند داد.
ماده 178- ميزان حقوق و مزاياي ماهانه افسران ، درجه داران ، دانشجويان، دانش آموزان و افراد وظيفه به شرح زير خواهد بود:
الف_ حقوق ماهانه افسران وظيفه معادل حقوق ثابت ماهانه سال اول افسران هم درجه كادر ثابت .
ب- حقوق ماهانه درجه داران وظيفه عبارت است از گروهبان سوم 115 واحدحقوق گروهبان دوم 125 واحد حقوق گروهبان يكم 135 واحد حقوق.
ج- حقوق ماهانه دانشجويان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي 2000 ريال .
د- حقوق ماهانه دانشجويان وظيفه در مدت آموزش تخصصي 2500 ريال
ﻫ - حقوق ماهانه دانش آموزان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي و تخصصي 2000ريال .
و- حقوق ماهانه افراد وظيفه به ميزاني است كه هر سال در بودجه وزارت دفاع پيش بيني مي شود .
تبصره- ضريب حقوق درجه داران وظيفه عبارت است از ضريب حقوق پرسنل كادر ثابت ارتش جمهوري اسلامي.
ماده179- ميزان مرخصي سالانه پرسنل وظيفه در مدت خدمت برابر مدت مرخصي پرسنل كادر ثابت نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران مي باشد وچگونگي استفاده از آن درآيين نامه مرخصي پرسنل نيروهاي مسلح تعيين خواهد شد0
ماده180- پرسنل وظيفه كه در حن خدمت وظيفه عمومي اسير يا مفقودالاثر بشوند حسب مورد تاپايان دوره اسارت يا تعيين تكليف از واحد مربوطه به عائله تحت تكفل آنان به ترتيب زير حقوق پرداخت خواهد شد:
الف- در دوره ضرورت از حقوق درجه مربوطه و پس از پايان دوره ضرورت و ورود به دوره احتياط از حقوق معادل حقوق ثابت هم درجه كادر ثابت.
ب- در صورتي كه در حين اسارت و يا مفقودالاثر بودن دوره احتياط آنها منقضي گرديده و وارد مرحله ذخيره اول شوند از حقوقي  معادل حقوق ثابت يك درجه بالاتر از درجه دوره احتياط.
ج- در صورتي كه حين اسارت ا مفقودالاثر بودن وارد مرحله ذخيره دوم شوند از حقوق معادل يك درجه بالاتر از ذخيره اول .
تبصره- عائله تحت تكفل پرسنل وظيفه حسب مورد برابر مقررات استخدامي نيروهاي نظامي و انتظامي خواهد بود.
ماده 181- از نظر  اين آيين نامه پرسنل وظيفه اي اسير يا مفقودالاثر شناخته مي شوندكه توسط نيرويا سازمان مربوط بر اساس مقررات مورد عمل نيروهاي نظامي وانتظامي مراتب اسارت يا مفقود الاثر بودن آنان تاييد گردد.
ماده182- با مشمولاني كه مشغول گذرانيدن دوره ضرورت بودهو به علل قانوني از خدمت ترخيص شود چنانچه علتي كه موجب ترخيص گرديده مرتفع و بازگشت آنان به خدمت ضروري باشد در صورتي كه بيش از يكسال از تاريخ ترخيص نگذشته باشد به ترتيب زير رفتار خواهد شد:
الف-چنانچه قبل از اتمام دوره آموزشي ترخيص شده باشند به مركز آموزشي اعزام خواهند شد تا دوره آموزشي را بگذرانند.
ب- چنانچه بعدازاتمام دوره آموزشي ترخيص شوند به منظور ادامه بقيه خدمت دوره ضرورت به نيرو يا سازمان مربوطه قبلي معرفي خواهند شد.
تبصره-مدت خدمت قبلي مشمولان مذكور در ماده فوق جزو خدمت ضرورت آنان محسوب خواهد شد .
ماده183- پرسنل وظيفه اي كه توسط مقامات قضايي زنداني مي شوند در زمان بازداشت ارتباط آن بانيرو يا سازمان مربوطه قطع و از كسوت نظامي خارج خواهند شد .
تبصره 1- هرگاه بازداشت پرسنل وظيفه توسط مقامات قضايي در دوره آموزش باشند در صورت اعاده به خدمت چنانچه مدت بازداشت بنابه تشخيص شوراي آموزشي يا فرهنگي مركز آموزش موجب لطمه به آموزش گردد دوره آموزشي آنان تجديد خواهد شد در غير اينصورت بقيه دوره آموز ش ادامه خواهند داد ودرصورتي كه مدت ازداشت پس ازخاتمه آموزش ودرحين خدمت باشد بقيه خدمت دوره ضرورت را بدون احتساب ايام بازداشت انجام خواهند داد.
تبصره2- مدت زنداني جزو خدمت وظيفه محسوب نخواهد شد .
ماده184- مدت خدمت دوره ضرورت مشمولاني كه به هر علت از خدمت منفك گرديده و مجددا به خدمت اعزام مي شوند مدتي است كه در اعزام مجدد آنان ملاك عمل مي باشد .
ماده185-يگان ترخيص كننده اين قبيل مشمولان موظف است مدارك اعزامي را ضمن ذكر علت ترخيص به حوزه اعزام كننده ارسال دارد.
 
 
 
غيبت مشمولان وظيفه عمومي و جرائم و مجازاتهاي آنان
 
ماده186- مشمولان زير غايب محسوب مي‌شوند مگر انكه مطابق ضوابطي كه به تائيد شوراي موضوع تبصره 2 ماده21 قانون خدمت وظيفه عمومي برسد، عذر غيبت ايشان موجه باشد.
1-      مشمولاني كه در تاريخ مقرر در حوزه وظيفه عمومي مربوطه جهت اعزام بخدمت حاضر نشوند.
2-   مشمولاني كه به وضع آنها وسيله سازمانهاي وظيفه عمومي رسيدگي شده و برگ قانوني معافيت موقت دريافت و پس از انقضاي مدت اعتبار آن ظرف يكماه براي تجديد رسيدگي خود را معرفي ننمايند.
3-      مشمولاني كه پس از تعيين محل خدمت و اعزام در پادگان محل آموزش حاضر نشوند.
ماده 187- مشمولان غايب كه پس از دستگيري يا معرفي خود در حين رسيدگي از لحاظ پزشكي معاف دائم شناخته شوند چنانچه علت معافيت در ايام غيبت بوجود امده باشد جهت رسيدگي به اتهام غيبت به مراجع قضائي معرفي مي‌گردند و چنانچه به تشخيص شوراي پزشكي معاينه كنده بعلت معافيت اينگونه مشمولان در تاريخ احضار و طول مدت غيبت نيز وجود داشته از تعقيب كيفري معاف خواهند بود.
ماده188 - به مشمولان غايب كه پس از حضور يا دستگيري در معاينه پزشكي معاف موقت تشخيص داده شوند تا تعيين تكليف قطعي(معافيت دائم پزشكي يا اعزام بخدمت) برگ معافيت موقت داده نخواهد شد.
ماده 189- مشمولان غايبي كه به خدمت دوره ضرورت اعزام شده‌اند چنانچه در حين خدمت معاف پزشكي دائم تشخيص داده شوند پرونده آنان به حوزه وظيفه عمومي اعزام كننده اعاده تا موضوع غيبت در محاكم صالحه قضايي مورد رسيدگي قرار گيرد.
ماده 190- مشمولاني كه داراي غيبت بوده و به خدمت اعزام مي‌شوند پس از پايان خدمت كارت پايان خدمت به حوزه وظيفه عمومي اعزام كننده ارسال خواهد شد و حوزه اعزام كننده چگونگي غيبت را به دادسراي محل اعلام و برابر حكم صادره از دادگاه عمل خواهد شد.
ماده 191- مشمولان غايبي كه به خدمت دوره ضرورت اعزام مي‌شوند در صورتيكه در حين خدمت دوره ضرورت حسن رفتار و اخلاق از آنان مشاهده شود و يا در عمليات جنگي ابراز شجاعت و فداكاري نمايند مراتب مورد گواهي فرمانده نيرو يا سازمان مربوطه واقع گردد موضوع همراه كارت پايان خدمت دوره ضرورت به حوزه وظيفه اعزام كننده اعلام تا از آن طريق به اداره وظيفه عمومي منعكس گردد كه در صورت موافقت اداره وظيفه عمومي از اعلام موضوع غيبت به محاكم صالح قضايي صرف نظر نموده و كارت پايان خدمت دوره ضرورت از طريق حوزه ذيربط به آنان تحويل گردد.
ماده 192- مراجع انتظامي موظفند مشمولان غايب حوزه استحفاظي را دستگير نموده و به حوزه وظيفه محل تحويل دهند.
 
 
ماده 193- پرسنلي كه در حين اموزش اوليه مرتكب فرار از خدمت شوند ملزم هستند خود را به واحد مربوطه معرفي در صورتيكه دستگير شوند نيز بايد به همان واحد تحويل گردند و چنانچه معرفي آنان به واحدهاي مربوط امكانپذير نباشد بايد به حوزه وظيفه عمومي محل دستگيري تحويل تا همانند ساير مشمولين به خدمت اعزام گردند.
ماده194- حذ ف شده است .
ماده195- خدمت قبلي اين قبيل مشمولان پس از معرفي يا دستگيري حتي در صورت فرار مكرر جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد .
ماده196- مشمولاني كه پس از خاتمه دوره آموزش مرتكب فرار از خدمت شوند در صورتي كه مدت فرار از خدمت آنان 6ماه يا كمتر باشد پس از دستگيري يا معرفي نسبت به تعقيب كيفري آنان برابر مقررات قانون دادرسي وكيفر ارتش اقدام و بقيه خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
ماده197- چنانچه مدت فرار از خدمت پرسنل وظيفه پس از پايان دوره آموزشي بيش از 6ماه باشد مدت خدمت قلي آنان جزء خدمت دوره ضرورت محسوب نگرديده ودر صورت معرفي يا دستگيري توسط دژبان يا ژاندارمري محل به يگان محل خدمت قبلي اعزام وتحويل خواهند شد،تا ضمن انجام خدمت دوره ضرورت نسبت تعقيب كيفري آنان اقدام گردد.
تبصره- چنانچه از تاريخ ترخيص مشمولان موضوع ماده182ويااز تاريخ فرار از خدمت مشمولان ماده بيش از يكسال گذشته باشد در صورت نياز به تجديد آموزش بنابه تشخيص نيرو يا سازمان مربوطه جهت طي دوره آموزشي از طريق يگان محل خدمت به مراكز آموزشي همان نيرو يا سازمان اعزام خواهند شد .
ماده198- دستگيري و تعقيب كيفري پرسنل وظيفه فراري حسب مورد به عهده مامورين دژبان و مامورين انتظامي محل خواهد بود.
 
 
ماده199- سپاه پاسداران ،كميته انقلاب اسلامي ،ژاندارمري و شهرباني وجمهوري اسلامي ايران موظفند مشمولان غائب خدمت وظيفه عمومي را شناسايي و دستگير نموده و به حوزه وظيفه عمومي محل دستگيري تحويل نمايند.
ماده200- سازمانهاي مندرج در ماده 199 اين آئين نامه موظفند ضمن رسيدگي به انجام درخواست مراجعين در صورتي كه در سن مشموليت باشند(متولدين 1338وبعد از آن كه وارد سن 19 سالگي مي شوند )مدارك مربوط به وضع مشموليت آنان را خواستار و چنانچه فردي فاقد مدارك ياد شده باشد او را دستگير و به نزديكترين حوزه وظيفه عمومي معرفي و تحويل نمايند.
تبصره1- هر گاه مشمولان موضوع اين ماده متهم به ارتكاب جرائمي باشند بدوا جهت تعقيب كيفري به مراجع قضايي ذيصلاح معرفي و پس از رفع نياز قضايي به منظور انجام خدمت به حوزه وظيفه عمومي معرفي شوند .
تبصره2- مدارك مربوط به وضع مشموليت مندرج در اين ماده عبارتند از :
الف- كارت پايان خدمت دوره ضرورت.
ب- كارت معافيت دائم كامپيوتري .
ج- كارت معافيت موقت (كفالت يا پزشكي و يا معافيت برادر يا فرزند اسير ) در مدت اعتبار آن.
د- كارت تحصيلي معتبر.
ه- كارت شناسايي پرسنل نيروهاي نظامي و انتظامي.
و- گواهي اشتغال به خدمت پرسنل وظيفه در دوره ضرورت.
ز- گواهي اشتغال به تحصيل و يا خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت آموزش و پرورش، سازمان كشتيراني جهموري اسلامي ايران، آموزشگاه فنون هواپيمايي موضوع موارد 6-7-8و9 قانون خدمت وظيفه عمومي .
ح- دفترچه آماده به خدمت در مدت اعتبار آن .
 تبصره3- درصورتي كه سازمانهاي مذكور به منظور معرفي و تحويل مشمولان غائب به حوزه وظيفه عمومي نياز به همكاري ساير سازمانهاي مذكور در ماده 199 اين آئين نامه را داشته باشند سازمانهاي مزبور موظفند در صورت درخواست همكاري لازم را معمول دارند.
ماده201- كليه افرادي كه در سنين مشموليت قرار دارند موظفند مدارك مربوط به وضع مشموليت خود را همراه داشته باشند.
ماده202- هر يك از نيروهاي مندرج در ماده 199 اين آئين نامه جهت دريافت اطلاعات مردمي و تسهيل در انجام ماموريت فوق موظفند امكاناتي از قبيل تلفن و غيره را براي مراجعه مردم به وجودآورده و اين مسئله را به وسيله رسانه هاي گروهي محل به اطلاع عموم برسانند تابه وسيله اطلاعات مردمي مشمولان غائب و كار فرمايان متخلف محل شناسايي و دستگير شوند.
 ماده203- وزارتخانه ها ، موسسات دولتي و وابسته به دولت ، نهادهاي قانوني ضمن انجام امور جاري چنانچه مشمولي فاقد مدارك مذكور در تبصره 2 ماده200 باشد موظفند آنان را شناسايي نموده و مراتب را به نزديكترين مرجع انتظامي محل اعلام نمايند.
ماده204- مامورين انتظامي هر محل مكلفند كليه اماكن عمومي از قبيل هتلها، مهمانخانه ها، گاراژها، سينماها، ترمينالهاي اتوبوسراني، پاركهاوباشگاههاي ورزشي را زير نظر داشته تا مشمولين غايبي را كه در اين اماكن حضور دارند شناسايي و دستگيرنمايند.
ماده205- هر يك از سازمانهاي مندرج در ماده 199 موظفند مشمولاني را كه توسط حوزه هاي وظيفه عمومي با مكاتبه و تعيين آدرس خواسته شده باشند دستگير و به حوزه هاي مربوطه معرفي نمايند.
ماده206- مامورين پليس راه ژاندارمري و راهنمايي و رانندگي مكلفند ضمن انجام وظيفه محوله چنانچه به مشمول غايبي برخورد نمايند او را دستگير و به نزديكترين مرجع انتظامي تحويل نمايند.
 ماده 207- سازمانهاي موضوع ماده 199 اين آيين نامه بايد به موسسات غير دولتي از قبيل كارخانجات، كارگاهها، بنگاهها، مغازه ها و ساير اماكني كه در حوزه استحفاظي آنان قرار دارد مراجعه و مشمولان غايبي را كه به كار گرفته شده اند دستگير و نيز در مورد تعقيب كيفري كارفرما اقدام لازم انجام و با پرونده متشكله به دادسراي عمومي محل معرفي نمايند.
ماده208- در صورتي كه مامورين وزارت كار و امور اجتماعي و سازمانهاي تامين اجتماعي و كميته هاي امور صنفي ضمن انجام وظائف محوله متوجه شوند كه كار فرمايي مشمول غايبي را به كار گرفته است بايد مراتب را به نزديكترين مرجع انتظامي محل جهت دستگيري مشمول غايب و تعقيب قانوني كار فرماي متخلف اعلام دارند.
ماده209- مامورين انتظامي هر محل موظفند افرادي را كه در سن مشموليت بوده و فاقد مدارك مذكور در تبصره2 ماده 200 باشد و در معابر عمومي به مشاغلي اشتغال دارند دستگير و به حوزه وظيفه عمومي محل تحويل نمايند .
ماده210- حوزه هاي وظيفه هر محل موظفند مشمول يا مشمولين غايبي را كه به آنها تحويل مي گردد پس از احراز هويت در صورتي كه قانونا بلامانع و قادر به خدمت باشند براي آنان دفترچه آماده به خدمت صادر و به مراكز آموزش نيرو يا سازماني كه قبلا در مورد پذيرش اين قبيل مشمولين هماهنگي تعيين گرديده اند اعزام دارند .
ماده211- مشمولان غايب كه توسط نيروهاي ماده 199 اين آيين نامه دستگير و به حوزه وظيفه محل دستگيري تحويل مي شوند هرگاه از ارائه شناسنامه عكس دار خودداري نمايند حوزه هاي وظيفه عمومي بايد براي آنان دفترچه آماده به خدمت بدون عكس با مشخصاتي كه اظهار مي دارند صادر نمايند و مراكز آموزش موظف به پذيرش اينگونه مشمولان
خواهند بود.
تبصره- مراكز آموزشي موظفند مشخصات و عكس اينگونه مشمولان را به دادسراهاي انقلاب اسلامي و ادارات اطلاعات محل مربوطه ارسال دارند .
ماده212- چنانچه مشمولين غائب در غير موعد اعزام به حوزه هاي وظيفه عمومي تحويل شوند و امكان اعزام آنان به مراكز آموزشي نيز نباشد حوزه هاي وظيفه عمومي مجازند از مشمول تضمين يا تعهد كتبي بر حسب موزد اخذ و دفترچه آماده به خدمت براي خدمت براي اولين وهله اعزام صادر و تحويل نمايند.
تبصره1- در صورتي كه مشمول نتواند تضمين يا تعهد لازم را بسپارد اينگونه مشمولين بايد تا اولين مرحله اعزام در مركز هنگ يا گردان هاي ژاندارمري تحت آموزش قرار گرفته و سپس به مراكز آموزشي اعزام گردند.
تبصره 2- ژاندارمري جمهري اسلامي ايران بايد پيش بيني هاي لازم در مورد تامين اعتبارات مربوط به اين قبيل مشمولين را بنمايد .
ماده213- مشمولاني كه دستگير و به حوزه هاي وظيفه عمومي محل تحويل مي شوند در صورتي كه به مراكز آموزشي اعزام و يا در هنگ ها و يا در گردانهاي ژاندارمري نگهداري شوند پايه خدمتي آنان از همان روز دستگيري محسوب خواهد شد.
ماده214- در صورتي كه مشمولان ماده 212 در موعد مقرر كه در دفترچه آماده به خدمت قيد گرديده براي اعزام به موقع حاضر نشوند بايستي اسامي و آدرس آنان با ذكر هويت شخص ضامن در اختيار سازمانهاي مذكور در ماده 199 اين آيين نامه گذارده شود تا نسبت به دستگيري مجدد مشمولان و تعقيب قانوني آنان از طريق دادسراي عمومي محل اقدام گردد.
ماده215- مشمولاني كه در موعد مقرر براي اعزام به خدمت حاضر نگرديده و پس از مدتي شخصا مراجعه نمايند بدون معرفي به دادگاه به خدمت اعزام خواهند شد و مدت خدمت دوره ضرورت آنان بيش از خدمت مقرره قانوني خواهد بود. بديهي است در پايان خدمت برابر ماده 190 آيين نامه اجرايي قانون خدمت وظيفه عمومي با آنان رفتار خواهد شد 0
ماده216- مشمولاني كه براي بار دوم دستگير و به مراجع قضايي تحويل مي شوند پس از تعيين تكليف و صدور حكم بايد از طريق مراجع قضايي جهت اعزام به خدمت به حوزه هاي وظيفه عمومي محل تحويل گردند و حوزه هاي مربوطه بايد تاريخ اعزام مجددي براي اين قبيل مشمولان تعيين و چنانچه مشمولين مذور در تاريخ تعيين شده حاضر به اعزام نشوند حوزه هاي مربوطه بايد مراتب را جهت اجراي حكم صادره به دادسراي محل اعلام دارند .
 ماده217- مشولاني كه به حبس تعليقي محكوم شده اند چنانچه به اتهام فرار خدمت نيز تحت تعقيب قرار گيرند  با توجه به تبصره8 ماده40 قانون مجازات اسلامي علاوه بر مجازات مقرره براي فرار از خدمت مجازات تعليقي نيز درباره آنان اجرا خواهد شد.
ماده218- حوزه هاي وظيفه عمومي موظفند از تاريخ 27/04/65 براي مشمولان غايبي كه شخصا خود را معرفي بنمايند و يا دستگير شوند و يا مشمولاني كه قبلا دفترچه آماده به خدمت اخذ و در تاريخ معيين به خدمت  نرفته اند بر حسب مورد در دفترچه آماده به خدمت آنان مدتي را كه بايد اضافه خدمت داشته باشند قيد نمايند.
 ماده219- سازمانهاي مندرج در ماده 199 اين آيين نامه بايد پرسنل وظيفه فراري را دستگير و به دژبان محل تحويل نمايند و در صورت نبودن دژبان به واحدهاي ژاندارمري معرفي تا به نزديكترين واحد دژبان تحويل شوند.
ماده220- يگان دژبان يا ژاندارمري محل در مرد پرسنل وظيفه فراري به ترتيب زير اقدام خواهند نمود.
الف- در صورتي كه پرسنل وظيفه در مراكز آموزش مرتكب فرار از خدمت گرديده باشند تحويل مركز آموزشي ذيربط خواهند شد تا مطابق ماده 59 قانون خدمت وظيفه عمومي و ماده 193 آيين نامه اجرايي قانون خدمت وظيفه عمومي با آنان رفتار گردد.
ب- پرسنل وظيفه ايي كه پس از خاتمه دوره آموزش مرتكب فرار از خدمت شده اند از طريق دژبان يا ژاندارمري به يگان محل خدمت قبلي اعزام و تحويل خواهند شد تا در صورتي كه مدت فرار از خدمت آنان 6 ماه يا كمتر باشد بقيه دوره خدمت ضرورت انجام داده و هر گاه مدت فرار ازخدمت بيش از 6 ماه باشد مدت خدمت قبلي آنان مطابق ماده 59 قانون خدمت وظيفه عمومي جزءخدمت دوره ضرورت محسوب نگرديده و مجددا بايد خدمت دوره ضرورت را در يگان قبلي انجام دهند و در هر دو مورد نسبت به تعقيب كيفري آنان اقدام گردد.
ماده221- در صورتي كه پرسنل وظيفه حسب مورد از مراكز آموزش يا  يگانهاي نيروهاي نظامي و يا انتظامي مرتكب فرار از خدمت گردند فرماندهان مربوطه بايد حداكثر ظرف10 روز مراتب را با ذكر مشخصات و نشاني جهت دستگيري به سازمانهاي موضوع ماده 199 اين آيين نامه و مراجع انتظامي محل خدمت و حوزه وظيفه عمومي اعزام كننده اعلام دارند تا سازمانهاي مذكور آنان را دستگير و به محل خدمت تحويل نمايند .
ماده222- براي مشمولاني كه تا زمان تصويب اين قانون در ايام غيبت از طريق بسيج به جبهه اعزام گرديده اند در صورت معرفي يا دستگيري مانند ساير مشمولين غايب دفترچه آماده به خدمت صادر و چنانچه گواهي انجام خدمت در جبهه از طريق بسيج ارائه نمايند مدت خدمت تاييدشده از اضافه خدمت آنان كسر خواهد شد ومراتب نيز در دفترچه آماده به خدمت قيد مي گرددو هرگاه مشمول به خدمت اعزام شده باشد به واحد مربوطه اعلام خواهد شد كه مدت خدمت مذكور را از ميزان اضافه خدمت وي كسر نمايند.
ماده223-كارفرمايان و مسئولان موسسات غير دولتي از قبيل كارگاهها ،بنگاهها،مغازها،حق به كار گيري مشمولان،غايب زمان جنگ را در موسسات مذكور ندارند ودر زمان صلح نيزقبل ازرسيدگي به وضع مشمولان حق به كارگيري مشمولان زمان صلح را نيز نخواهند داشت.
تبصره- اشخاصي كه مشمولان غايب موضوع اين ماده را در موسسات خود به كار گيرند توسط نيروهاي مذكور در ماده 199 اين آيين نامه شناسايي و به دادسراي عمومي محل معرفي خواهند شد تا به اتهام به كار گرفتن مشمولان غايب زمان جنگ تحت تعقيب قانوني قرار يرند.
 ماده224- مامورين انتظامي در صورت برخورد با افرادي كه فاقد مدارك مذكور در تبصره 2ماده200 باشند تا مشخص شدن وضعيت مشموليت با آنان همانند ساير مشمولين غايب رفتار خواهند نمود.
ماده225- كليه افراد وظيفه در زمان جنگ بايد حداقل يك سال ازمدت خدمت دوره ضرورت را در مناطق عملياتي انجام دهند.
تبصره- مناطق عملياتي مناطقي است كه توسط شوراي عالي دفاع به عنوان منطقه عملياتي تعيين شده يا مي شوند.
ماده226- در صورتي كه هر يك ازنيروها يا سازمانهاي نظامي و انتظامي امكان به كار گيري پرسنل وظيفه خود را به مدت يك سال در مناطق عملياتي نداشته باشند با در نظر گرفتن وظيفه و نوع ماموريت محوله به هر نيرو يا سازمان پرسنل وظيفه از نيرويي به نيروي ديگر تعويض و جابجا خواهند شد و هماهنگي درباره تعويض و جابجايي پرسنل وظيفه از نيرويي به نيرويي ديگر در مورد نيروهاي سه گانه ارتش و ستاد مشترك و وزارت دفاع و سازمانهاي تابعه با ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران و درباره سپاه با ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و در مورد كميته انقلاب اسلامي ، ژاندارمري و شهرباني جمهوري اسلامي ايران با وزارت كشور خواهد بود به نحوي كه اين قانون در مورد كليه افراد وظيفه بطور بكسان اجرا گردد.
تبصره- مشمول يا مشمولاني كه با تشخيص شوراي عالي دفاع وجود آنان در غير مناطق عملياتي ضروري باشد الزامي به انجام يك سال خدمت در مناطق عملياتي ندارند و خدمت مقرر را در همان نيرو و يا سازمان مربوط انجام خواهند داد .
ماده227- در هر استان به منظور ايجاد هماهنگي در جهت حسن انجام ماموريت ها و وظلئف محوله موضوع قانون الحاق موادي به قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 1365 شورايي  مركب از  نمايندگان سازمانهاي مذكور در ماده 1 اين قانون زير نظر استاندار تشكيل مي گردد.
تبصره- در مناطقي كه به دليل وجود مسائل خاص فرهنگي يا سياسي امكان اقدام عمل جهت شناسايي و دستگيري سربازان فراري و مشمولان غائب به طور جداگانه و مستقل براي سازمانها وجود نداشته يباشند پس از درخواست يكي از سازمانهاي مذكور موضوع در شوراي مذكور در ماده فوق مطرح و پس از هماهنگي در جهت انجام ماموريت هااقدام مشترك توسط سازمانها صورت خواهد پذيرفت
 
 
ماده 1- كارگران و مستخدمين وزارتخانه ها، موسسات و شركتهاي دولتي و نهادهاي قانوني و سازمانهاي وابسته به دولت ، ملي و مصادره شده و تحت پوشش و موسسات دولتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نامه است و شهرداريها، چنانچه ظرف60 روز از تاريخ پايان خدمت وظيفه به محل كار خود مراجعه نمايند، كار فرما يا سازمان مربوط مكلف است آنان را به كار اوليه خود بگمارد.
ماده2- در صورتي كه در بخش خصوصي بازگشت به كار كارگر پس از انجام خدمت وظيفه عمومي در قرارداد استخدامي شرط شده باشد و كارگر ظرف مدت مقرر در ماده 1 به كارگاه مراجعه نمايد كارفرما مكلف است وي را به كار اوليه خود بگمارد.
تبصره- در مواردي كه كارگر به كار اوليه گمارده شود نبايد مزد و مزاياي وي از آنچه كه قبل از اعزام به خدمت وظيفه عمومي دريافت مي نموده كمتر باشد.
ماده3- چنانچه اشتغال مجدد كارگران و مستخدمين مشمول اين آيين نامه در شغل اوليه يا مشاغل مشابه آن امكان پذير نباشد و ذينفع نيز از قبول شغل ديگر امتناع نمايد با آنان بر حسب مورد ضمن رعايت ماده 2 اين آيين نامه طبق مقررات مورد عمل سازمان مربوط يا قانون كار رفتار خواهد شد .
ماده 4 – در صورتي كه مستخدم يا كارگر به علت بيماري يا پيشامدهاي غيره مترقبه نتواند در مدت مقرر در اين آيين نامه به موسسه يا محل كار سابق خود مراجعه نمايد ،مكلف است پس از رفع مانع بلافاصله خود را به واحد مربوط معرفي و مدارك لازم را ارائه نمايد كه در اين صورت طبق مقررات مورد عمل سازمان يا قانون كار با وي رفتار خواهد شد .
ماده5 – كارگران مشمول اين آيين نامه در صورتي كه براي اشتغال به كار سابق خود به آموزش حرفه اي نياز داشته باشند كارفرما از طريق وزارت كار و امور اجتماعي، امكانات آموزش مرد لزوم را فراهم مي نمايد.
ماده6- كارفرمايان مكلفند در صورتي كه مزايايي از قبيل اضافه دستمزد ،تهيه مسكن براي كارگران كارگاه خود برقرار كرده باشند مزاياي مذبور را براي كارگران مشمول اين آيين نامه نيز از تاريخ اعاده به كار تامين نمايند.
ماده7- در صورتي كه كارگران مشمول قانون كار، پس از پايان خدمت وظيفه عمومي با رعايت مفاد اين آيين نامه كار خود را به جهاتي از قبيل تعطيل كارگاه از دست بدهند، مراكز كاريابي وزارت كار و امور اجتماعي نسبت به معرفي اين قبيل كارگران براي آموزش يا اشتغال به كار، در شرايط مساوي حق تقدم قائل خواهندشد.
 
 
 
ماده واحده-  از تاريخ 1/4/1375 حقوق پرسنل وظيفه براساس درصدهاي زير بر مبناي حداقل حقوق پرسنل كادر نيروهاي مسلح ، موضوع بند "" الف "" ماده 1  قانون حقوق و مزاياي مستمر ، پس انداز ثابت ، حق بيمه و بيمه درماني مشمولين قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران -  مصوب 1368 -  و بند "" الف "" ماده  144 قانون مقررات استخدامي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي - مصوب 1370 – و اصلاحات بعدي محاسبه و پرداخت مي شود :    
رديف                                          درجه                                                            درصد حقوقي
1                                           سرباز يا ناوي                                                         35%
2                                          سرباز دوم يا ناوي دوم                                               40%
3                                          سرباز يكم يا ناوي يكم                                               45%
4                                          سرجوخه، رزم يار و سرناوي                                        50%
5                                          گروهبان سوم، رزم آور سوم و مهناوي سوم                     60%
6                                          گروهان دوم، رزم آور دوم و مهناوي دوم                          70%
7                                          گروهبان يكم، رزم آور يكم و مهناوي يكم                          80%
8                                          رزم دار دوم                                                             90%
9                                          استور يكم، رزدار يكمي و ناو استوار يكم                         100%
10                                        ستوان سوم يا ناوبان سوم                                        120%
11                                        ستوان دوم يا ناوان دوم                                            140‌%
12                                        ستوان يكم يا ناوبان يكم                                           160%
13                                        ستوان يكم  پزشك يا ناوبان يكم پزشك                         180%
تبصره1-  حقوق پرسنل وظيفه در دوران آموش قبل از دريافت درجه يا سر دوشي بر اساس درصدهاي حقوقي زير-برمبناي حداقل حقوق پرسنل نيروهاي مسلح موضوع اين قانون- محاسبه و پرداخت مي شود:
الف- پرسنل وظيفه رديفه هاي (1) الي(7)                              20%
ب- پرسنل وظيفه رديف هاي (8) الي(10)                             30%
ج- پرسنل وظيفه رديف (11)                                                 40%
د- پرسنل وظيفه رديف هاي (12) و (13)                               50%
تبصره2-  نيروهاي مسلح و ازمان هاي وابسته به نيروهاي مسلح كه پرنل وظيفه در اختيار دارند مكلفند، با توجه به اعتبارات مصوب، امكانات زيست، پوشاك و خوراك مناسب، در محل خدمت و همچنين وسيله اياب و ذهاب يا هزينه آن (درهنگام اعزام پرسنل وظيفه به مرخصي استحقاقي) براي آنان فراهم كنند.
آيين نامه اجرايي اين تبصره توسط وزرات دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تهيه و پس تاييد ستادكل نيروهاي مسلح به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
تبصره3- هرگونه تغييرو اصلاح درصدهاي حقوقي موضوع اين قانون بنا به پيشنهاد وزرات دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و تصويب هيات وزيران صورت مي گيرد.         
تبصره4- از زمان تصويب اين قانون، ماده (21) قانون حقوق و مزاياي مستمر، پس انداز ثابت، حق بيمه و بيمه درماني مشمولين قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران- مصوب 1368- و تبصره(3) آن و ماده (148) قانون مقررات استخدامي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي- مصوب 1370- وتبصره(3) آن لغو مي شود.
قانون فوق مشتمل برماده واحده و چهار تبصره درجلسه علني روز يكشنبه مخورج هفتم مراد ماه يكهزارو سيصد هفتادوپنج مجلس شوراي اسلامي تويب و در تاريخ 8/5/1375 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است
 
مبحث اول: دانش آموزان
مادة1- دانش آموزان دانشسراها و دانش آموزان چهارسالة آخر دورة متوسطه و هنرجويان هنرستان‌ها و آموزشگاه‌هاي فني و حرفه‌اي به كساني اطلاق مي‌شود كه طبق برنامة وزارت آموزش و پرورش به طور روزانه يا شبانه به تحصيل اشتغال داشته و ارزش تحصيلي آنان به تأييد وزارت آموزش و پرورش ديپلم كامل متوسطه يا معادل آن شناخته شود.2
مادة2- اشخاص مذكور در مادة 1 اين آئين نامه كه به سن مشموليت (ورود به 19 سالگي) رسيده به تحصيل اشتغال داشته باشند مي‌توانند تا پايان دورة تحصيلي كه حداكثر تا سن 24 سال تمام خواهد بود از معافيت تحصيل استفاده نمايند.
مادة3- تقاضاي معافيت تحصيلي دانش آموزان و هنرجويان و دانش آموزان دانشسراها كه در مؤسسات آموزشي تابع وزارت آموزش و پرورش به تحصيل اشتغال دارند از طريق ادارت و نواحي و مناطق ان وزارتخانه به عمل آمده و معافيت تحصيلي به وسيلة سازمان‌هاي وظيفة عمومي مستقر در محل سازمان‌هاي آموزشي مذكور صادر مي‌گردد.
مادة4- ادارات و نواحي و مناطق آموزش و پرورش موظفند به محض اينكه دانش آموزش به سن مشموليت رسيد به طور انفرادي براي او از سازمان وظيفة عمومي مستقر در محل تقاضاي معافيت تحصيلي آنان را صادر و به مرجع متقاضي ارسال و حوزة وظيفة محل تولد مشمول را در جريان امر قرار دهند.
معافيت تحصيلي صادره در سال‌هاي بعد بدون نياز به اعلام با سازمان‌هاي وظيفة عمومي توسط ادارات و نواحي مناطق آموزش و پرورش كنترل و تمديد خواهد شد.
تبصره- محصليني كه ضمن تحصيل در دورة راهنمائي به سن مشموليت برسند حق استفاده از معافيت تحصيلي را ندارند به استثناي دانش آموزان دورة راهنمائي و همچنين آن عده از دانش آموزان دورة راهنمائي كه عقب افتادگي ناشي از حضور در جبهه داشته يا خواهند داشت كه در اين صورت براي جبران عقب افتادگي مذكور معادل سال‌هاي حضور در جبهه با تشخيص معاونت امور جنگ وزارت آموزش و پرورش به سقف سن تحصيلي آنها افزوده مي‌شود و پس از ورود به دبيرستان در مورد آنان برابر مادة 4 و با رعايت مادة 2 اين آئين نامه اقدام و مدت اضافي از هر سال نيز يك سال محاسبه خواهد شد.1
ماده5- ادارات و مناطق و نواحي آموزش و پرورش موظفند به محض فراغت از تحصيل يا ترك تحصيل دانش آموزان مراتب را ضمن اعادة كارت معافيت تحصيلي به سازمان وظيفة عمومي صادر كنندة آن اعلام دارند تا معافيت تحصيلي لغو و به وضع مشموليت آنان رسيدگي شود.
تبصره عدم حضور غير موجه دانش آموزان بيش از 3 ماه متوالي در مؤسسة آموزشي يا اخراج از آن از نظر مشموليت ترك تحصيل تلقي خواهد شد.
 
مبحث دوم: دانشجويان
مادة 6- دانشجو به كسي اطلاق مي‌گردد كه طبق برنامه و مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالي در يكي از دانشگاه‌ها يا مؤسسات آموزش عالي داخل يا خارج كشور كه مورد تأييد وزارتخانة ذيربط و شرط ورود به آنها داشتن حداقل ديپلم كامل متوسطه يا معادل آن باشد به تحصيل اشتغال ورزدو
مادة7- فارغ‌التحصيلان ديپلمة مشمول هر سال مي‌توانند در همان سال در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي داخل كشور شركت نمايند.
مادة 8- مشمولان غائب حق شركت در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي يا مؤسسات آموزشي وابسته به وزارت آموزش و پرورش را ندارند.
ماده9- مشمولاني كه طبق مقررات آئين نامه در مسابقات ورودي دانشگاه‌ها شركت مي‌نمايند در صورت اعلام ادارة وظيفة عمومي مانند ساير مشمولين در موعد مقرر به خدمت دورة ضرورت اعزام گرديده و در صورت اعلام قبولي قطعي در هر مرحله‌اي از خدمت باشند ترخيص خواهند شد.
مادة10- مشمولان مذكور در مادة قبل چنانچه در زمان اعلام شده از طرف ادارة وظيفة عمومي براي اعزام به خدمت دورة ضرورت حاضر نشوند غائب محسوب و در صورت اعلام قبولي قطعي حق ادامة تحصيل در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي را نخواهند داشت.
مادة11- دانشجوياني كه دانشگاه‌ها و يا مؤسسات آموزشي محل تحصيل آنان منحل و يا رشتة تحصيلي آنان حذف شود به شرطي كه مشمول غائب شناخته نشوند حق شركت در مسابقات ورودي ساير دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي را خواهند داشت.
مادة12- مشمولان ديپلمه كه با رعايت مقررات اين آئين نامه در مسابقات ورودي يكي از دانشگاه‌ها يا مؤسسات آموزش عالي و يا مؤسسات آموزشي وابسته به وزارتخانه‌هاي و سازمان‌هاي دولتي در داخل كشور كه اساسنامه و برنامة آنها به تصويب وزارت فرهنگ و آموزش عالي يا وزات آموزش و پرورش رسيده باشد قبول شوند مي‌توانند تا اخذ مدرك تحصيلي دكتري به طور پيوسته ادامة تحصيل داده و از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
مادة13- معافيت تحصيلي دانشجويان مشمول به استناد گواهي اشتغال به تحصيل آنان از طرف مقامات مسئول وسيله حوزه‌هاي وظيفه عمومي و گروهانهاي ژاندارمري مستقر در محل تحصيل آنان صادر و ضمن اعلام مراتب به حوزه وظيفه يا يگان ژاندارمري محل صدور شناسنامة مشمول به دانشگاه يا مؤسسة آموزش عالي متقاضي ارسال مي‌گرد. معافيت صادره ساليانه وسيلة مراجع آموزشي مربوطه كنترل و بدون نياز به اعلام به سازمان‌هاي وظيفة عمومي ذيربط تا پايان تحصيل يا ترك تحصيل تمديد خواهد شد.
مادة14 فارغ‌التحصيلان ليسانس و فوق ليسانس و دكتري مشمول داخل كشور چنانچه حداكثر تا 6 ماه پس از فراغت از تحصيل خود را به حوزه‌‌هاي وظيفة عمومي معرفي ننمايند غائب محسوب خواهند شد.
مادة15 فارغ‌التحصيلان ليسانس دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي در مدت مندرج در مادة قبل مي‌توانند در دوره‌هاي تحصيلي بالاتر از ليسانس در داخل كشور به تحصيل ادامه دهند. صدور معافيت تحصيلي آنان منوط به نداشتن غيبت بوده و معافيت صادره تا اخذ درجة دكتري تمديد خواهد شد.
مادة 16 تغيير رشتة تحصيلي يا انتقال دانشجويان از يك دانشگاه يا مؤسسة آموزش عالي ديگر در صورتي امكان‌پذير است كه براي دانشجو بيش از 4 نيسمال تحصيلي عقب افتادگي ايجاد ننمايد و تغيير رشته نيز مورد تصويب دانشگاه يا مؤسسة آموزش عالي مربوطه بوده و به وسيلة وزارت فرهنگ و آموزش عالي تأييد گردد.
مادة 17 مشمولان ديپلمه كه در مسابقات اعزام به خارج جهت ادامة تحصيل شركت مي‌نمايند مانند مشمولين هم طبقة خود به خدمت اعزام و پس از اعلام قبولي قطعي ترخيص خواهند شد و چنانچه حداكثر ظرف 6 ماه از تاريخ اعلام قبولي قطعي بدون عذر موجه از كشور خارج نشوند حق ادامة تحصيل نخواهند داشت.
مادة 18 دانشجوياني كه در خارج از كشور با استفاده از معافيت تحصيلي به تحصيل اشتغال دارند چنانچه در حين تحصيل به كشور مراجعت نمايند موظفند حداكثر ظرف 6 ماه از كشور خارج شوند در غير اين صورت حق خروج از كشور را نخواهند داشت.
تبصره چنانچه مشمولي به منظور خروج از كشور به مدت بيشتري نياز داشته باشد مدت‌هاي مندرج در دو مادة فوق برحسب پيشنهاد وزارت فرهنگ و آموزش عالي موافقت ادارة وظيفة عمومي تا 6 ماه ديگر تمديد خواهد شد.
مادة19 دانش آموزاني كه قبل از رسيدن به سن مشموليت از كشور خارج و در دورة دبيرستان مشغول تحصيل شده باشند در صورتي كه تحصيل آنان واجد شرايط مشمولان مشابه در داخل كشور بوده و مورد تأييد وزارت آموزش و پرورش قرار گيرد مي‌توانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
مادة 20 به مشمولاني كه به طور غيرمجاز از كشور خارج شده باشند معافيت تحصيلي داده نخواهد شد.
مادة21 مشمولاني كه در خارج از كشور موفق به اخذ ديپلم شده باشند چنانچه در رشته‌هاي مورد تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي و برابر مقررات و ضوابط آن وزارتخانه مشغول تحصيل شده يا بشوند تا رسيدن به درجة دكتري مي‌توانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند. كنترل وضعيت پيوستگي تحصيلي و ساير شرايط اين قبيل مشمولين به عهدة وزارت فرهنگ و آموزش عالي (ادارة كل دانشجويان خارج از كشور) خواهد بود.
مادة22 جهت مشمولان موضوع مواد 19 و 21 وسيلة وزارتخانة ذيربط از ادارة وظيفة عمومي تقاضاي معافيت تحصيلي به عمل آمده و در صورتي كه واجد شرايط باشند كارت معافيت تحصيلي صادر و به وزارتخانة متقاضي ارسال خواهد شد.
مادة 23 امتيازات مالي، اجتماعي، رفاهي و غيره كه از طرف دولت، وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش عالي، آموزش و پرورش و شوراي مديريت حوزة علمية قم و غيره به دانشجويان و دانش آموزان و طلاب داده مي‌شود شامل مشمولاني كه فاقد معافيت تحصيلي يا معافيت‌هاي قانوني ديگر مي‌باشند نخواهد شد.
مادة24 وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وزارت آموزش و پرورش و شوراي مديريت حوزة عليمة قم موقعي مي‌توانند تقاضاي صدور مجوز خروج موقت از كشور براي دانشجويان و دانش آموزان و طلاب نمايند كه براي پيشرفت در امر تحصيلي آنان و كسب معلومات بيشتر مؤثر بوده و ضرورت آن را اعلام نمايند.
مادة 25 فرزندان ايرانيان مقيم خارج از كشور و فرزندان مأمورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران و همچنين كساني كه قانوناً تحت كفالت يا ولايت قانوني آنها هستند تا اخذ ديپلم از مقررات مادة 37 قانون مستثني بوده و استفاده از معافيت تحصيلي براي طي دوره‌هاي عالي با تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي خواهد بود.
مادة26 دانشجوياني كه با استفاده از معافيت تحصيلي در خارج از كشور مشغول تحصيل هستند چناچه به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي داخل كشور انتقال يابند به شرط اينكه فاصلة تحصيلي آنان حداكثر از يك سال تجاوز نكند كارت معافيت تحصيلي براي آنها صادر مي‌شود.
مادة27 دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي در اجراي مادة 34 قانون خدمت وظيفة عمومي مكلفند به محض فراغ از تحصيل يا ترك تحصيل و يا اخراج ضمن ارسال كارت معافيت تحصيلي دانشجويان جهت ابطال مراتب را به سازمان وظيفة عمومي محل استقرار آن دانشكده يا مؤسسة آموزشي اعلام نمايند. دانشجويان موضوع اين ماده نيز مكلفند برابر مادة23 براي رسيدگي به وضع آنان خود را به سازمان وظيفة عمومي محل تولد يا سكونت يا حوزة محل تحصيل معرفي كنند تا در صورتي كه قادر به خدمت باشند به خدمت دورة ضرورت اعزام شوند.
 
مبحث سوم- طلاب علوم ديني
مادة 28 مشمولان غير ديپلمه كه قبل از رسيدن به سن مشموليت در حوزه‌هاي علميه به تحصيل اشتغال داشته‌اند مي توانند حداكثر تا سن 24 سالگي تمام دورة مقدمات را طي نموده و از معافيت تحصيلي استفاده نمايند.
مادة29 مشمولاني كه داراي ديپلم متوسطه و فاقد غيبت باشند در صورتي كه در يكي از حوزه‌هاي علميه پذيرفته شوند از معافيت تحصيلي استفاده خواهند نمود به شرطي كه تا سن 24 سالگي دورة مقدمات را طي نمايند.
مادة30 طلاب ديپلمه و طلابي كه بدون داشتن ديپلم دورة مقدمات را گذرانيده‌اند حداكثر بايد ظرف مدت 9 سال دورة سطح را طي نمايند.
مادة31 طلابي كه پس طي دورة سطح 6 سال تمام دورة خارج را گذرانده باشند در صورتي كه داري ديپلم متوسطه باشند همطراز دانشجويان فارغ‌التحصيل دورة دكتري در غير اين صورت مانند مشمولان فوق ليسانس با آنها رفتار خواهد شد.
تبصره طلاب ديپلمه و يا غير ديپلمه كه دروة مقدمات و سطح را گذرانده باشند به ترتيب همانند مشمولان ليسانس و فوق ديپلم خواهند بود.
مادة32 طلاب علوم ديني حوزة علميه كه به درجة اجتهاد نائل گردند اعم از اينكه داراي ديپلم متوسطه باشند يا نباشند همطراز فارغ‌التحصيلان دوره دكتري خواهند بود و در عين حال مي‌توانند به تشخيص شوراي مديريت به تحصيل خود ادامه دهند.
مادة 33 به طلاب علوم ديني مانند دانش آموزان چهارسالة آخر دبيرستان‌ها و دانشجويان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي براي هر مقطع تحصيلي يك بار معافيت تحصيلي داده خواهد شد.
مادة 34 حوزه‌هاي علميه و مدارس علوم ديني پس از درخواست صدور كارت معافيت تحصيلي و وصول آن از حوزه‌هاي وظيفة عمومي براي طلاب جمعي كارت تحصيلي صادر خواهند نمود.
مادة 35  تقاضاي معافيت تحصيلي جهت طلاب علوم ديني از طريق شوراي مديريت حوزة علمية قم و يا نمايندة آن شورا در هر شهرستان به طور انفرادي از سازمان وظيفة عمومي محل تحصيل به عمل خواهد آمد.
مادة36 سازمان وظيفة عمومي محل مكلف است در صورتي كه طلاب واجد شرايط معافيت تحصيلي باشد كارت معافيت  تحصيلي صادر و مراتب را به شوراي مديريت حوزة علمية قم و يا نمايندة آن شورا اعلام و سازمان وظيفة عمومي محل تولد طلبه را در جريان امر قرار دهد.
مادة 37  تقاضاي معافيت تحصيلي بايستي برابر فرمي كه وسيلة ادارة وظيفة عمومي تهيه و در اختيار حوزه‌هاي علميه و مدارس علوم ديني قرار خواهد گرفت به عمل آيد.
مادة38 طلاب علوم ديني كه در سن مشموليت مشغول تحصيل بوده و فاقد معافيت تحصيلي باشند از نظر ادارة وظيفة عمومي طلبه محسوب نخواهند شد.
مادة 39 طلاب علئم ديني كه در خارج از كشور مشغول تحصيل مي‌باشند بايد مدارك لازم دال بر اشتغال به تحصيل خود را شوراي مديريت حوزة علمية قم ارسال و از طريق شوراي مذكور جهت آنان از ادارة وظيفة عمومي تقاضاي معافيت تحصيلي گردد.
مادة40 كارت معافيت تحصيلي به طلاب داده نخواهد شد و مي‌بايستي در محل تحصيل نگهداري و به استناد آن جهت طلاب در هر سال كارت تحصيلي صادر شود.
مادة 41 در صورتي كه طلاب بيش از 6 ماه متوالي در يك سال تحصيلي به طور غير موجه به تشخيص حوزة علمية مربوطه در محل تحصيل خود حاضر نشوند و يا ترك تحصيل نمايند و يا اخراج شوند معافيت تحصيلي آنان بايستي جهت ابطال به سازمان وظيفة عمومي صادر كننده اعاده و مشمول نيز قبل از روشن نمودن وضع مشموليت خود حق ادامة تحصيل را نخواهد داشت.
مادة 42 در صورتي كه مدت عدم حضور طلاب درمؤسسة آموزشي بيش از 6 ماه حداكثر تا يك سال باشد و شوراي مديريت حوزة علمية قم عدم حضور و يا غيبت آنان را به علت قبول مأموريت از جانب حوزة علميه بوده باشد موجه تشخيص دهد اجازة ادامة تحصيل داده خواهد شد.
مادة 43 چنانچه طلاب علوم ديني به طور موقت قصد مسافرت به خارج از كشور را داشته باشند بايستي از طريق شوراي مديريت حوزة علمية قم يا نمايندة آن شورا ضرورت مسافرت طلبه به خارج تأييد و از طريق ادارة وظيفة عمومي تقاضاي خروج از كشور گردد كه چنانچه مانع ديگري نباشد با اخذ تضمين اجازة خروج براي مدتي كه بيش از شش ماه نخواهد بود صادر خواهد شد.
مادة 44 شوراي مديريت حوزة علمية قم بايد مشخصات كامل نمايندة خود و حوزة مأموريت وي را در شهرستان‌ها تعيين و به اطلاع ادارة وظيفة عمومي برساند تا سازمان‌هاي وظيفة محل امور مربوطه را با هماهنگي وي انجام دهند.
مادة45 دانشجويان مؤسسات آموزشي اديان رسمي كشور در صورتي كه مورد تأييد حوزة علمية قم باشند و برابر ضوابط تعيين شده ادامة تحصيل دهند مي‌توانند از مزاياي معافيت تحصيلي طلاب استفاده نمايند.
مادة46 ارزشيابي ميزان تحصيل طلاب علوم ديني جهت اعزام به خدمت دورة ضرورت وسيلة شوراي مديريت حوزة علمية قم يا نمايندة آن شورا در شهرستان‌ها خواهد بود و مدارك تحصيلي آنان گواهي صادره از مراجع مذكور مي‌باشد.
مادة47 اين آئين نامه در اجراي مادة 38 قانون خدمت وظيفة عمومي در (47) ماده در تاريخ 9/5/64 به تصويب وزيران كشور، دفاع، سپاه، آموزش و پرورش و فرهنگ و آموزش عالي، با كسب نظر شوراي مديريت حوزة علمية قم رسيده است
 
مادة واحده مشمولاني كه پدر يا مادر يا فرزند يا برادر يا خواهر آنان در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن شهيد يا جانباز (جانبازي كه طبق نظر شوراي پزشكي بنياد جانبازان به تنهايي قادر به ادارة امور شخصي خود نباشد) يا اسير يا مفقود‌الاثر شده يا بشوند و مراتب مورد تأييد نهادهاي ذيربط باشد، با رعايت تبصره‌هاي ذيل از انجام خدمت نظام وظيفة عمومي معاف دايم خواهند بود.
تبصرة1 در صورتي كه مدت اسارت مفقود‌الاثرها بودن پدر يا مادر يا فرزند يا برادر يا خواهر مشمولان از سه سال تجاوز كرده باشد اين قبيل مشمولين از معافيت دائم استفاده خواهند نمود و در غير اين صورت تا رسيدن به حد نصاب سه ساله، از معافيت موقت يك ساله استفاده خواهند كرد و در هر صورت به ازاء هر سال اسارت منسوبين مشمول مذكور شش ماه از خدمت دورة ضرورت وي كسر مي‌گردد.
تبصرة2 به ازاء هر شيهد يا اسير يا معلول يا مفقود‌الاثر، يك نفر از فرزندان يا برادران آنان حسب مورد از معافيت مذكور استفاده مي‌نمايد.
تبصرة3 حق اولويت در استفاده از معافيت با فرزند شهيد يا معلول يا اسير يا مفقو‌الاثر مي‌باشد و در صورت عدم بلوغ فرزند با رضايت مادر يا ولي قهري مي‌تواند برادر شهيد يا اسير يا مفقود‌الاثر يا معلول از معافيت اين قانون استفاده نمايد.
تبصرة4 از تاريخ تصويب اين قانون كليه قوانين مغاير با آن ملغي است.
قانون مشتمل بر مادة واحده و چهار تبصره در جلسة علني روز سه‌شنبه بيست و چهارم آذرماه يك هزار و سيصد و شصت و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 2/10/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است
 
قانون سرباز قهرمان1              مصوب 13/12/1376
مادة واحده به موجب اين قانون در زمان صلح كلية ورزشكاراني كه از طرف فدراسيون‌هاي ورزشي به عضويت تيم‌هاي ملي برگزيده مي‌شوند با درخواست سازمان تربيت بدني و هماهنگي ستاد كل نيروهاي مسلح مي‌توانند خدمت مقدس سربازي خود را پس از طي دورة آموزش نظامي در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي زير نظر سازمان تربيت بدني در تيم‌هاي ملي سپري نمايند.
تبصرة 1 مشمولان اين قانون در صورت اخراج يا حذف از تيم‌هاي ملي، بقية خدمت دورة ضرورت خود را بايد در نيروهاي مسلح سپري نمايند.
تبصرة2 مشمولان اين قانون شمول بند (2) مادة (18) قانون گذرنامه- مصوب10/12/1351- و بند (ه) مادة (14) و بند (ط) مادة 16 قانون ارتش جمهوري اسلامي ايران – مصوب 7/7/1366- مستثني هستند.
تبصره 3 در صورت نياز نيروهاي مسلح به سربازان فوق الذكر جهت شركت در مسابقات آسيائي يا جهاني مربوط به نيروهاي مسلح، نامبردگان در اختيار ستاد كل نيروهاي مسلح قرار ميگيرند.
تبصره 4  آئين نامه اجرايي اين قانون حداكثر ظرف دو ماه از تاريخ تصويب مستركا توسط وزارتخانه‌هاي كشور و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و سازمان تربيت بدني با تاييد ستاد كل نيروهاي مسلح تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و چهار تبصره در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ سيزدهم اسفندماه يكهزاروسيصدو هفتاد و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 24/12/1376 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
آئين نامه اجرايي قانون سرباز قهرامان            مصوب 11/10/1379
ماده 1 دراين آئين نامه عبارتهاي زير در معاني مشروح مربوط به كار ميروند:
الف- سازمان: سازمان تربيت بدني.
ب- ستاد كل: ستاد كل نيروهاي مسلح.
پ- قانون: قانون سرباز قهرمان- مصوب 1376.
ماده 2 كليه كساني كه در زمان صلح از طرف فدراسيونهاي ورزشي به عضويت تيمهاي ملي پذيرفته ميشوند و خدمت دوره ضرورت را انجام نداده‌اند مشمول مفاد اين آيين نامه ميباشند.
ماده 3 سازمان صورت اسامي مشمولان قانون را به همراه تصاوير دفترچه‌هاي آماده به خدمت آنان به منظور هماهنگي لازم به ستاد كل ارسال مينمايد.
ماده 4 ستاد كل حداكثر ظرف يك ماه نسبت به درخواست سازمان بررسي و ضمن تعيين مركز آموزش، صورت اسامي مشمولان را براي اعزام به معاونت وظيفة عمومي ناجا ارسال مي‌نمايد.
تبصره كلية مشمولان موضوع اين آيين نامه از طريق معاونت وظيفة عمومي ناجا و با استفاده از اختيارات مادة (27)
آيين نامة اجرايي قانون خدمت وظيفة عمومي، موضوع تصويب نامة شمارة 31940 مورخ 15/5/1364 به مركز آموزش مشخص كه توسط ستاد كل تعيين شده است اعزام مي‌شوند.
مادة5 چنانچه مشمولان موضوع اين آيين نامه‌ در حين دورة آموزش نظامي و يا بعد از آن جهت سير مراحل انتخاب براي تيم ملي به اردوي آمادگي تيم ملي و يا به طور مستقيم به تيم ملي دعوت شوند، با درخواست سازمان و هماهنگي
ستاد كل، در اختيار سازمان قرار خواهند گرفت.
مادة6 سازمان موظف است قبل از اعزام مشمولان قانون به مراكز آموزشي، با ستاد نيروي آموزش دهنده هماهنگي و طبق توافق هزينه‌هاي مربوط را پرداخت نمايد.
تبصره هزينه‌هاي مذكور در اين ماده به ازاي هر نفر در طول دوره آموزش نظامي برابر ضوابط ساير موارد مشابه، توسط وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تعيين و اعلام مي‌شود.
مادة7 مشمولان اين آيين نامه از كليه حقوق و مزاياي قانوني كه براي پرسنل وظيفه در نظر گرفته شده يا از اين پس در نظر گرفته شود بهره‌مند مي‌شوند.
مادة 8 مشمولان اين آيين نامه از نظر بيمة عمر و حوادث و خدمات مشمول قوانين و مقررات مربوط به نيروهاي مسلح مي‌باشند.
مادة9 مدت آموزش نظامي مقدماتي مشمولان قانون توسط نيروي آموزش دهنده برابر ضوابط مربوط تعيين مي‌شود.
تبصرة1 مشمولاني كه قبل از شروع خدمت، آموزش نظامي مقدماتي را در نيروهاي مسلح گذرانده باشند با ارايه گواهي به مركز آموزش، از آموزش نظامي معاف خواهند شد.
تبصرة2 نيروي آموزش دهنده مكلف است پس از پايان آموزش نظامي مقدماتي بلافاصله مشمولان اين آيين نامه را به منظور ادامه خدمت دورة ضرورت به سازمان معرفي و سازمان نيز موظف است تاريخ شروع به خدمت آنان را به مركز آموزش دهنده اعلام نمايد.
مادة10 مشمولان اين آيين نامه در دوران خدمت در تيم ملي به عنوان مأمور به خدمت در فدراسيون‌هاي ورزشي انجام وظيفه خواهند نمود و در مدت مأموريت حق فعاليت در هيچ باشگاه يا تيم ورزشي غيرنظامي، مگر با موافقت ستاد كل را نخواهند داشت.
مادة11 سازمان موظف است تخلف مشمولان اين آيين نامه‌ را براساس آيين نامة انضباطي نيروهاي مسلح به نيروهاي مربوط اعلام نمايد. نيروي مربوط حداكثر ظرف (2) ماه نتيجة رسيدگي و اقدام لازم را به سازمان اعلام مي‌نمايد.
تبصرة1 مشمولان موضوع اين آيين نامه از لحاظ انجام وظيفه مشخص در سازمان، تابع قوانين و مقررات سازمان خواهند بود.
تبصرة2 در صورتي كه سازمان نتواند از افراد مشمول اين آيين‌نامه در تيم‌هاي ملي استفاده نمايد، موظف است با هماهنگي ستاد كل در خصوص بازگرداندن افراد ياد شده به سازمان مربوط اقدام كند.
مادة12 سازمان مكلف است در صورت نياز تيم‌هاي ورزشي نيروهاي مسلح به مشمولان اين آيين‌نامه جهت شركت در مسابقات آسيايي يا جهاني مربوط به نيروهاي مسلح (سيزم)، آنان را براي شركت در مسابقات در اختيار ستاد كل قرار دهد و ستادكل بايد پس از پايان مسابقات آنان را به سازمان اعاده نمايد.
مادة13 مشمولان مادة (6) اين آيين نامه يا كساني كه دفترچة آماده به خدمت نگرفته‌اند، از شمول بند (2) مادة (18) قانون گذرنامه – مصوب 1351- مستثنا مي‌باشند و تنها براي شركت در اردوهاي آمادگي و مسابقات ورزشي اعلام شده از سوي سازمان مجاز به خروج از كشور مي‌باشند.
تبصرة 1 نمونه اماي مقام مسئول سازمان براي درخواست صدور مجوز خروج از كشور، از طريق معاونت وظيفه عمومي ناجا به صورت كتبي از سازمان اخذ و به ادارة كل گذرنامه معرفي مي‌شود.
تبصرة 2 ادارة كل گذرنامه مكلف است اسامي مشمولان اين ماده را كه در اجراي اين آيين‌نامه از سوي سازمان به منظور خروج از كشور جهت آنان درخواست صدور گذرنامه شده است، به معاونت وظيفه عمومي ناجا تنها جهت اطلاع اعلام نمايد.
مادة 14 سازمان موظف است مشمولان اين آيين‌نامه را در جهت پايان دورة خدمت ضرورت براي دريافت كارت پايان خدمت به نيروي آموزش دهنده معرفي نمايد
 
 
مادة واحده به منظور تعميم بهداشت در سطح كشور و ارائه خدمات بهداشتي و درماني اوليه در بخش‌ها و روستاهاي كشور از تاريخ تصويب اين قانون كليه بهداشتكاران دهان و دندان و تكنيسين‌هاي بهداشت و مبارزه با بيماري‌ها پس از گذراندن آموزش نظامي اوليه كه متعهد انجام حداقل 5 سال خدمت در مراكز بهداشتي و درماني بخش‌ها و روستاهاي كشور مي‌گردند، پس از ايفاء تعهد مذكور از انجام خدمت وظيفة عمومي معاف مي‌باشند.
تبصرة1 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است  چنانچه مشمولان اين قانون از انجام خدمت مورد تعهدامتناع نمايند و يا در طي مدت انجام خدمت مورد تعهد به عللي از خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بركنار شوند بلافاصله آنها را جهت رسيدگي به وضع مشموليت‌شان به نزديك‌ترين ادارة وظيفة عمومي معرفي نمايند.
تبصرة2 مشمولين اين قانون كه هم كاكنون در حال گذراندن دورة نظام وظيفه هستند پس از آموزش نظامي اوليه بلافاصله ترخيص و مدت خدمت سربازي در مورد اينگونه افراد و متعهديني كه خدمت نظام وظيفه را به انجام رسانده‌اند جزء تعهد پنج سالة آنان محاسبه و منظور خواهد شد.
تبصرة3 اين قانون از تاريخ تصويب لازم‌الاجراست.
قانون فوق مشتمل بر مادة واحده و سه تبصره در جلسة علني روز يكشنبه مورخ شانزدهم ارديبهشت ماه يك هزار و سيصد و شصت و نه مجلس شوراي اسلامي و تصويب در تاريخ نوزدهم ارديبهشت ماه به تأييد شوراي نگهبان رسيده است
 
مادة واحده وزارت آموزش و پرورش مي‌تواند در صورت نياز، روحانيون و طلاب علوم ديني داوطلب استخدام را كه حداقل مدرك تحصيلي آنان معادل كارشناسي باشد با اخذ تعهد مبني بر انجام پنج سال خدمت در وزارت آموزش و پرورش و رعايت ساير شرايط قانوني به استخدام آزمايشي در آورد.
افراد مذكور در صورت گذراندن دورة آموزش مقدماتي نظامي و انجام خدمت مورد تعهد از خدمت نظام در زمان صلح معاف خواهند بود.
تبصره 1 روحانيون و طلاب علوم ديني كه با وزارت آموزش و پرورش همكاري داشته‌اند در صورتي كه مدرك تحصيلي آنان معادل فوق ديپلم بوده و حداقل پنج سال سابقة تدريس داشته باشند، مي‌توانند با رعايت ساير شرايط قانوني به استخدام درآيند.
تبصرة2 وزارت آموزش و پرورش موظف است قبل از استخدام دورة آموزش فشرده‌اي را براي افراد مشمولين اين قانون برگزار نمايد.
تبصرة3 آئين‌نامه اجرائي اين قانون ظرف مدت سه ماه به پيشنهاد وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداري و استخدامي كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر مادة واحده و سه تبصره در جلسة علني روز يكشنبه مورخ بيست و سوم ارديبهشت ماه يك هزار و سيصد و هفتاد و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1/3/1375 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
 
آئين نامة اجرايي قانون استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني در وزارت آموزش و پرورش با استفاده از معافيت تحصيلي1                  مصوب 31/2/1376
مادة 1 روحانيون و طلاب علوم ديني موضوع ماده واحدة قانون استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني در وزارت آموزش و پرورش با استفاده از معافيت تحصيلي – مصوب 1375- كه در اين آيين نامه به اختصار قانون ناميده مي‌شود به افرادي اطلاق مي‌شود كه براساس مصوبات ابلاغ شده توسط سازمان امور اداري و استخدامي كشور ارزش استخدامي مدارك تحصيلي آنان حداقل معادل كارشناسي (ليسانس) از حوزه‌هاي علوم ديني بوده و مطابق ضوابط مورد عمل وزارت آموزش و پرورش توانايي تدريس داشته باشند.
مادة2 استخدام روحانيون و طلاب علوم ديني با رعايت كلية قوانين و مقررات مربوط به ورود به خدمت رسمي
(به استثناي شرط دارا بودن مدرك پايان خدمت يا معافيت از خدمت وظيفة عمومي)، بعد از طي دوره‌هاي آموزشي مربوط قبل از صدور حكم آزمايشي –  با رعايت مادة (44) قانون استخدام كشوري – از محل مجوزهاي استخدامي صادره توسط سازمان امور اداري و استخدامي كشور، صورت مي‌گيرد.
مادة3 روحانيون و طلاب علوم ديني كه به موجب اين آيين نامه به استخدام در مي‌آيند، مكلفند قبل از صدور حكم استخدام آزمايشي، مطابق سند محضري كه متن آن توسط وزارت آموزش و پرورش تهيه مي‌شود متعهد شوند به مدت (5 ) سال در هر نقطه‌اي كه وزارت آموزش و پرورش تعيين كند خدمت كنند.
مادة4 روحانيون و طلاب علئم ديني داراي مدرك معادل فوق ديپلم- موضوع تبصرة (1) ماده واحدة قانون – كه تا تاريخ تصويب اين قانون داراي حداقل (5) سال تحصيلي سابقه خدمت تدريس متوالي و تمام وقت (حداقل 24 ساعت در هفته) در وزارت آموزش و پرورش باشند پس از كسب مجوز از سازمان امور اداري و استخدامي كشور، با رعايت مقررات مربوط و با معافيت از آزمون استخدامي، مي‌توانند در هر نقطه‌اي كه وزارت آموزش و پرورش تعيين كند به استخدام در آيند.
تبصره افراد موضوع اين ماده از شركت در آزمون استخدامي معاف هستند و چنانچه تعداد متقاضيان از تعداد مورد نياز وزارت آموزش و پرورش بيشتر باشد، با رعايت اولويت‌هاي تعيين شده از سوي وزارت ياد شده استخدام مي‌شوند.
مادة5 در استخدام افراد موضوع قانون، قوانين و مقررات مربوط به اولويت استخدام ايثارگران در دستگاه‌هاي دولتي  لازم‌الاجراست.
مادة6 گزينش افراد موضوع قانون، براساس قانون گزينش معلمان و كاركنان وزارت آموزش و پرورش صورت مي‌گيرد.
مادة7 وزارت آموزش و پرورش مكلف است فهرست مشخصات استخدام‌شدگان هر سال را حداكثر تا پايان همان سال براي طي دورة آموزش مقدماتي نظامي به طور يك جا به ستادكل نيروهاي مسلح اعلام كند.
تبصره ستاد كل نيروهاي مسلح مكلف است ضمن تعيين يگان آموزش‌دهنده ترتيبي اتخاذ نمايد كه دورة آموزش مقماتي نظامي افراد موضوع اين ماه در تعطيلات تابستاني مدارس برگزار شود.
مادة8 وزارت آموزش و پرورش افرادي را كه تعهد خود را به طور كامل ايفا كنند، به ادارة وظيفه عمومي معرفي مي‌كند تا در صورت گذراندن دورة آموزش مقدماتي نظامي، كارت معافيت دايم از خدمت وظيف عمومي در زمان صلح براي آن صادر شود.
مادة9 افراد مشمول اين قانون در صورت عدم تأييد صلاحيت در دورة خدمت آزمايشي يا استنكاف از انجام كامل خدمت مورد تعهد، بايد بلافاصله براي تعيين تكليف وضعيت خدمت وظيفة عمومي به ادارة وظيفه عمومي معرفي شوند.
مادة10 به كارگيري افراد مشمول اين قانون در مشاغل اداري، همچنين موافقت با انتقال و مأموريت آنان به خارج از وزارت آموزش و پرورش قبل از ايفاي كامل تعهدات موضوع اين آيين‌نامه ممنوع است
 
 
ساير قوانين و مقررات خدمت وظيفه عمومي
 
ماده1 از تاريخ تصويب اين قانون به منظور تعميم بهداشت و درمان در مناطق روستائي كشور پيام آوران بهداشت متشكل از افرادگروه پزشكي مشمول خدمت وظيفة عمومي تشكيل مي گردد.
ماده2  از تاريخ تصويب اين قانون و با رعايت اصل 147 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كلية‌ افراد گروه پزشكي مشمول خدمت وظيفه عمومي كه از دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي گروه پزشكي داخل و خارج از كشور فارغ التحصيل مي شوند پس ا زطي آموزش مقدماتي نظامي كه بيش از 5/1 ماه به طول نخواهد انجاميد در زمان صلح در اختيار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قرار مي گيرند تا به عنوان پيام آوران بهداشت در مناطق روستائي كشور باقي ماندة خدمت وظيفة عمومي دوره ضرورت را انجام دهند.
تبصره1  نيازهاي نيروي انساني بهداشتي درماني واحدهاي بهداشتي درماني نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي از پيام آوران بهداشت موضوع مادة فوق الذكر بجز مشمولين موضوع مادة4 اين قانون براساس تشخيص كميسيوني مركب از نمايندگاني از كميسيون بهداري و بهزيستي مجلس شوراي اسلامي- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ستاد فرماندهي كل قوا تأمين خواهد شد.
تبصره2  وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است محل خدمت پيام آوران بهداشت معرفي شده از مراكز آموزش نظامي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران را براساس سهميه اي كه براي هريك از شهرستانها با توجه به محروميت و ميزان جمعيت آنها تعيين نموده است و باتوجه به سهميه منطقه اي آنها تعيين نمايد.
ماده3  مسئولين شبكه هاي بهداشتي درماني هر شهرستان موظف اند محل خدمت پيام آوران بهداشت سهميه شهرستان مربوطه رادريكي از مراكز بهداشتي درماني روستائي تعيين نموده و يك نسخه از احكام مربوط را جهت اطلاع و نظارت در اختيار حوزه وظيفه عمومي شهرستان مربوطه قرار دهند.
تبصره1  استفاده از پيام آوران بهداشت سهميه هر شهرستان كه داراي تخصص از در يكي از رشته هاي گروه پزشكي مي باشد در مراكز بهداشتي درماني شهري و بيمارستانها و مراكز توان بخشي شهرستان مربوطه بلااشكال است.
تبصره2  استفاده از پيام آوران بهداشت در مراكز بهداشتي درماني شهري و بيمارستانها و دانشكده گروه پزشكي شهرهاي تهران، مشهد، شيراز، تبريز، اصفهان، كرج، قم، اهواز، كرمان، يزد، رشت و ساري ممنوع مي باشد.
استفاده از تخصصهاي منحصر به فرد و مشمولين موضوع ماده4 اين قانون در شهرهاي فوق الذكر و شمول ممنوعيت مذكور مستثني خواهند بود.
ماده4  به موجب اين مادة قانوني و به منظور تأمين هيأت علمي مورد نياز دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي داخلي و خارج كشور كه داراي مدرك تحصيلي حداقل كارشناسي ارشد بوده و متعهد انجام حداقل 4سال خدمت به عنوان عضو هيأت علمي در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي كشور مي گردند، پس از ايفاي تعهد مذكور از انجام خدمت وظيفه عمومي معاف مي باشند.
تبصره1  دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي مربوطه موظفند چناچه مشمولين ماده فوق را از انجام خدمت مورد تعهد خود امتناع نمايند و يا در طي مدت انجام خدمت مورد تعهد به عللي از خدمت در دانشگاهها يا مؤسسة آموزش عالي مربوط بركنار شوند، بلافاصله آنها را جهت رسيدگي به وضع مشموليت شان به نزديك ترين ادارة وظيفة عمومي معرفي نمايند.
تبصره2  مشمولين موضوع مادة فوق موظفند در طول انجام خدمت مورد تعهد خود دورة مقدماتي آموزش نظامي را در يكي از مراكز آموزش نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و بر طبق برنامة زمان بندي شده اي كه مشتركاً توسط دانشگاه يا مؤسسة آموزش عالي ذيربط و ادارة وظيفة عمومي منطقة مربوط تنظيم مي گردد انجام دهند.
تبصره3  ادامة تحصيل مشمولين موضوع مادة فوق در مقاطع تحصيلي بالاتر در طول انجام خدمت مورد تعهد مذكور بلامانع بوده و مدت تحصيلي اينگونه افراد به مدت خدمت مورد تعهد آنها افزوده خواهد شد.
تبصره4  مشمولين موضوع مادة فوق الذكر موظفند حداقل1 سال از خدمت مورد تعهد خود را يكي از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي عوم پزشكي نوپا (دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي تأسيس گرديده اند) كه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين مي نمايد انجام دهند و مابقي خدمت مورد تعهد خود را در دنشگاه و يا مؤسسه عالي كه به آن تعهد انجام خدمت فوق الذكر را سپرده اند انجام دهند.
تبصره5  مشمولين موضوع مادة فوق مي توانند پس از انجام خدمت مورد تعهد مذكور، ساير خدمات موظف قانوني خود را نيز در دانشگاه و مؤسسه آموزش عالي مربوط انجام دهند.
تبصره6  صلاحيت هاي عمومي (اخلاقي و سياسي) مشمولين موضوع مادة فوق بايد به تأييد هيأت مركزي گزينش استاد شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيده باشد.
تبصره7  دانشگاه تربيت مدرس و دانشگاه شاهد نيز مي توانند به منظور تأمين هيأت علمي مورد نياز خود با هماهنگي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از تسهيلات و مزاياي مقرر شده در مادة فوق استفاده نمايند.
ماده5  خدمت پيام آوران بهداشت در مراكز بهداشتي درماني و آموزشي موضوع مادة3 اين قانون به منزلة خدمت در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و جزو خدمت وظيفه عمومي محسوب مي شود و افراد مذكور از لحاظ انضباطي وكيفري تابع قوانين و مقررات راجع به افراد وظيفة نيروهاي مسلح بوده و از لحاظ انجام خدمات بهداشتي و درماني تابع قوانين و مقررات مورد عمل براي ساير افراد در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهند بود.
تبصره1 شبكه هاي بهداشتي درماني شهرستان ها موظفند در صورت غيبت پيام آوران بهداشت، موضوع را به حوزة وظيفة عمومي شهرستان مربوط گزارش و پيگيري نمايند.
تبصره2  مشمولين موضوع اين قانون كه موظف به بيتوته در محل خدمت خود مي باشد موظفند حسب اعلام نياز شبكه هاي بهداشتي درماني شهرستان هاي مربوطه خدمات بهداشتي درماني و آموزشي لازم را خارج از ساعات موظف اداري در محل خدمت خود و يا به صورت دهگردشي درحوزة‌ محل خدمت مربوط ارائه دهند و براساس ضوابط مقرر در قانون نحوة ادارة واحدهاي بهداشتي درماني و آموزشي وزارت بهداري و بهزيستي مصوب 12/10/1358 شوراي انقلاب اسلامي و يا ساير ضوابط و مقررات مورد عمل در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان هاي منطقه اي بهداشت و درمان استان ها حق ازحمه دريافت نمايند.
ماده6  برگ پايان خدمت وظيفه عمومي براي پيام آوران بهداشت پس از انجام باقي ماندة خدمت وظيفة عمومي در مراكز بهداشتي درماني و آموزشي مقرر در اين قانون طبق گواهي هاي انجام كار صادره از شبكه هاي بهداشتي درماني شهرستان ها و تأييد سازمان هاي منطقه اي بهداشت و درمان استانها توسط مراجع ذيصلاح در نيروهاي مسلح صادر و تحويل افراد ذينفع خواهد شد.
تبصره خدمت مشمولين موضوع اين قانون جزوخدمات موضوع ماده1 قانون خدمات پزشكان و پيراپزشكان مصوب 30/1/1367 مجلس شوراي اسلامي و مادة 1 قانون اصلاح خدمت خارج ازمركز پزشكان، داندانپزشكان و داروسازان مصوب 6/3/1360 خواهد بود.
ماده7  كليه هزينه هاي دورة آموزش نظامي و حرفه اي مشمولين اين قانون اعم از حقوق و مزايا، جيرة غذائي، درماني و غيره همچون گذشته به عهدة وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح بوده و پس از آن تا پايان دورة خدمت ضرورت به عهدة وزارت بهداشت،‌ درمان و آموزش پزشكي خواهد بود كه از طريق شبكه هاي بهداشتي درماني شهرستان هاي مربوطه خواهد شد.
تبصره1  آن قسمت از قانون معلمان، پزشكان و پيراپزشكان وظيفة مصوب 25/7/1369 مجلس شوراي اسلامي كه در ارتباط با امور پزشكي و پيرا پزشكي مي باشد لغو مي گردد و تشكيلات و امكانات مربوطه به آنان با كليه اعتبارات پيش بيني شده براي اجراء قانون نحوة تشكيل پيام آوران بهداشت اختصاص مي يابد و در اختيار دستگاه هاي ذيربط قرار مي گيرد.
تبصره2  سازمان برنامه و بودجه موظف است همه ساله معادل اعتباري را كه براي اجراء بخش پزشكي و پيراپزشكي قانون معلمان و پزشكان و پيراپزشكان وظيفه پيش بيني شده بود را جهت اجراء اين قانون به صورت رديف جداگانه درلوايح بودجة سالانة كشور منظور و تأمين نمايد.
تبصره3  كسري اعتباري احتمالي ناشي از اجراي اين قانون از محل امكانات موجود و اعتبارات سالانة وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان هاي منطقه اي بهداشت و درمان استان ها تأمين خواهد شد.
ماده8  مسئول اجراي اين قانون حسب مورد وزارتخانه هاي دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و بهداشت، درمان وآموزش پزشكي خواهند بود و آئين نامة اجرائي اين قانون مشتركاً توسط وزارتخانه فوق الذكر و با همكاري ستاد فرماندهي كل قوا ظرف مدت 2ماه تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
ماده9  قانون نحوة تأمين هيأت علمي مورد نياز دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي كشور مصوب1/3/1365 مجلس شوراي اسلامي و قانون اعزام دانشجو به خارج از كشور مصوب 25/1/1364 مجلس شوراي اسلامي و قانون معافيت بهداشتكاران دهان و دندان و بهداران (تكنيسين هاي بهداشت و مبارزه با بيماري) از انجام خدمت وظيفه عمومي مصوب 16/2/1369 از اين قانون مستثني بوده و كماكان به قوت خود باقي است ولي ساير قوانين مغاير بااين قانون لغو و بلااثر خواهد بود.
قانون فوق مشتمل برنه ماده و هفده تبصره طبق اصل 85قانون اساسي درجلسه روز يكشنبه مورخ 2/10/1369 كميسيون بهداري و بهزيستي تصويب و در جلسه علني روز سه شنبه مورخ بيستم آذرماه يكهزاروسيصدوشصت ونه با 6سال مدت اجرايي آزمايشي آن موافقت شده بود و در تاريخ 9/10/1369 تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
آئين نامه اجرائي قانون نحوه تشكيل پيام آورا ن بهداشت        مصوب 12/3/1370
ماده1 قانون نحوه تشكيل پيام آوران بهداشت مصوب 2/10/1369 كميسيون بهداري و بهزيستي مجلس شوراي اسلامي در اين آئين نامه به اختصار«قانون» ناميده مي شود.
ماده2  مشمولان خدمت وظيفه عمومي كه در يكي از رشته هاي زير در داخل يا خارج ا زكشور از تاريخ2/10/1369 فارغ التحصيل شده يا مي شوند مشمول قانون و اين آيين نامه خواهند بود.
1-      پزشكي، دندانپزشكي، دارو سازي، علوم آزمايشگاهي و تخصص هاي وابسته.
2-   بهداشت عمومي، اپيدميولوژي، آموزش بهداشت، مديريت بهداشتي- درماني، بهداشت صنعتي و حرفه اي، تغذيه و صنايع غذايي، بهسازي محيط، بهداشت محيط، آمار بهداشتي و حياتي و ضبط آمار و مدارك پزشكي، علوم آزمايشگاهي،  قارچ شناسي، انگل شناسي،‌ حشره شناسي پزشكي و ناقلين، ميكروبيولوژي، خون شناسي و انتقال خون، مددكاري اجتماعي، پرستاري، پرستاري دندانپزشكي، هوشبري، اطاق عمل، فيزيوتراپي، شنوائي سنجي، بينايي سنجي، روانشناسي باليني، گفتار درماني، كار درماني، راديوتراپي، راديولوژي، تكنولوژي راديولوژي، تكنيسين داروسازي، مديريت بيمارستاني، ژنتيك، تجهيزات پزشكي، اعضاي مصنوعي(اعم از دكتري، كارشناسي ارشد، كارشناسي و كارداني).
تبصره1 ساير رده هاي پزشكي و پيراپزشكي كه درآينده برقرار مي شود و نيز افراد ذكور ايراني كه در يكي از رشته هاي مذكور در اين ماده تحت عناوين مختلف در سطوح معادل فوق ديپلم يا بالاتر در خارج از كشور فارغ التحصيلان شده يا مي شوند مشمول قانون و اين آئين نامه خواهند بود.
تبصره2  مؤسسات تربيت كنندة نيروهاي مشمول قانون و اين آئين نامه موظفند در پايان هر دورة تحصيلي صورت اسامي فارغ التحصيلان دانشكده ها و دانشگاه هاي تابعه خود را به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح اعلام نمايند تا جهت سهميه بندي به ستاد فرماندهي كل قوا منعكس گردد.
تبصره3  حذف شده است.
ماده3 كميسيون موضوع تبصرة(1) مادة(2) قانون در محل ستاد فرماندهي كل قوا نشكيل مي گردد. كميسيون مزبور طرح سهميه بندي مشمولان قانون را در هر دوره حداكثر تا دو هفته قبل از شروع آموزش نظامي، به تصويب رياست ستاد فرماندهي كل قوا رسانده و جهت اجراء به مراكز آموزشي و ساير مبادي ذيربط ابلاغ مي نمايد.
ماده4  نحوة انتحژخاب افراد براي خدمت در نيروهاي مسلح برابر قوانين و روش هاي جاري نيروهاي مسلح خواهند بود.
ماده5  نحوة آموزش، محل و جايگاه آموزش نظامي مشمولان قانون را ستاد فرماندهي كل قوا براساس اعلام آمادگي مراكز آموزشي نيروهاي مسلح تعيين مي نمايد و مشخصات افرادي كه مي بايد به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واگذار گردند، برابر فرمي كه وزارت بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي واگذار گردند، برابر فرمي كه وزارت مذكور مشخص خواهد كرد در شروع آموزش نظامي آنان از طريق وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اعلام مي گردد.
تبصره افرادي كه اعلام به سهمية مربوط به قانون نحوة تأمين هيأت علمي مورد نياز دانشگاهها مصوب 1365 از تسهيلات موضوع ماده(4) قانون استفاده مي كنند، در چارچوب سهم واگذار شده به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي جداگانه سهميه بندي خواهند شد و آموزش نظامي آنان با توجه به تقويم تحصيلي دانشگاه ها با همانگي ادارة وظيفة عمومي در يك تابستان و در يكي از مراكز آموزش نظامي انجام شود.
ماده6  وزارت بهداشت، درمان و اموزش پزشكي محل خدمت پيام آوران بهداشت را براساس نياز و ميزان محروميت مناطق مختلف كشور (بجز نقاط مستثني شده در قانون) براساس ماد(7) اين آئين نامه و با رعايت مفاد مواد (3) و(4) قانون تعيين خواهد كرد.
تبصره1  ملاك نياز واحدهاي بهداشتي درماني به هر يك از رشته هاي مندرج در مادة (2) اين آئين نامه وجود فعاليت مربوط در سطوح تحصيلي مشمول، يا وجود پست همطراز د رواحد مذكور مي باشد.
تبصره2  ميزان محروميت با رشته زير محاسبه مي گردد:
 
                                                                   100          شاغلين هر رشته = ميزان محروميت
                                                                                  پست هاي سازماني پيش بيني شده
 
هر يك از واحدهاي بهداشتي درماني شهرستان ها يا استانها كه نسبت كمتري را داشته باشند محروم تر تلقي خواهند شد و اگر ميزان محروميت بين دو منطقه جغرافيايي مساوي باشد، تعييين اولويت بين آن دو نقطه، به قيد قرعه خواهد بود.
تبصره3  فهرست مناطق نيازمند و محروم در هر دوره توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين و اعلام خواهد شد. در هر حال اولويت اين مناطق به ترتيب با روستا، مركز دهستان، مركز بخش، نقاط شهري غير از مركز شهرستان، مركز شهرستان و مركز استان خواهد بود.
ماده7  تعيين محل خدمت مشمولان سهمية وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به روش زير خواهد بود.
1-      داوطلب بودن مشمول براي خدمت در يكي از واحدهاي اعلام شده.
2-   بومي بودن مشمول كه به ترتيب بوميان روستا، دهستان، بخش و شهرستان محل استقرار واحد انتخاب شده، اولويت خواهند داشت.
3-   براي تعيين محل خدمت افراد در مواردي كه بومي يا داوطلب، از نياز تعيين شده يك يا چند واحد بيشتر يا كمتر باشد برابر قوانين و روش هاي جاري در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي عمل خواهد شد.
تبصره  سكونت مشمول و درصورت مجرد بودن، سكونت پدر و مادر وي در شهرستان محل استقرار واحد مورد درخواست داوطلب، ملاك بومي بودن داوطلب مي باشد كه با گواهي مركز بهداشت شهرستان و استان مربوط احراز مي گردد.
ماده8  پيام آئران بهداشت با همكاري مراكز آموزشي در هفتة آخر آموزش نظامي خود برابر برنامه هايي كه وزارت بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي اعلام خواهد كرد، با نظام بهداشتي درماني كشور آشنا خواهند شد.
ماده9 مشمولان وظيفة سهمية وزارت بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي پس از طي دورة آموزش نظامي و موفقيت در دورة براساس قانون نظام وظيفه به كسب درجه نايل مي گردند.
تبصره  مشمولاني كه صلاحيت علمي و اخلاقي آنان از سوي گزينش دستگاه مربوط تأييد نگردد يا اينكه در طول دوران خدمت صلاحيت ادامة كار را به تشخيص گزينش دستگاه مربوط از دست بدهند باذكر دليل براي انجام بقية خدمت دورة ضرورت به يگان اعزام كننده معرفي خواهند شد.
ماده10 مشمولان وظيفه در مدت خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به صورت مأمور از نيروهاي مسلح و با حفظ وضعيت نظامي، انجام وظيفه خواهند نمود.
ماده11 در مدت خدمت در وزارت بهداشت، درمان آموزش پزشكي حقوق و مزاياي مشمولا ن معادل درجة استحقاقي و هزينه خوراك، پوشاك و مسكن طبق ضوابط مورد عمل نيروهاي مسلح خواهد بود و از محل اعتبارات وزارت بهداشت،‌ درمان و آموزش پزشكي پرداخت خواهد شد.
تبصره1 چناچة وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خدمات اضافي مشمولان را به صورت برقراري كشيك، انكالي و نظاير آن ضروري بداند، حق الزحمه و فوق العاده هاي مربوط براساس ضوابط و آئين نامه هاي قانون نحوة  ادارة واحدهاي بهداشتي درماني و آموزشي وزارت بهداري و بهزيستي مصوب 12/10/1358 شوراي انقلاب جمهوري اسلامي يا ساير ضوابط و مقررات مورد عمل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي،‌ ‌قابل پرداخت‌‌ خواهد بود.
تبصره2 مبناي محاسبه فوق العاده هاي موضوع تبصرة(1)، پاية حقوق و مزاياي كاركنان همطراز در بدو استخدام رسمي مي باشد.
تبصره3 كسور قانوني مقرر در قوانين نيروهاي مسلح از حقوق مشمولان موضوع اين آئين نامه كسر و به همراه سهم دولت كه از محل بودجة دستگاه مربوط تأمين مي گردد در پايان هر ماه به حساب ها ي مربوط در صندوق هاي باز نشستگي و بيمة نيروهاي مسلح واريز مي گردد.
تبصره4 اعتبار مورد نياز براي اجراي قانون و اين آئين نامه در سال1370 در حدود مقدورات و با رعايت مقررات مربوط از محل اعتبار رديف هزينه‌هاي پيش بيني نشده قانون بودجة سال 1370 كل كشور تأمين خواهد شد.
ماده12 درمورد تخلفات و جرايم ارتكابي مشمولان به شرح زير رفتار خواهد شد:
1-   درمورد تخلفات خدمت بهداشتي درماني برطبق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيدگي و رفتار خواهد شد.
2-   درمورد تقصيرات انضباطي، سازمان منطقه اي يا شبكه ها ي بهداشت و درمان مربوط نوع تقصير و نتيجة بررسي را به نزديك‌ترين حوزة فرماندهي اعلام خواهند كرد تا فرماندهي با يگان مأمور كننده برابر مقررات نسبت به تنبيه خاطي اقدام نموده و نتيجه را به واحد مربوطاعلام نمايند.
3-   درصورتي كه عمل ارتكابي جنبة جزائي داشته باشد، مراتب به نزديكترين پادگان اعلام خواهد شد تا برابر مقررات نيروهاي مسلح اقدام شود.
ماده13 در پايان دورة خدمت ضرورت كارت پايان خدمت مشمولان توسط مراكز صادر ميگردد و وزارت بهداشت و درمان موظف است در پايان خدمت دوره ضرورت، مشمولان قانون را جهت دريافت كارت پايان خدمت به مراكز ياد شده معرفي نمايد تا برابر مقررات نيروهاي مسلح به مشمولان مذكور تحويل شود.
ماده14 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مجاز است به منظور انجام كلية امور مندرج در اين آئين نامه بر حسب ضرورت و با رعايت مقررات مربوط، واحد مستقلي با شعب استاني يا منطقه اي و شهرسناني لازم، دائر نمايد.
تبصره تشكيلات و پست هاي سازماني مورد نياز پس از تأييد سازمان امور اداري و استخدامي كشور و تصويب كميسيون رفاه اجتماعي هيأت دولت به سقف پست هاي سازماني مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان هاي منطقه اي بهداشت و درمان استان ها افزوده خواهد شد.
ماده15 بنا به ضرورت و با فرمان مقام معظم فرماندهي كل قوا، مأموريت كليه مشمولان قانون و اين آئين نامه لغو مي گردد و از خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي منفك و به منظور ادامة خدمت به يگان مأمور كننده فرخوانده مي شوند.                                                                                         معان اول رئيس جمهور- حسن حبيبي
 
 
ماده واحده به موجب اين قانونبه موجب اين قانون، فارغ التحصيلان دانشكده علوم قضائي وابسته به دادگستري جمهوري اسلامي ايران كه خدمت سربازي خود را انجام نداده‌اند با پيشنهاد قوة قضائيه و موافقت ستاد كل نيروهاي مسلح در صورت تعهد حداقل ده سال خدمت در قوة قضائيه كه دو سال اول از حقوق و مزاياي وظيفه برخوردار خواهند بود و طي دوره آموزش مقدماتي نظامي و پس از ايفاء تعهد از انجام خدمت دورة ضرورت در زمان صلح معاف مي باشند.
تبصره1 قوة قضائيه مي تواند افراد مشمول اين قانون را در سمت هاي قضائي و اداري طبق مقررات مربوطه حسب مورد به خدمت گيرد.
تبصره2 قوة قضائيه مكلف است چنانچه مشمولان اين قانون از انجام خدمت مورد تعهد امتناع نمايند و يا در طي مدت تعهد به عللي از خدمت در دادگستري بركنار شوند آنان را بلافاصله جهت رسيدگي به وضع مشموليت به ادارة وظيفة عمومي معرفي نمايند. مخارج انجام شده براي افرادي كه امتناع از خدمت نمايند توسط قوة قضائيه اخذ و به خزانه داري كل واريز خواهد شد.
تبصره3 كلية هزينه هاي دورة آموزش نظامي و حرفه اي مشمولين اين قانون اعم از حقوق و مزايا، جيرة غذائي، درمان و غيره به عهدة قوة قضائيه مي باشد و سازمان برنامه و بودجه موظف است همه ساله معادل اعتبار مورد نياز را در رديف جدا گانه‌اي در لوايح بودجة ساليانه منظور و تأمين نمايد.
تبصره4 در صورت استخدام مشمولان موضوع اين قانون، تمام مدت ده سال خدمت و دورة آموزش نظامي آنان جزء سنوات خدمت محسوب مي گردد.
تبصره5 وزارتخانه دادگستري، كشور و دفاع با هماهنگي ستاد كل نيروهاي مسلح مسئول اجراي اين قانون بوده و آئين نامة اجرائي مربوطه توسط وزارتخانه هاي مذكور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهدرسيد.
تبصره6 طلاب حوزه هاي علميه و فارغ التحصيلان دانشكده هاي حقوق كه جهت استخدام در سمت قضايي پذيرفته مي شوند و خدمت وظيفه عمومي خود را انجام نداده اند مشمول مقررات اين قانون خواهند بود. همچنين وضعيت طلاب شاغل در سمت هاي قضايي كه با استفاده از معافيت تحصيلي به استخدام درآمده اند از لحاظ انجام خدمت وظيفة عمومي و مدت تعهد خدمت، مشمول مقررات اين قانون مي باشند و سوابق قضائي آنان جزء مدت تعهد محسوب مي گردد.
قانون فوق مشتمل بر مادة واحده و پنج تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ نهم بهمن ماه يكهزار وسيصد و هفتاد و سه مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 12/11/1373 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است
 
 
آئين نامه اجرايي قانون گذرانيدن مدت خدمت وظيفة فارغ التحصيلان دانشكدة علوم قضايي در محاكم قضايي كشور              مصوب16/3/1375
 
 فصل اول -  تعاريف
ماده1 در اين آئين نامه قانون گذرانيدن مدت خدمت وظيفة فارغ التحصيلان دانشكدة علوم قضايي در محاكم قضايي كشور- مصوب1373- به اختيار«قانون» ناميده مي‌شود.
ماده2 مشمولان اين آئين نامه عبارتند از فارغ التحصيلان دانشكده علوم قضايي كه مطابق ضوابط قوة قضاييه گزينش شده و خدمت دوره ضرورت را انجام داده اند.
ماده3 سمت هاي اداري عبارت از تصدي پست سازماني اداري در قوة قضاييه و سازمان هاي وابسته به طور مستمر از طريق انتصاب بالاترين مقام اجرايي ذي صلاح است.
ماده 4 سمت‌هاي اداري عبارت از تصدي پست سازماني اداري در قوه قضاييه و سازمانهاي وابسته به طور مستمر از طريق انتصاب بالاترين مقام اجرايي ذيصلاح است.
ماده5 حقوق و مزاياي مشمولان قانون در طول دو سال اول عبارت از مجموعه پرداخت هاي و هزينه هاي است كه به هر عنوان به پرسنل همتراز وظيفه در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران تعلق مي گيرد و در طول هشت سال مدت تعهد عبارت از مجموعه پرداخت هاي مالي تحت هر عنوان است كه به هريك از قضات يا متصديان امور اداري همتراز در پست هاي مربوط تعلق مي گيرد.
 
فصل دوم – ميزان و چگونگي اخذ و انجام تعهد
ماده6 مشمولان داراي شرايط در صورت تمايل به استفاده از مزاياي قانون، مكلفند بلافاصله پس از فراغت از تحصيل و اخذ دفترچة آماده به خدمت از ادارة وظيفة عمومي، به ادارة كل آموزش و گزينش قضات مراجعه و جهت انجام خدمت در قوة قضاييه به مدت ده سال تعهد بسپارند. اين تعهد بايد در دفترخانة اسناد رسمي تنظيم شود.
تبصره تعهد ده ساله موضوع قانون شامل مدت آموزش نظامي،‌ كارآموزي، خدمات قضايي يا اداري و تعهد هشت سالة دانشجويان به هنگام ورود به دانشكدة علوم قضايي است.
 
فصل سوم – آموزش و چگونگي اعزام به خدمت و ترفيعات
ماده7 قوة قضاييه در هر دوره فارغ التحصيلي صورت اسامي مشمولان قانون را به همراه تصاوير دفترچة آماده به خدمت آنان به منظور اخذ موافقت و هماهنگي لازم به ستاد كل نيروهاي مسلح ارسال مي كند.
ماده8 ستاد كل نيروهاي مسلح ظر يكماه نسبت به در خواست قوه قضاييه بررسي و اعلام نظر كرده و پس از موافقت، ضمن تعيين مراكز آموزشي نيروهاي مسلح، صورت اسامي مربوط را براي اعزام به مراكز آموزشي به اداره كل وظيفه عمومي ارسال مي كند.
ماده9 قوة قضاييه قبل از اعزام مشمولان قانون به مراكز آموزشي، در زمينة پرداخت هزينه هاي مربوط با ستاد نيروي آموزش دهنده هماهنگي مي كند.
تبصره زينه هاي مذكور در اين ماده به ازاي هر نفر در طول دورة آموزش نظامي،‌ برابر ضوابط سايرموارد مشابه، توسط وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تعيين و اعلام مي شود.
ماده10 مدت آموزش نظامي مقدماتي مشمولان قانون توسط نيروي آموزش دهنده برابر ضوابط مربوط تعيين مي شود.
تبصره1 مشمولاني كه قبل از شروع انجام تعهد، آموزش نظامي مقدماتي را در نيروهاي مسلح گذرانده باشند، با اراية گواهي به يگان آموزش دهنده، از انجام آموزش نظامي معاف مي شوند.
تبصره2 نيروي آموزش دهنده مكلف است پس از پايان آموزش نظامي مقدماتي، بلافاصله مشمولان اين آئين نامه را به صورت انفرادي براي اعزام به قوة قضائية، به ادارةكل وظيفة عمومي معرفي كند.
ماده11 مشمولان قانون پس از طي دورة آموزش نظامي مقدماتي، كارآموزي علمي و عملي قضايي يا اداري را به ميزان مقرر مطابق برنامة آموزشي قوة قضاييه طي كرده و پس از موفقيت در آزمون مربوط، با ابلاغ مخصوص حسب مورد به سمت هاي قضايي يا اداري منصوب مي شوند.
تبصره محل خدمت قضايي واداري و ترفيعات و تغيير سمت هاي بعدي مشمولان قانون مطابق مقررات مورد عمل در قوه قضاييه تعيين مي شود.
ماده12 گواهي اشتغال به خدمت مشمولان قانون در طول مدت ايفاي تعهد داراي همان امتيازهايي است كه براي مشمولان مواد(6)، (7)، (8)، (9) قانون خدمت وظيفه عمومي –مصوب 1363- درنظر گرفته شده است.
 
فصل چهارم – بركناري از خدمت يا امتناع از انجام تعهد
ماده13 در صورتي كه مشمولان قانون از انجام خدمت مورد تعهد امتناع كنند يا درطول مدت تعهد به عللي از خدمت در قوة قضاييه بركنار شوند، كارگزيني وزارت دادگستري بلافاصله جهت رسيدگي به وضع مشموليت، آنان را به ادارة وظيفه عمومي محل معرفي مي كند تا در صورت بلامانع بودن، ضمن احتساب مدت خدمت آموزش نظامي، بقية خدمت دورة ضرورت را در نيروهاي مسلح به انجام رسانند.
ماده14 چناچه مشمولان قانون از خدمت مورد تعهد امتناع كنند، علاوه براجراي مفاد مادة (13) اين آئين نامه، هزينه هاي انجام شده در طول دورة تحصيل و دو سال اول خدمت وصول و در صورت عدم تعيين تكليف پرداخت آن توسط متعهد،‌ به تشخيص دادگستري جمهوري اسلامي ايران از محل وثيقه ي تضمين سپرده شده استيفا مي شود.
تبصره چناچه عدم ايفاي تعهد خدمت ناشي از تقصير متعهد نباشد و عرفاً نتوان آن را معلول عمل وي تلقي كرد،‌ به تشخيص دادگستري جمهوري اسلامي ايران متعهد از پرداخت وجوه مذكور در مادة فوق معاف مي شود.
ماده15 كارگزيني وزارت دادگستري مكلف است مشمولان اين قانون را پس از انجام تعهد خدمت براي دريافت كارت معافيت دايم از خدمت ضرورت در زمان صلح، به صورت انفرادي به ادارة كل وظيفه عمومي معرفي كند.
معاون اول رئيس جمهور – حسن حبيبي
 
 
ماده1 از تاريخ تصويب اين قانون وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران همه ساله تعدادي از مشمولان وظيفه را كه داراي مدارك تحصيلي ديپلم و بالاتر از آن مي باشند پس از انجام دورة آموزش نظامي براي انجام بقيه خدمت دورة ضرورت به منظور خدمت در وزارتخانه هاي آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و اموزش پزشكي و سازمان آموزش فني و حرفه‌اي وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سواد آموزي براي انجام فعاليت هاي اصلي اين وزارتخانه ها در بخش هاي محروم كشور و نقاط محروم آموزشي به صورت مأمور در اختيار وزارتخانه هاي مذكور و نهضت سواد آموزي قرار مي دهد.
تبصره مشموليني كه به موجب اين قانون براي انجام بقية خدمت دورة ضرورت جهت خدمت در سازمان آموزش فني و حرفه اي مأمور مي شوند مي بايست حداقل داراي مدرك ديپلم فني و بالاتر بوده باشند.
ماده1مكرر از تاريخ تصويب اين قانون در زمان صلح، وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران همه ساله تعدادي از مشمولان وظيفة فارغ التحصيل در رشتة كتابداري را بنا به درخواست وزارتخانه هاي فرهنگ و ارشاد اسلامي و جهاد سازندگي و سازمان ادري مجلس شوراي اسلامي پس از تأييد ستاد كل نيروهاي مسلح با رعايت اصل (147) قانون اساسي و تبصرة (48) قانون برنامة دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، پس از انجام دورة آموزش نظامي به منظور گذرانيدن بقية خدمت دورة ضرورت در كتابخانه هاي شهري و روستايي به صورت مأمور، در اختيار وزارتخانه هاي مذكور و كتابخانة مجلس شوراي اسلامي قرار مي دهد.
تبصره1 تكاليفي كه  در اين قانون برعهدة وزارتخانه هاي آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي گذارده شده است، حسب مورد عيناً در خصوص وزارتخانه هاي فرهنگ و ارشاد اسلامي و جهاد سازندگي اجرا خواهيد گرديد.
تبصره2 آيين نامة اجرايي اين قانون توسط وزارتخانه هاي فرهنگ و ارشاد اسلامي، جهاد سازندگي و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و سازمان امور اداري و استخدامي كشور ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهدرسيد.
ماده2 تعداد اين قبيل مشمولين در هر دوره براساس اعلام وزارت نياز وزارتخانه هاي مذكور و سازمان آموزش فني و حرفه اي وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي و موافقت ستاد فرماندهي كل نيروهاي مسلح مي باشد.
ماده3 مشمولان مذكور علاوه بر طي دورة آموزش نظامي موظف به گذراندن دورة آموزشي مهارت هاي حرفه اي طبق برنامه اي كه هر يك از وزارتخانه ها و سازمان آموزش فني و حرفه اي وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سواد آموزي تدوين و اعلام مي نمايند مي باشند.
ماده4 پس از پايان دوره آموزش نظامي و مهارت هاي حرفه اي، مشمولان ديپلمه اي‌كه در آزمايش هاي نهايي موفقيت حاص نمايند به درجه گروهبان سومي نائل خواهند شد.
تبصره مشمولاني كه مدرك تحصيلي آنها بالاتر از ديپلم است براساس قوانين نظام وظيفه به كسب درجه نائل مي شوند.
ماده5 اين مدت از خدمت مشمولين فوق جزو خدمت وظيفه محسوب خواهد شد. افراد مذكور از نظر انضباطي و كيفري تابع قوانين و مقررات نيروهاي مسلح بوده و از لحاظ آموزشي، بهداشتي و درماني تابع قوانين و مقررات وزارتخانه هاي مذكور مي باشند.
ماده6 تعيين محل خدت افرادي كه صلاحيت علمي و اخلاقي آنان با نظر وزارتخانه هاي آموزش و پرورش و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان آموزش فني و حرفه اي وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سواد آموزي در طي دوره آموزش نظامي و مهارت هاي حرفه اي براي قبول مسئوليت معلمي،‌ پزشكي، پيراپزشكي، و كتابداري مناسب تشخيص داده نشود به عهدة ستاد فرماندهي كل نيروهاي مسلح خواهد بود.
ماده7 به مشمولين اين قانون در مدت خدمت ضرورت حقوق و مزاياي معادل درجة استحقاقي و هزينة خوراك، پوشاك و مسكن طبق ضوابط مورد عمل نيروهاي مسلح پرداخت خواهد شد.
ماده8 كليه هزينه هاي دوره آموزش نظامي مشمولين اين قانون اعم از حقوق و مزايا، لباس، جيرة غذائي، درمان و غيره به عهده وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح خواهد بود.
ماده9 سازمان برنامه و بودجه مكلف است همه ساله اعتبارات لازم جهت اجراي اين قانون را در رديف جداگانه منظور و تأمين نمايد.
ماده10 فارغ التحصيلان فوق ليسانس كه تعهد خدمت به مراكز آموزش عالي دارند مشمول اين قانون نمي باشند.
ماده11 آئين نامة اين قانون توسط وزارتخانه هاي آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي و سازمان امور اداري و استخدامي كشور ظرف سه ماه پس از ابلاغ تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر يازده ماده و يك تبصره در جلسة علني روز چهارشنبه مورخ بيست و پنج‌ مهرماه يكهزاروسيصدوشصت‌ونه مجلس شوراي اسلامي تصويب و درتاريخ 3/8/1369 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
آئين نامة اجرايي قانون اصلاح قانون معلمان، پزشكان و پيراپزشكان وظيفه       مصوب2/3/1380
ماده1 در اين آيين نامه عبارت هاي زير در معاني مشروح مربوط به‌كار مي‌روند:
الف- ستاد كل: ستاد كل نيروهاي مسلح.
ب- كتابداران وظيفه: مشمولان موضوع اين آيين نامه.
پ- سازمان‌هاي به كارگيرنده: وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي و فرهنگ ارشاد اسلامي و سازمان اداري مجلس شوراي اسلامي.
ماده2 سازمان هاي به كارگيرنده در زمان صلح با رعايت كامل اين آيين نامه مي توانند به منظور رفع بخشي از نيازهاي خود دركتابخانه هاي شهري و روستايي و كتابخانة مجلس شوراي اسلامي از خدمت كتابداران وظيفه اي كه آموزش ديده و دورة ضرورت را مي گذرانند به صورت مأمور استفاده نمايند.
ماده3 سازمان هاي بكارگيرنده مكلفندتعداد كتابداران وظيفة مورد نياز خود را به تفكيك محل به‌كارگيري آنان دو ماه قبل از هراعزام به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح ارسال نمايند تا پس از هماهنگي به ستاد كل اعلام شود.
ماده4 ستاد كل پس از دريافت نيازمندي هاي سازمان هاي به كارگيرنده با رعايت حفظ توان رزمي نيروهاي مسلح نسبت به تعيين تعداد كتابداران وظيفه اقدام و جهت اجرا به نيروهاي مسلح ابلاغ مي نمايند.
ماده5 كتابداران وظيفه سهمية سازمان هاي به كارگيرنده پس از طي آموزش مقدماتي در مراكز آموزشي كه توسط ستاد كل تعيين شده است به سازمان هاي به كارگيرنده مأمور و اسامي آنان به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح اعلام مي شود.
تبصره در مواقع بحران با تصويب فرماندة معظم كل قوا مأموريت كتابداران وظيفه لغو مي شود و براي تعيين محل خدمت در اختيار ستاد كل قرار مي‌گيرند.
ماده6 حقوق و مزاياي كتابداران وظيفه با رعايت مادة(7) قانون مطابق جدول هائي است كه توسط ستاد كل تهيه و به سازمان هاي به كارگيرنده ابلاغ مي شود.
تبصره1 كتابداران وظيفه از كلية مزايايي كه براي مشمولان وظيفة عمومي مطابق مقررات در نظر گرفته مي شود برخوردار هستند.
تبصره2 كسور قانوني مقرر در قوانين نيروهاي مسلح، براساس حقوق كتابداران وظيفه كسر و به همراه سهم دولت كه از محل بودجة دستگاه محل خدمت تأمين مي شود در پايان هر ماه به حساب صندوق بيمه و بازنشستگي نيروي مربوط واريز مي شود.
ماده7 تأمين هزينه هاي آموزشي، بهداشتي، درماني، خوراك، پوشاك، مسكن و بيمة عمر و حوادث كتابداران وظيفه طبق قوانين و مقررات نيروهاي مسلح برعهدة سازمان به كارگيرنده است و اين افراد از لحاظ انضباطي و كيفري تابع قوانين و مقررات نيروهاي مسلح هستند.
تبصره سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور موظف است سهم سرانة بيمة درماني كتابداران وظيفه را به سازمان هاي به كارگيرنده پرداخت نمايد.
ماده8 مدت آموزش نظامي مقدماتي كتابداران وظيفه توسط يگان آموزش دهنده برابر ضوابط مربوط تعيين مي شود.
تبصره1 مشمولاني كه قبل از اعزام به خدمت، آموزش نظامي مقدماتي را در نيروهاي مسلح گذرانده باشند با اراية گواهي به يگان آموزش دهنده از انجام آموزش نظامي معاف مي شوند.
تبصره2 نيروي آموزش دهنده مكلف است پس از پايان آموزش نظامي مقدماتي كتابداران وظيفه را به منظور ادامة خدمت دورة ضرورت به سازمان هاي به كارگيرنده معرفي نمايد.
ماده9 سازمان هاي به كارگيرنده موظفند تخلفات كتابداران وظيفه را براساس آيين نامة انضباطي نيروهاي مسلح به سازمان هاي ذيربط در نيروهاي مسلح اعلام نمايند؛ سازمان ياد شده موظف است تا دو ماه نتيجة رسيدگي و اقدام لازم را به سازمان هاي به كارگيرنده اعلام نمايد.
ماده10 در صورتي كه سازمان هاي به كارگيرنده نتوانند از كتابداران وظيفه در كتابخانه هاي موضوع قانون اصلاح قانون معلمان، پزشكان و پيراپزشكان وظيفه-مصوب 1377- استفاده نمايند، با هماهنگي ستاد كل در خصوص بازگرداندن افراد ياد شده، به نيروي مربوط اقدام مي نمايند.
ماده11 هرگونه نقل و انتقال كتابداران وظيفه در ايام خدمت، حسب مورد با موافقت يگان مربوط و با اطلاع ستاد كل صورت مي گيرد.
ماده12 سازمان هاي به كارگيرنده مكلفند كتابداران وظيفه را در پايان دوره براي دريافت كارت پايان خدمت به يگان آموزش دهنده معرفي نمايند.
معاون اول رئيس جمهور- حسن حبيبي
 
ماده1 وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مي توانند در زمان صلح با رعايت كامل موازين عدل اسلامي و مفاد اين آئين نامه به منظور اجراي فعاليت هاي اصلي خود در بخش هاي محروم كشور و نقاط محروم آموزشي از خدمت مشمولان وظيفه كه دورة ضرورت را مي گذرانند، استفاده نمايند.
تبصره بخش‌هاي محروم كشور بخش هايي هستند كه از سوي هيأت وزيران تعيين شده يا مي شوند و مناطق محروم آموزشي مناطقي هستند كه توسط وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مشخص شده و به تأييد شوراي عالي آموزش و پرورش و در مورد سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور، وزير كار و امور اجتماعي برسد.
ماده2 وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مكلفند تعداد مشمولان وظيفة مورد نياز خود را به تفكيك مقاطع و رشته‌هاي تحصيلي و محل بكارگيري آنان، تا اول دي ماه هرسال به سازمان امور اداري و استخدامي كشور گزارش نمايند تا پس از هماهنگي به صورت يكجا از طريق وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح تا اول بهمن ماه هرسال به ستاد فرماندهي كل قوا اعلام گردد.
ماده3 ستاد فرماندهي كل قوا پس از دريافت نيازمندي‌هاي آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي موضوع ماده(2) اين آئين نامه با رعايت حفظ توان رزمي نيروهاي مسلح نسبت به تعيين تعداد مشمولان مازاد براحتياج نيروهاي مسلح ابلاغ خواهند نمود.
تبصره مراكز آموزش نظامي مشمولان وظيفة سهمية وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي از سوي ستاد فرماندهي كل قوا تعيين و ابلاغ خواهدشد.
ماده4 مشمولان وظيفة سهمية وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي پس از طي آموزش مقدماتي در پادگان هائي كه توسط ستاد فرماندهي كل قوا تعيين شده است به وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مأمور مي شوند و صورت اسامي آنان به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح خواهدشد.
تبصره درمواقع ضرورت با تصويب فرماندهي كل قوا مأموريت اين قبيل افراد لغو و براي تعيين محل خدمت در اختيار ستاد فرماندهي كل قوا قرار مي‌گيرند.
ماده5 مشمولان وظيفة سهمية وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي كه صلاحيت علمي و اخلاقي آنان برابر ضوابط گزينش دستگاه مربوط تأييد شده است پس از طي دورة آموزش نظامي و كسب موفقيت در دورة آموزش مهارت‌هاي حرفه‌اي كه توسط وزارت آموزش و پرورش، سازمان فني و حرفه‌اي و نهضت سوادآموزي برگزار مي‌گردد برابر قوانين و مقررات مورد عمل ارتش جمهوري اسلامي ايران به كسب درجات نظامي نايل مي شوند.
تبصره مشمولاني كه صلاحيت علمي و اخلاقي آنان از سوي گزينش دستگاه مربوط تأييد نگردد و يا اينكه در طول دوران خدمت صلاحيت ادامة كار را به تشخيص دستگاه مربوط از دست بدهند با ذكر دليل براي انجام بقية خدمت دورة ضرورت، به يگان اعزام كننده معرفي خواهندشد.
ماده6 مشمولان وظيفه در مدت خدمت در وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي به صورت مأمور از نيروهاي مسلح و با حفظ وضعيت نظامي انجام وظيفه خواهند نمود.
ماده7 درمدت خدمات در وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي حقوق و مزاياي مشمولان وظيفه معادل درجة استحقاقي و هزينه خوراك، پوشاك و مسكن طبق ضوابط مورد عمل نيروهاي مسلح خواهد بود و از محل اعتبارات وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور وابسته به وزارت كار امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي پرداخت خواهدشد.
ماده8 كلية هزينه‌هاي دورة آموزش مقدماتي مشمولان وظيفه موضوع اين آئين نامه اعم از حقوق و مزايا، لباس، خوراك، مسكن، درمان و غيره به عهدة وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح است و هزينة آموزش مهارت‌هاي حرفه‌اي و بقية خدمت دورة ضرورت به عهدة وزارت آموزش و پرورش،سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مي باشد.
تبصره كسور قانوني مقرر در قوانين نيروهاي مسلح از حقوق مشمولان وظيفه موضوع اين آئين نامه كسر و به همراه سهم دولت كه از محل بودجة دستگاه مربوط تأمين مي گردد در پايان هرماه به حساب‌هاي مربوط در صندوق هاي بازنشستگي و بيمة نيروهاي مسلح واريز مي گردد.
ماده9 سازمان برنامه و بودجه مكلف است همه ساله اعتبارات لازم جهت اجراي اين آئين نامه راتأمين نمايد و دراختيار وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي قراردهد.
ماده10 مشمولان وظيفة موضوع اين آئين نامه درمدت خدمت از نظر امور انضباطي و جرائم و تخلفات تابع قوانين و مقررات نيروهاي مسلح و از جهت انجام امور اداري تابع مقررات دستگاه محل خدمت خود مي باشند.
ماده11 وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي، مشمولان وظيفة معرفي شده از سوي مراكز آموزشي نيروهاي مسلح را به خدمت پذيرفته و پس از پايان مدت قانوني خدمت دورة ضرورت،‌ آنان را جهت ترخيص از خدمت و صدور كارت پايان خدمت، به يگان اعزام كننده معرفي مي نمايند.
ماده12 وزارت آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور وابسته به وزارت كار و امور اجتماعي و نهضت سوادآموزي مجازند جهت انجام كلية امور مندرج در اين آئين نامه برحسب ضرورت و با رعايت مقررات مربوط، واحد مستقلي با شعب استاني يا منطقه‌اي و شهرستاني لازم، اثر نمايند.
معاون اول رئيس جمهور- حسن حبيبي
 
قانون مربوط به خدمت پزشكان و پيراپزشكان مصوب 12/2/1375
ماده1 كليه افراد ايراني با تحصيلات فوق ديپلم و بالاتر كه پس از تاريخ 1/4/1367 از مراكز آموزش عالي گروه پزشكي در داخل و يا خارج از كشور فارغ التحصيل شده يا مي شوند و خدمت آنان از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مورد نياز اعلام مي گردد، مكلفند حداكثر مدت 24ماه اول پس از فراغت از تحصيل خود را در داخل كشور و در مناطق مورد نياز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تشكيلات تابعه آن خدمت نمايند.
تبصره1 مدت خدمت در مقاطع كارداني يكسال مي باشد.
تبصره2 مدت فوق براي كمتراز 2سال بر حسب محروميت نقاط به تفضيل آئين نامه‌اي خواهد بود كه به تصويب هيأت وزيران خواهدرسيد.
تبصره3 كساني كه خدمت موضوع اين قانون را به انجام رسانيده همچنين كساني كه داراي پروانة دائم باشند، يا واجد شرايط دريافت پروانة دائم باشند،‌ با دريافت مدرك تحصيلي جديد مشمول خدمات موضوع اين قانون نمي باشند.
تبصره4 پزشكان عمومي ذكور مشمول اين قانون و قانون پيام آوران بهداشت موظفند حداقل يك سال خدمات قانوني را در مراكز بهداشتي و درماني روستاها و بخش هاي كشور انجام دهند.
تبصره5 مستخدمين رسمي دولت و كادر ثابت نيروهاي مسلح و اعضاء هيأت و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي خدمت موضوع اين قانون را در نقاط مورد نياز سازمان ذيربط به شرط داشتن واحدهاي بهداشتي، درماني انجام خواهند داد.
ماده2 همسران و فرزندان شهداء، آزادگان، مفقودين جنگ تحميلي، يك نفر برادر يا خواهر شهيد يا مفقود، برادران و خواهران دو شهيد يابالاتر، آزادگان، جانبازان، جانبازان انقلاب اسلامي بالاي 25% و نيز مادراني كه حضانت فرزند خود را به عهده دارند و تك فرزند خانواده از خدمت موضوع اين قانون معاف هستند و در صورت تمايل افراد مذكور و نياز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اين گروه مي توانند از مزاياي اين قانون بهره‌مند شوند.
تبصره در مورد معافيت افراد مازاد بر نياز اولويت با رزمندگان مي باشد.
ماده3 مدت خدمت دوره ضرورت و دورة احتياط مشمولان اين قانون كه در حرفة پزشكي انجام شود از كل خدمت مقرر در اين قانون كسر مي گردد.
ماده4 مشمولان اين قانون مكلفند حداكثر يك ماه بعد از فراغت از تحصيل يا اعلام ارزشيابي مدرك تحصيلي خارج از كشور به منظور تعيين وضعيت از لحاظ شمول موضوع اين قانون خود را به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي معرفي نمايند. وزارت مذكور موظف است ظرف حداكثر دوماه تعيين محل خدمت نموده و افراد مازاد بر نياز را با رعايت اولويت سهمية مناطق يك و آزاد معاف نمايد. كساني كه ظرف مدت مقرر خود را معرفي ننمايند و يا يك ماه پس از تعيين محل خدمت شروع به كار نكنند، غايب محسوب و به تشخيص وزارت مذكور برابر مدت غيبت به خدمت آنان افزوده خواهد شد.
ماده5 مشمولان اين قانون مادام كه خدمات قانوني را شروع ننموده يا معافيت اخذ نكرده باشند، مجاز به دخالت در امور پزشكي نمي باشند.
ماده6 تحويل مدرك تحصيلي و ريز نمرات و صدور هرگونه تأييديه تحصيلي و گواهينامه براي مشمولاني كه خدمت موضوع اين قانون را انجام نداده و يا معافيت دريافت ننموده باشند ممنوع است.
تبصره كساني كه براي ادامه تحصيل با هزينه شخصي در دانشگاه‌هاي معتبر مورد تاييد در خارج از كشور در رشته‌هاي مورد نياز كشور احتياج به مدارك تحصيلي داشته باشند، با سپردن تضمين كافي مبني بر انجام خدمات قانوني پس از فراغت از تحصيل، مدارك تحصيلي و گواهي موقت طبابت دريافت خواهند داشت.
ماده 7 فارغ التحصيلان سهميه مناطق 2 و بالاتر و مناطق محروم آزمونهاي سراسري سنوات پس از انقلاب فرهنگي موظفند تعهدات خود را بر اساس آئين نامه‌اي كه به تصويب وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد رسيد، انجام دهند.
ماده 8 مشمولين قوانين قبلي خدمات پزشكان كه به دليل موجه خدمات خود را طبق ضوابط مربوط انجام نداده‌اند مشمول اين قانون خواهند بود.
ماده 9 فارغ التحصيلان خارج از كشور كه از مزاياي ارزي بهره‌مند نشده‌اند، از شمول اين قانون مستثني بوده و چنانچه از گروه داراي پروانه باشند طبق ضوابط، پروانه دائم پزشكي دريافت خواهند نمود.
تبصره 1 كساني كه از ارز دولتي استفاده نموده‌اند با توجه به مدت استفاده از ارز دولتي خدمات موضوع اين قانون و تعهدات مربوطه را انجام خواهند داد.
تبصره 2- كساني كه در حين تحصيل رشته هاي علوم پزشكي وارد كشور شده و تحصيلات   خود را تا فارغ التحصيلي در داخل كشور ادامه مي دهند در صورتي كه هزينه تحصيل خود را بپردازند و ار مزاياي ارزي دولت بهره مند نگرديده باشند براي باقي مانده دوره تكميلي نياز به انجام خدمات قانوني نخواهند داشت.
ماده 10- خدمات قبلي مشمولين قانون خدمت خارج از مركز پزشكان و دندانپزشكان و داروسازان به قوت خود باقي است و جزو خدمات موضوع اين قانون محسوب مي گردد.
ماده 11- مشمولان اين قانون از لحاظ حقوق و مزايا و امور رفاهي (مرخصي هاي استحقاقي، استعلاجي، بدون حقوق، پاداش، كمك هاي غير نقدي و بيمه عمر و درمان و حادثه و ساير مزايا) تابع قوانين و مقررات استخدام كشوري و قانون نظام هماهنگ پرداخت كاركنان دولت مي باشند و چنانچه به دستگاه ديگر معرفي گردند كه داراي مقررات استخدامي خاص مي باشند، تابع ضوابط حقوقي و رفاهي آن دستگاه خواهند بود.
تبصره 1 مشمولان اين قانون كه به طور تمام وقت و بدون كار انتفاعي خصوصي خدمت مي نمايند، چنانچه از گروه داراي پروانه باشند درمقابل دو نوبت كار موظف از حقوق و مزايا اضافه كاري و حق محروميت از مطب طبق آئين نامه اجرايي كه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تدوين خواهد نمود، استفاده مي‌نمايند و در صورتي كه از گروه بدون پروانه باشند، از مزاياي دو نوبت كار موظف (كار و اضافه كار) بهره مند ميگردند.
تبصره 2 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ميتواند مشمولان موضوع اين قانون را در صورت نياز با الويت مناطق محروم و نيازمند در حين خدمت بدون اخذ مجوزهاي مربوطه به استخدام پيماني يا رسمي دستگاه مربوطه درآورد.
ماده 12 مشمولان اين قانون كه به سن بالاي 45 سالگي رسيده باشند، از انجام خدمات موضوع اين قانون معاف ميباشند.
ماده 13 بهداشتكاران دهان و دندان و كاردان هاي بهداشت خانواده و مبارزه با بيماريها، تابع ضوابط مقرر در قوانين خاص مربوط به خود ميباشند.
ماده 14 به منظور تربيت پزشك متخصص مورد نياز مناطق محروم و نيازمند كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است به هنگام پذيرش دستيار تخصصي، سهيمه‌هاي جداگانه‌اي را براي مناطق محروم و نيازمند كشور اختصاص دهد، دستياران تخصصي استفاده كننده از سهميه مذكور موظفند پس از انجام دوره تخصص، برابر طول دوره تخصص به عنوان خدمات قانوني موضوع اين قانون در نقاط مربوط انجام دهند و پس از انجام خدمات مذكور پروانه دائم دريافت خواهند نمود.
تبصره 1 دستياران استفاده كننده از سهميه موضوع اين ماده كه داراي پروانه دائم پزشكي هستند، نصف مدت دوره تخصصي با احتساب ضرايب مربوط در نقاط مذكور خدمت خواهند نمود.
تبصره 2 دستياران تخصصي موضوع ماده فوق موظفند قبل از شروع دوره دستياري تعهد ثبتي لازم جهت خدمت در نقاط مربوط به دانشگاه‌‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني بسپارند.
تبصره 3 قانون نحوه تامين هيات علمي مورد نياز دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي به قوت خود باقي است.
ماده 15 قانون تامين وسايل و امكانات تحصيل اطفال و جوانان ايراني و اصلاحات آن به قوت خود باقي است و انجام خدمات موضوع اين قانون بعنوان قسمتي از تعهدات موضوع قانون مزبور محسوب خواهد شد.
ماده 16 آئين نامه اجرايي اين قانون توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي حداكثر ظرف دو ماه تهيه و پس از تصويب هيات وزيران به مرحله اجراء گذاشته خواهد شد.
ماده 17 كليه قوانين مغاير با اين قانون لغو ميگردد.
قانون فوق مشتمل بر 17 ماده و 14 تبصره در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ دوازدهم ارديبهشت ماه يك هزار و سيصد و هفتاد و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 26/2/1375 به تائيد شوراي نگهبان رسيده است.  
 
آئين‌نامة اجرايي قانون مربوط به خدمت پزشكان و پيراپزشكان1 مصوب 25/6/1375
مادة 1 مشمولان قانون عبارتند از:
الف – گروه پزشكي شامل پزشك، دندانپزشك، داروساز، دكتراي علوم آزمايشگاهي و متخصصان رشته‌هاي مذكور.
ب- گروه پيراپزشكي در رشته‌هاي وابسته شامل فارغ‌التحصيلان كاردان و بالاتر در رشته‌هاي مامايي، پرستاري، علوم آزمايشگاهي، تكنولوژي پزشكي، راديولوژي، رشته‌هاي مختلف توانبخشي، امور دارويي، رشته‌هاي مختلف بهداشتي، اطاق عمل، هوشبري، تغذيه، شنوايي سنجي، بينايي سنجي، ضبط آمار و مدارك پزشكي، رشته‌هاي مربوط به علوم پاية پزشكي، آمار زيستي، خدمات اجتماعي و مددكاري و روانشناسي باليني.
مادة 2 مناطق مورد نياز مادة (1) قانون خدمت پزشكان و پيراپزشكان – مصوب 1375 – (كه از اين پس قانون ناميده مي‌شود) و رشته‌هاي مربوط، همچنين گروه‌هاي مازاد برنياز، در ابتداي هر سال توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين و اعلام خواهد شد.
مادة3 توزيع فارغ‌التحصيلان گروه‌هاي پزشكي و پيراپزشكي در مناطق مورد نياز با اولويت مناطق محروم با نظر كميسيوني است كه اعضاي آن توسط وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين مي‌شود.
مادة4 كاردان‌هاي مبارزه با بيماري‌ها و بهداشت خانواده بهداشتكار دهان و دندان براساس قانون مربوط، انجام وظيفه خواهند كرد.
مادة5 در مورد بانوان مشمول قانون، ملاك احراز ازدواج و تاريخ آن، مندرجات شناسنامة زوجين است.
مادة6 مراجع صدور گواهي پايان خدمات مشمولان قانون، توسط وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين خواهد شد.
مادة7 با مشمولان بيمار طبق نظر شوراي عالي پزشكي وزارت بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي رفتار خواهد شد.
مادة8 در جهت اعمال ضوابط مادة (4) قانون، مراكز آموزشي موظفند تاريخ فراعت از تحصيل دانشجويان را به ادارة كل فارغ‌التحصيلان اعلام كرده، مرابت را به نحو مقتضي به اطلاع آنها برسانند.
مادة9 خدمات بانوان متأهل فارغ‌التحصيلان بعد از تاريخ 4/3/1360 كه به تبعيت از همسر و با كسب پروانة خاص يا مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا بهداري در مناطق غير مجاز انجام وظيفه كرده‌اند قابل محاسبه مي‌باشد.
مادة 10 ملاك احراز استخدام رسمي معرفي نامة دستگاه ذيربط و آخرين حكم استخدامي رسمي كارمند است.
تبصره اين قبيل مستخدمان رسمي دولت، در صورتي مي‌توانند از تسهيلات پيش‌بيني شده در قانون استفاده كنند كه داراي مراكز بهداشتي و درماني مجاز باشند.
مادة11 در اجراي مادة (2) قانون، مرجع صدور گواهي براي خانوادة شهدا، بنياد شهيد انقلاب اسلامي مركز، براي جانبازان، بنياد جانبازان انقلاب اسلامي مركز، براي آزادگان، ستاد رسيدگي به امور آزادگان مركز، براي مفقود‌الاثرها حسب مورد توسط مقامات مجاز نيروهاي مسلح كه امضاي آنها معرفي شده است و براي تك اولاد خانواده، گواهي ثبت احوال محل مي‌باشد.
مادة12 دستياراني كه به استناد ضوابط قانوني متعهد خدمت مي‌شوند با انجام تعهدات قانوني مجاز به دريافت گواهي پاياني و پروانه دايم خواهند بود.
مادة13 در مورد اعمال ضرايب مناطق محروم، جداول موضوع تصويب نامة شمارة 8477/ت/14732/ه مورخ 10/7/1374 ملاك عمل خواهد بود
 
 
مادة واحده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي‌تواند در زمان صلح با رعايت اصل 147 قانون اساسي براي اجراي طرح‌هاي بهداشتي از خدمت مشمولان وظيفه عمومي عادي با مدرك تحصيلي پايان دورة متوسطه، پس از انجام آموزش نظامي از طريق وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و تأييد ستاد كل نيروهاي مسلح، پس از آموزش دورة بهداشت لازم طبق تشخيص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به عنوان سرباز- بهداشتيار استفاده كند.
هزينه‌هاي مربوط به دورة آموزش نظامي بر عهدة وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح است و هزينه‌هاي آموزشي بهداشتياري و حقوق، مزايا و جيرة استحقاقي در دورة خدمت از محل اعتبارات دستگاه مربوط تأمين مي‌شود كه ميزان دريافتي اين قبيل افراد نبايد در مجموع از حد مقرر در قوانين نيروهاي مسلح تجاوز كند.
آئين‌نامه اجرايي اين قانون توسط وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و با همكاري وزارتخانه‌هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و كشور تهيه پس از تأييد ستادكل نيروهاي مسلح به تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.
قانون فوق مشتمل بر مادة واحده در جلسة علني روز سه‌شنبه مورخ بيست و يكم مردادماه يك هزار و سيصد و هفتاد و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 29/5/1376 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
 
مادة واحده كلية افرادي كه به سن مشموليت نرسيده به كساني كه داراي يكي از معافيت‌هاي مقرر در قانون خدمت وظيفة عمومي بوده و طبق عمان قانون واجد شرايط اعزام به خدمت نباشند، به طور داوطلب در جبهه خدمت نموده يا بنمايند و مجموعة دورة آموزش و حضور در جبهه كمتر از سه ماه نباشد و همچنين ايامي كه بعد از اين مدت در مناطق عملياتي خدمت نمايند، جزو خدمت دورة ضرورت آنان محسوب خواهد شد.
تبصره1 از تاريخ تصويب اين قانون اعزام شوندگان به مناطق عملياتي در صورتي از مزاياي اين قانون بهره‌مند مي‌شوند كه داراي پانزده سال تمام باشند.
تبصرة2 در صورتي كه مدت خدمت افراد موضوع اين قانون در منطقة عملياتي معادل يا بيشتر از خدمت دورة ضرورت باشد كارت پايان خدمت آنان توسط نيروي اعزام كننده صادر و تحويل خواهد شد و چنانچه مدت خدمت در منطقة عملياتي كمتر از مدت خدمت دورة ضرورت باشد، كسري آن را تا مدت مقرر خدمت دورة ضرورت با اخذ دفترچة آماده به خدمت و معرفي ادارة وظيفة عمومي در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي انجام خواهد داد.
تبصرة3 كساني مي‌توانند از مزاياي اين قانون استفاده نمايند كه چنانچه بيش از حقوق و فوق‌العادة سربازي اخذ كرده‌اند و يا اخذ مي‌كنند مابه‌التفاوت آن را به خزانه واريز نمايند.
تبصرة4 كساني كه به علت حضور در جبهه پس از رسيدن به سن مشموليت خود را به ادارة نظام وظيفه براي گرفتن كارت آماده به خدمت معرفي نكرده باشند، غيب محسوب نشده و مشمول اين قانون خواهند شد.
تبصرة5 آئين‌نامه اجرائي اين قانون توسط وزارت‌خانه‌هاي كشور، دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تهيه و به تصويب هيأت دولت خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر مادة واحده و پنج تبصره در جلسة روز يكشنبه بيست و ششم مهرماه يك هزار و سيصد و شصت و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 6/8/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
آئين‌نامة اجرائي قانون احتساب خدمت در جبهة افراد جزو خدمت دورة ضرورت1 مصوب 7/2/1367
مادة 1 در اجراي قانون احتساب خدمت در جبهة افراد جزو خدمت دورة ضرورت مصوب 26/7/1366 مجلس شوراي اسلامي (كه در اين آئين‌نامه قانون ناميده مي‌شود) مدت خدمت در جبهة افراد به شرح زير جزو خدمت دورة ضرورت محسوب مي‌گردد:
1- كساني كه داراي حداقل 15 سال تمام بوده و قبل از سن مشموليت به مناطق عملياتي اعزام شده يا بشوند.
2- كساني كه داراي يكي از معافيت‌هاي مقرر در قانون خدمت وظيفة عمومي بوده و طبق همان قانون واجد شرايط اعزام به خدمت نباشند.
3- كساني كه در جبهه به سن مشموليت رسيده يا مي‌رسند.
تبصرة 1 نسبت به قبل از تصويب قانون داشتن حداقل 15 سال تمام شرط نيست.
تبصرة2 افراد مذكور در بند 3 اين ماده مكلفند پس از اتمام خدمت در جبهه در صورتي كه فاقد يكي از معافيت‌هاي مقرر در قانون خدمت وظيفة عمومي باشند بلافاصله خود را به حوزه‌هاي وظيفة عمومي محل صدور شناسنامه يا سكونت معرفي نمايند.
مادة2 معافيت‌هاي مقرر در (قانون) عبارتند از:
الف- معافيت تحصيلي.
ب- معافيت پزشكي (موقت يا دائم).
ج- معافيت كفالت (موقت يا دائم)
د- معافيت خانوادة شهداء، معلولين، اسراء، مفقودالاثرها.
ه- معافيت‌هاي موضوع مواد 6و7و8و9 قانون خدمت وظيفة عمومي.
و- معافيت قانون تأمين هيأت علمي دانشگاه‌ها.
ز- معافيت موضوع مادة3 قانون اصلاح تبصرة2 مادة1 و اصلاح مادة9 و الحاق يك ماده به قانون خدمت وظيفة عمومي.
ح- معافيت‌هاي مربوط به متولدين سال‌هاي 1337 و قبل از آن.
مادة3 احتساب دورة آموزش پس از تصويب اين قانون مشروبط به اعزام، بلافاصله پس از دورة آموزش مي‌باشد. مگر عدم اعزام به علل زير باشد:
1- شهادت يا فوت بستگان طبقة 1 و 2 (پدر- مادر- خواهر- برادر- فرزند) و در طبقة 3 (عمو- عمه- خاله- دائي) يا همسر.
2- حادثه يا بيماري در حين آموزش كه توانائي اعزام و خدمت در جبهه را از فرد سلب نمايد (بنا به تشخيص بهداري مراكز آموزش و يا بهداري نيروي اعزام كننده).
3- عدم نياز به اعزام نيرو پس از آموزش كه توسط مسئولين اعزام اعلام مي‌گردد.
مادة4 خدمت افراد موضوع قانون در كلية نقاط جبهه و مناطق عملياتي جزو خدمت دورة ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصرة1 خدمت در مناطقي غير از جبهه و مناطق عملياتي حتي به عنوان نياز يا مأموريت مشمول استفاده از مزاياي اين قانون نمي‌باشد.
تبصرة2 مناطق عملياتي كه در احتساب حقوق و فوق‌العادة سربازي مؤثر خواهد بود. مناطقي است كه به پيشنهاد ستادكل سپاه پاسداران و ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران به تصويب شوراي عالي دفاع رسيده و اعلام شده باشد.
مادة5 در صورتي كه مجموع خدمت افراد موضوع قانون اعم از آموزش و حضور در جبهه و يا مناطق عملياتي معادل يا بيشتر از خدمت دورة ضرورت باشد افراد مذكور به حوزه‌هاي وظيفة عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت معرفي تا براي آنان دفترچة آماده به خدمت به تاريخ سه ماه اولية اعزام صادر و سپس كارت پايان خدمت آنان با رعايت تبصرة 3 قانون توسط نيروي اعزام كننده صادر و تحويل خواهد شد.
تبصره مراتب پايان خدمت دورة ضرورت افراد موضوع اين ماده توسط نيروي صادر كنندة كارت پايان خدمت به حوزة وظيفة محل صدور شناسنامه و حوزة صادر كنندة دفترچة آماده به خدمت اعلام خواهد شد.
مادة6 افرادي كه مجموع مدت آموزش نظامي و حضور در جبهه و يا مناطق عملياتي آنان كمتر از مدت دورة ضرورت باشد، ملزم هستند به ادارة وظيفة عمومي محل صدور شناسنامه يا سكونت مراجعه و دفترچة آماده به خدمت اخذ نمايند و كسري خدمت را با معرفي حوزة نظام وظيفه تا مدت مقرر در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي انجام دهند.
تبصرة1 كارت پايان خدمت افراد موضوع اين ماده توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي صادر و تحويل خواهد شد و مراتب پايان خدمت به حوزة وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه و صادر كنندة دفترچة آماده به خدمت اعلام خواهد گرديد.
تبصرة2 افرادي كه قبل از تصويب قانون به جبهه و يا مناطق عملياتي اعزام شده و اكنون در يكي از نهادهاي نظامي يا انتظامي مشغول انجام خدمت وظيفه باشند، مابقي خدمت دورة ضرورت را در همان نيرو سپري نموده و كارت پايان خدمت را از نيروي مذكور دريافت خواهند كرد.
مادة7 افرادي مي‌توانند از مزاياي اين قانون استفاده نمايند كه در زمان خدمت در جبهه و يا مناطق عملياتي وجوهي بيش از حقوق و فوق‌العادة سربازي اخذ ننموده يا ننمايند. در غير اين صورت بايستي مابه‌التفاوت وجوه دريافتي را به حسابي كه نيروي اعزام كننده مشخص خواهد نمود به حساب خزانه واريز و فيش مربوطه به نيروي اعزام كننده ارائه تا گواهي انجام خدمت در جبهه يا مناطق عملياتي براي آنان صادر شود.
ماده 8 مدت قابل احتساب حضور در جبهه افراد موضوع قانون به عنوان خدمت دوره ضرورت از يك سال خدمت اجباري در مناطق عملياتي سربازان وظيفه موضوع ماده 5 قانون الحاق موادي به قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 26/1/65 كسر خواهند شد.
ماده 9 كساني كه حين خدمت در جبهه به سن مشموليت رسيده و نتواند خودرا به اداره وظيفه عمومي جهت دريافت دفترچه آماده به خدمت معرفي نمايند، ضمن اينكه اين ايام جزو خدمت دوره ضرورت محسوب مي شود با ارائه گواهي كسر خدمت صادره از سوي نيروي مسلحي كه مجاز به اعزام باشد به حوزه نظام وظيفه از وي رفع غيبت به عمل مي آيد.
ماده 10 چنانچه افرادي قبل از اعزام به آموزش يا جبهه و مناطق عملياتي غيبت داشته باشند، نمي توانند از مزاياي اين قانون استفاده نمايند . ونيز افرادي كه در زمان خدمت در جبهه به سن مشموليت رسيده و مطابق تبصره 2 ماده 1 همين آئين نامه پس از اتمام تعهد يا مأموريت ، خودرا به حوزه نظام وظيفه معرفي ننمايند مدت خدمت ايشان در اعزام هاي مجدد قابل احتساب نخواهد بود .
ماده 11 چنانچه افراد موضوع اين قانون قبل از پايان مدت مأموريت اقدام به ترك جبهه يا مناطق عملياتي بنمايند يا پس از اتمام مدت مأموريت بدون اخذ برگ پايان مأموريت يا ترخيص ،(كه حد اكثر ظرف مدت يك ماه پس از اتمام مدت مأموريت صادر خواهد شد.) جبهه يا مناطق عملياتي را ترك نمايند دراين نوبت اعزام مشمول استفاده از اين قانون نخواهد شد.
تبصره1 ترك خدمت چنانچه به تشخيص نيروي اعزام كننده موجه باشد از شمول اين ماده خارج خواهد بود.
تبصره 2 افراد موضوع اين قانون پس از اتمام مدت تعهد يا مأموريت تكليفي نسبت به ادامه خدمت در جبهه ندارند،مگر آنكه نيروها در حال آماده باش كامل باشند كه در اين صورت اين مدت نيز محاسبه خواهد شد.
ماده 12 درصورتي كه هلال احمر وجهاد سازندگي و ساير نهادهاي مشابه حسب ضرورت و وظايف اصلي خوددر ارتباط با جنگ افرادي را به جبهه يا مناطق عملياتي اعزام نمايند، بايد هماهنگي و موافقت سپاه پاسداران باشد در غير اين صورت گواهي كسر خدمت براي آنان صادرنخواهد شد.
تبصره 1 در مورد افرادي كه قبل از تصويب اين آئين نامه از طريق نهادهاي موضوع ماده فوق به جبهه يا مناطق عملياتي اعزام شده باشند، نهادهاي مذكور بايد مراتب را به ستادمركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي اعلام دارند تا حسب مورد كارت پايان خدمت يا گواهي كسر خدمت از سوي سپاه براي آنان صادر شود.
تبصره2 نحوه اجراي اين ماده و تبصره 1 آن طي دستورالعملي از سوي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به هلال احمر و جهاد سازندگي و عنداللزوم ساير نهادهاي مشابه ابلاغ خواهد گرديد.
ماده 13 مدت بازداشت افراد موضوع قانون كه در اثر ارتكاب جرائم عمدي يا تخلفات انظباطي صورت گرفته باشد و همچنين ايامي كه غيبت داشته باشندبه عنوان خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهند شد.
تبصره به ازاي هر روز غيبت غير موجه 3 روز از ايام خدمت قابل احتساب كسر خواهد شد.
ماده 14 مدت درمان و استراحت پزشكي افرادي كه به علت شركت در عمليات يا مأموريت يا آموزش قبل از اعزام مجروح شده يا بشوند با تأييد بهداري نيروي اعزام كننده مطابق قانون خدمت وظيفه عمومي جزو خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
ماده15 مشمولاني كه بر اساس قانون خدمت وظيفه عمومي معاف از خدمت تشخيص داده شده يا بشوند در صورتي كه بخواهند از مزاياي قانون استفاده نمايند با رعايت مفاد اين آئين نامه به آنان كارت پايان خدمت داده شده و كارت معافيت قبلي اخذ خواهد گرديد.
ماده16 اعطاي هر گونه كسر خدمت موضوع قانون صرفاٌ بر اساس اين آئين نامه به عمل خواهد آمد و كليه بخشنامه ها و دستورالعمل هاي قبلي ملغي الاثر خواهد بود.
 
ماده واحده كليه افرادي كه از سن شانزده سالگي تمام عضو بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مي شوند و به طور منظم باآن نيرو همكاري نمايند، هر سال خدمت آنان متناسب با ميزان فعاليت ، معادل چهل وپنج روز تا سه ماه جزء خدمت وظيفه عمومي آنان محسوب مي گردد.
تبصره آئين نامه اجرائي اين قانون حد اكثر ظرف سه ماه توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و نيروهاي انتظامي تهيه و پس ازتأييد ستاد كل نيروهاي مسلح به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره در جلسه علني روز سه شنبه مورخ سوم اسفندماه يكهزار و سيصدو هفتاد وهشت مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 8/12/1378 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
آيين نامه اجرايي قانون احتساب فسمتي از خدمت اعضاي بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به عنوان خدمت دوره ضرورت    مصوب 11/6/1380
ماده 1 در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:
الف – قانون: قانون احتساب قسمتي از خدمت اعضاي بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به عنوان خدمت دوره ضرورت – مصوب1378-
ب- نيروي مقاومت : نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي .
پ- سپاه: سپاه پاسداران انقلاب اسلامي .
ماده 2 افرادي كه از سن 16 سالگي تمام و بالاتر ، از زمان لازم الاجراء شدن قانون عضو بسيج شده يا مي شوند، به ازاي هر سال همكاري منظم، مشمول مفاد اين آيين نامه هستند.
ماده 3 افرادي كه مشمول اين آيين نامه هستند بايد در موعد قانوني خودراجهت انجام خدمت دوره ضرورت ، به بخش هاي خدمت وظيفه عمومي مربوط معرفي نمايند.
تبصره آن بخش از خدمت بسيجي كه در طول مدت غيبت سربازي انجام شده و يا مي شود، مشمول امتيازهاي اين آيين نامه نيست.
ماده 4 مدت فعاليت مشمولان اين آيين نامه به شرح زير به عنوان خدمت وظيفه عمومي محسوب مي شود:
الف- آن دسته از بسيجياني كه در يكي ازمسئوليت هاي زير فعاليت نمايند به ازاي هر سال فعاليت مستمر معادل سه ماه جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي شود:
1-      فرمانده و اعضاي شوراي حوزه هاي مقاومت.
2-      فرمانده و اركان گردان هاي عاشورا.
3-      فرمانده گروهان هاي عاشورا و همتراز باآن .
4-      فرمانده پايگاههاي مقاومت و مسئولان واحد هاي دانشجويي و دانش آموزي.
ب- آن دسته از بسيجياني كه در يكي از مسئوليت هاي زير فعاليت نمايند به ازاي هر سال فعاليت مستمر معادل دو ماه ونيم جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي شود:
1- فرمانده گروههاي مقاومت .
2- اركان گروهان هاي عاشورا و همتراز باآن .
3- اعضاي شوراي پايگاه هاي مقاومت و شوراي واحد هاي دانشجويي و دانش آموزي.
ج- اعضاي گردان هاي عاشورا و ساير بسيجياني كه در رده هاي مقاومت بسيج سازماندهي گرديده و در برنامه هاي حفظ انسجام و مأموريت هاي محول به طور منظم شركت مي كنند به ازاي هر سال فعاليت مستمر معادل يك ماه ونيم جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي شود.
ماده 5 چنانچه مدت خدمت بسيجيان بيش از يك سال باشد، به همان نسبت كسري از امتيازات موضوع اين آيين نامه ملاك احتساب خواهد بود.   
 ماده6 مدت دوره هاي آموزش مذكور در قانون مقررات استخدامي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي – مصوب 1370- و مدت خدمت تمام وقت بسيجيان در سازمان هاي رزمي موضوع ماده (69 ) قانون يادشده تابع حكم مندرج در ماده مذكور است ومشمول كسر خدمت موضوع اين آيين نامه نمي باشد.
ماده 7 مدت خدمت قابل احتساب و نيز ميزان كسر خدمت با رعايت مفاد اين آيين نامه از سوي نيروي مقاومت گواهي و جهت ارائه به يگان خدمتي مربوط صادر مي شود.
ماده8 تعيين چگونگي همكاري و مدت آن، مرجع تشخيص و تأييد ميزان فعاليت ها، نحوه ارزشيابي و ثبت سوابق خدمت بسيجيان براساس دستورالعملي خواهد بود كه حداكثر ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه در چهارچوب قانون و مفاد اين آيين نامه توسط نيروي مقاومت با هماهنگي ستاد مشترك سپاه تهيه و پس از تأييد ستاد كل نيروهاي مسلح اجراء مي شود.
تبصره نيروي مقاومت موظف است همه ساله گزارش عملكرد خود رادراجراي اين آيين نامه از طريق ستاد مشترك سپاه به ستاد كل نيروهاي مسلح منعكس نمايد
 
 
ماده واحده در زمان صلح به كليه فارغ التحصيلان فوق ليسانس و بالاتر و متخصصان ذكور ايراني مقيم خارج از كشور اجازه داده مي شود يك بار در سال حداكثر براي مدت پنج ماه به منظور شركت در سمينارهاو دورههاي خاص تخصصي،بازديدهاي علمي و انجام پروژههاي كوتاه مدت و ارائه خدمات خاص كوتاه مدت بنا به دعوت وزيرذيربط(با تأييد وزارت اطلاعات و ستاد كل نيروهاي مسلح )بدون بررسي وضعيت خدمت وظيفه عمومي،به جمهوري اسلامي ايران ترددنمايند.
تبصره1 وزارت اظلاعات و ستاد كل نيروهاي مسلح مكلفند حداكثر ظرف مدت يك ماه نظر خودرا اعلام و درغير اين صورت وزير ذيربط راساٌ اقدام نمايد.
تبصره2  رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي تواند مجوز استفاده از اين ماده واحده را براي رؤساي دانشگاههاي غير دولتي صتدر نمايد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و دو تبصره در جلسه علني روز سه شنبه مورخ چهاردهم ارديبهشت ماه يكهزاروسيصدوهفتاد ودومجلس شوراي اسلامي تصويب ودر تاريخ 19/2/1372 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
 
 
 
ماده1 دولت موظف است همه ساله اعتبار لازم،براي مكم به خانواده تحت تكفل مشمولين نيازمند موضوع اين قانون را در رديف جداگانهدر لايحه بودجه كل كشور ذيل رديف كميته امداد امام منظور نمايد.
تبصره1نيازمندبه كسي اطلاق مي گرددكه ميزان درآمد ماهيانه وي از حداقل حقوق بازنشستگي كارمندان دولت كمتر باشد.
تبصره2 تشخيص نيازمند با كميته امداد امام خواهد بود.
تبصره3 اعتبار لازم براي اجراي اين قانون بنا به پيشنهاد وزارتخانه هاي دفاع،سپاه و كشور در بودجه كل كشور منظور مي گردد.
ماده2 خانواده هاي مشموليني از كمك هاي موضوع اين قانون بهرهمند مي شوند كه مشمول تأميين كننده معاش خانواده بوده و بااعزام وي به خدمت دوره ضرورت خانواده او قدرت اداره معاش خودرااز دست بدهد.
ماده3 مشمولين زير تأمين كننده معاش خانواده محسوب مي شوند.
الف- يگانه فرزند ذكوربيش از 18 سال هر پدرومادر.
ب- يگانه نوه ذكوربيش از 18 سال جديا جده فاقد فرزند ذكور بيش از 18 سال.
ج- يگانه برادر وسرپرست خواهروبرادرصغير.
د-مشمولي كه داراي همسريافرزندباشد.
ه- مشمولي كه داراي برادر بيش از 18 سال از كارافتاده بوده و برادر بيش از 18 سال ديگري نداشته باشد.
و- مشمولي كه داراي خواهري باشد كه فاقد شوهرو فرزندذكوربيش از 18 سال بوده و برادر بيش از 18 سال ديگري نداشته باشد.
ماده4 ميزان كمك معاش موضوع اين قانون براي فرد اول دوسوم حداقل حقوق بازنشستگي كارمندان دولت و براي هر فرد اضافي يك ششم حداقل حقوق مزبور بوده حداكثر تا ميزان حداقل حقوق بازنشستگي قابل پرداخت مي باشد.
ماده5 مشمول مي تواندهنگام معرفي خود يا در حين انجام خدمت تقاضاي كمك معاش مشمولين را به كميته امداد محل تسليم نمايد و كميته امداد موظف است حداكثر ظرف يك ماه پاسخ لازم را به مشمول اعلام نمايد.
تبصره مشمولي كه مطابق اين قانون از كمك معاش استفاده مي كند،موظف است در صورت عدم نياز وتمكن موضوع را به كمينه امداد امام كتباٌ اعلام نمايد.
ماده6 آئين نامه اجرائي اين قانون با پيشنهاد كميته امداد امام و تصويب وزارتخانه هاي دفاع و سپاه به مورد اجراءگذارده خواهدشد.
قانون فوق مشتمل بر شش ماده وچهارتبصره درجلسه روز سهشنبه سوم شهريورماه يكهزاروسيصدوشصت وشش مجلس شوراي اسلامي تصويب ودر تاريخ 19/6/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.
 
آئين نامه اجرائي قانون نحوه كمك به خانواده هاي مشموليني كه با اعزام مشمول قدرت اداره معاش خودرا از دست مي دهند مصوب 3/6/66
مصوب 24/1/1367
ماده1 خانواده مشموليني از مزاياي اين قانون برخوردار مي باشند كه با اعزام مشمول به خدمت نظام وظيفه قدرت اداره معاش خودراازدست داده و درآمد آنها كمتراز حداقل حقوق بازنشستگي كارمندان دولت باشد.
ماده2 خانواده نيازمند مشمول قانون عبارتند از :
الف- پدريا مادر با اعزام يگانه فرزند ذكور بيش از 18 سال .
ب- جدوياجده فاقد فرزندذكور و يا نوه بيش از 18 سال با اعزام مشمول به خدمت .
ج-  خواهر و برادر صغير با اعزام يگان برادر و سرپرست.
د- همسر و يا فرزند.
ه- برادر بيش از 18 سال از كار افتاده كه برادر بيش از 18 سال ديگري نداشته باشد.
و- خواهري كه فاقد شوهر و فرزند ذكور بيش از 18 سال بوده و برادر بيش از 18 سال ديگري نداشته باشد.
ماده 3 ميزان كمك معاش به خانواده‌هاي مشمولين نيازمند در طول خدمت دوره ضرورت براي خانواده يك نفره 15300 ريال و براي خانواده دو نفره 19150 ريال و از خانواده دو نفر به بالا 23000 ريال خواهد بود.
ماده 4  مشمول يا خانواده وي موظفند در صورت رفع نياز و حصول تمكن موضوع را به كميته امداد مربوطه كتباً اعلام نمايند تا نسبت به قطع كمك معاش خواهد بود.
ماده 5 خانواده‌هاي استفاده كننده از وام قرض الحسنه معيشتي مشمولين متاهل و معيل مصوبه دهمين نشست شوراي عالي پشتيباني جنگ مشمول مزاياي اين آئين نامه نخواهد بود.
ماده 6  به منظور ايجاد تسهيلات لازم و كاهش مشكلات اجرايي و تقليل هزينه‌هاي مربوطه، كميتهاي امداد مجازند در صورت صلاحديد دفتر مركزي در موارد ضروري كمك موضوع اين آئين نامه را هر سه ماه يك باربه واجدين شرايط پرداخت نمايند.
 ماده 7 در صورت بازداشت مشمول و صدور حكم محكوميت به حبس از جانب محاكم ذيربط قضائي از تاريخ صدور حكم قطعي با اعلام يگان خدمتي به كميته امداد مربوط كمك معاش قطع خواهد گرديد و برقراري مجدد كمك معاش منوط به آزادي و شروع به خدمت وي با اعلام يگان خدمتي ميباشد.
ماده 8 در صورت فرار مشمول از خدمت چنانچه مدت آن از يك ماه تجاوز نمايد يگان خدمتي موظف است كه مراتب را جهت قطع كمك معاش از تاريخ اعلام به كميته امداد مربوطه منعكس نمايد و برقراري مجدد كمك معاش منوط به اعلام يگان محل خدمتي مبني بر بازگشت به خدمت مشمول خواهد بود.
ماده 9 پرداخت كمك معاش به خانواده مشمولين واجد شرايط كه شهيد، اسير، مفقود الاثر و يا معلول ميگردند تا برقراري مستمري از سوي سازمانهاي ذيربط ادامه خواهند داشت.
تبصره 1  نيروهاي نظامي و انتظامي مربوطه موظفند حداكثر ظرف مدت يك ماه پس از برقراري مستمري فوق، مراتب را جهت قطع كمك معاش به كميته امداد مربوطه اعلام نمايند.
تبصره 2 در صورت فوت مشمول در طول مدت خدمت وظيفه، يگانهاي محل خدمت موظف به اعلام مراتب جهت قطع كمك معاش خواهند بود.
ماده 10 تعيين فرد گيرنده و يا افراد دريافت كننده كمك معاش و سهم هر يك از آنان در درجه اول با نظر خود مشمول و در صورت عدم اعلام نظر با كميته امداد مربوطه خواهند بود.
 ماده 11 درخواست مشمول مبني بر تقاضاي استفاده از كمك معاش موضوع اين آئين نامه، توسط يگان محل خدمت طبق فرمهاي تعيين شده 1 و 2 پيوستي اين آئين نامه حداكثر ظرف 15 روز از تاريخ تسليم تقاضانامه به كميته امداد محل ارسال خواهد شد.
ماده  12 كميته امداد محل موظف است حداكثر ظرف يك ماه از تاريخ وصول فرم شماره 1 پاسخ لازم را نسبت به استحقاق و يا عدم استحقاق متقاضي از طريق يگان محل خدمتي اعلام دارد.
تبصره در صورت واجدالشرايط بودن مشمول براي دريافت كمك معاش كميته امداد نسبت به برقراري و پرداخت كمك معاش از محل اعتباري كه در اختيار خواهد گرفت اقدام خواهد نمود.
ماده 13 مبناي تاريخ پرداخت كمك معاش موضوع اين آئين نامه از تاريخ تسليم فرم شماره 1 توسط مشمول به يگان مربوطه خواهد بود.
ماده 14 اعتبار سالانه مورد نياز بر اساس ماده 1 قانون جهت منظور نمودن در رديف بودجه‌هاي كل كشور توسط وزارت خانه‌هاي سپاه، دفاع، كشور بر مبناي آمار مشمولين موضوع اين آئين نامه با هماهنگي و از طريق كميته امداد امام به وزارت برنامه و بودجه اعلام خواهد شد.
وزير كشور                           وزير دفاع                            وزير سپاه پاسداران انقلاب اسلامي
 
 
 
 
خدمت وظيفه عمومي خدمت واقعا مقدسي است كه در جنگ و صلح در صف اول نيازهاي ملت و كشور قرار دارد
                                                                                                                                            مقام معظم رهبري و فرماندهي كل قوا
 
با تبريك فرا رسيدن ماه رجب المرجب و جشن بزرگ ميلاد يگانه مولود كعبه ،‌رمز و راز آفرينش ، ثقل عظيم خلقت ،‌امير حق باوران و پيشواي پرهيزكاران مولي الموحدين اميرالمومنين حضرت علي ابن ابيطالب(عليه السلام)، با عنايت به اتمام مهلت اجراي مقررات اعطاي امتيازات ويژه به ايثارگران و امدادجويان ، تمديد مهلت اجراي مقررات فوق به شرح يشنهاد زير طي گردشكاري از محضر مبارك مقام معظم فرماندهي كل قوا استدعا گرديد كه با موافقت معظم‌له عنايات ويژه به شرح زير براي اجرا اعلام شده است :
 
الف-مهلت اجراي مقررات اعطاي امتيازات ويژه به ايثارگران و امدادجويان ، از تاريخ 1386/4/25 به مدت يكسال تا تاريخ 1387/4/25 تمديد گردد.
1-فرزندان دوم شهدا از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي باشد.
2-يكي از فرزندان مفقودالاثرها،آزادگان كه بواسطه استفاده پسر آنها (مفقودالاثر و آزاده)از معافيت خانواده شهدا ، سرباز شناخته شده است از خدمت معاف مي باشد.
3-يكي از برادران شهدا ، مفقودالاثرها و آزادگان كه بواسطه استفاده فرزند آنها (شهيد ، مفقودالاثر و آزاده) از معافيت خانواده شهدا ،‌سرباز شناخته شده از خدمت معاف مي باشد.
4-يكي از فرزندان مفقودالاثرها و آزادگان كه قبلاً برادرش (فرزند ديگر مفقودالاثر و آزاده ) از معافيت خانواده شهدا استفاده نموده ولي به دليل فوت يا مهاجرت تا پايان سال 1379 نزد خانواده اش نباشد ، از خدمت معاف مي باشد.
5- كليه جانبازان بالاي 15% , يكي از فرزندان جانبازان 30% و بالاتر و دو فرزند جانبازان 60% و بالاتر از خدمت معاف مي باشد.
6-يكي از فرزندان رزمندگان داراي بيش از 40 ماه جبهه و 2 فرزند رزمندگان داراي 80 ماه سابقه جبهه از خدمت معاف مي باشد.
مقامات عالي نيرهاي مسلح شاغل در محلهاي سرتيپي به بالا تا زماني كه در اين مشاغل خدمت مي كنند مشمول اين امتياز نمي باشند.
7-يكي از فرزندان افرادي كه جمع درصد جانبازي و سسابقه جبهه آنها به 40 امتياز و دو فرزند افرادي كه جمع درصد جانبازي و سابقه جبهه آنها به 80 برسد از خدمت معاف مي باشد.
8-يكي از فرزندان آزادگاني كه بيش از سه سال در اسارت بوده ولي فرزندشان بعد از آزادي به سن سربازي رسيده است از خدمت معاف مي باشد.
9- در رابطه با جبهه خلبانان هوانيروز ، مبدا شروع ماموريتها و مناطق عملياتي كادر خلباني و فني هوانيروز مدت خدمت در نقاط سكوي مقدم تا تاريخ 1367/5/27 معادل جبهه محاسبه مي گردد.
10- خدمت خلبانان و ديگر عوامل پروازي كه در عمليات بمباران ، شناسائي ،‌حمل مهمات و . . . به مدت 40 ماه شركت داشته اند ،‌معادل جبهه محاسبه مي شود.
11- آن دسته از خانواده شهداء ،مفقودالاثرها ،‌جانبازان ،‌آزادگان ،‌رزمندگان كه يكي از فرزندان آنها از خدمت معاف شده ليكن ضرورت استفاده از معافيت صادره مذكور به دليلفوت ،‌استخدام در نيروهاي مسلح و  . . . منتفي گرديده ،‌مي توانند با ابطال كارت معافيت صادر شده ، كارت معافيت جديد را براي نفر دوم خانواده اختصاص دهند.
12-مصوبه سال 1366 شوراي عالي دفاع سابق در خصوص كاركنان پدافند هوائي كشور به شرح مندرج در مصوبه معادل جبهه محاسبه گردد.
13-يگانه سرپرست خواهر مجردي كه به سن 24 سالگي رسيده از خدمت معاف مي باشد.
14- آن دسته از خانواده هاي شاهد كه داراي فرزند معلول جسمي ، ذهني باشند يكي از فرزندان آنها از خدمت معاف ميگردد.
15-كليه خانواده هائي كه داراي فرزند معلول جسمي ، ذهني بوده و داراي يك فرزند سالم بالاي 18 سال باسند آن فرزند سالم مشمول از خدمت معاف گردد.
16-كليه مادران فاقد شوهر تحت پوشش كميته امداد امام خميني (ره) كه حداكثر داراي دو فرزند ذكور بالاي 18 سال باشند ، يكي از فرزندان آنها از خدمت معاف گردد.
17-سربازان متاهل غير غايب در استانهاي محل سكونت خود بكارگيري شوند .
 
ب- در اجراي فرمان مقام معظم فرماندهي كل قوا در شمول مقررات ،‌پس از طي دوره آموزش نظامي كه چگونگي آن قبلاً اعلام شده است ، كارت معافيت از انجام خدمت دوره ضرورت دريافت خواهند نمود.
 
ج- مهلت اجراي مقررات فوق يكسال شمسي تا تاريخ 1387/4/25 مي باشد.
 
                                                                                                                                        رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح
                                                                                                                                سرلشكر بسيجي دكتر سيد حسن فيروزآبادي
                                                                                                                                                  1386/4/31
 
 
 
 
قانون احتساب قسمتي از خدمت اعضاء بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به عنوان خدمت دوره ضرورت
 
ماده واحده - كليه افرادي كه از سن شانزده سالگي تمام عضو بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مي شوند و به طور منظم با آن نيرو همكاري مي نمايند ، هر سال خدمت آنان متناسب با ميزان فعاليت ، معادل چهل و پنج روز تا سه ماه جزء خدمت وظيفه عمومي آنان محسوب ميگردد.
تبصره - آئين نامه اجرائي اين قانون حداكثر  ظرف سه ماه توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و نيروي انتظامي تهيه و پس از تائيد ستاد كل نيروهاي مسلح به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره بر ماده واحده و يك تبصره در جلسه علني روز سه شنبه مورخ اسفندماه يكهزاروسيصدو هفتاد و هشت مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1378/12/8 به تائيد شوراي نگهبان رسيده است
 
                                                                                                                                        علي اكبر ناطق نوري
                                                                                                                                  رئيس مجلس شوراي اسلامي
 
بر اساس آئين نامه اجرائي قانون احتساب قسمتي از خدمت اعضاي بسيج نيروي مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مصوب سال 1380 دهيات دولت و طبق دستورالعمل مربوط صادره از ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مدت خدمت قابل احتساب و نيز ميزان كسر خدمت صادره از معاونت نيروي انساني نيروي مقاومت بسيج ملاك عمل براي كسر خدمت خواهد بود.
 

تعداد بازديد اين صفحه: 168739
خانه | بازگشت | ميهمان (najaguest)
MHCIP Portal Generator
Powered By Sigma ITID.